Trọng số 1/3 và mốc 16 điểm thí sinh cần hiểu đúng khi xét học bạ đại học 2026

Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 bổ sung hai quy định mới đối với phương thức xét học bạ: môn Toán hoặc Ngữ văn phải chiếm ít nhất 1/3 trọng số trong tổ hợp xét tuyển và thí sinh phải đạt tối thiểu 16 điểm ở ba môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng. Đây là hai quy định độc lập, áp dụng ở hai khâu khác nhau và không phải là điểm trúng tuyển.

Do các con số này dễ bị hiểu là điều kiện trúng tuyển, thí sinh cần hiểu rõ bản chất và phạm vi áp dụng của từng quy định:

Trọng số 1/3: Quy định dành cho cách tính điểm của trường

Theo dự thảo, tổ hợp xét học bạ sử dụng điểm trung bình 6 học kỳ của tối thiểu 3 môn học, trong đó bắt buộc có môn Toán hoặc Ngữ văn. Khi xây dựng công thức tính điểm xét tuyển, các trường phải bảo đảm môn Toán hoặc Ngữ văn có trọng số không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang điểm 30.

Quy định này là yêu cầu kỹ thuật với cách trường xây dựng công thức xét tuyển, không phải là điều kiện về mức điểm tối thiểu thí sinh phải đạt ở môn Toán hoặc Ngữ văn.

Ví dụ:

• Trường xét tuyển tổ hợp A01 theo công thức: Toán ×1 + Lý ×1 + Anh ×1.

Trọng số Toán là 1/(1+1+1) = 1/3, đáp ứng yêu cầu của quy chế.

• Nếu điểm chuẩn ngành là 25, thí sinh có điểm học bạ Toán 6 – Lý 9 – Anh 10 vẫn đạt 25 điểm và đủ điều kiện trúng tuyển theo phương thức này.

Trong trường hợp trên, không tồn tại yêu cầu điểm Toán phải đạt mức cụ thể nào, miễn là "tổng điểm theo công thức" đạt ngưỡng do trường công bố. Cụ thể, điểm Toán chỉ đạt 6, thấp hơn 1/3 của 25 (≈ 8,33 điểm) nhưng thí sinh vẫn trúng tuyển hợp lệ, vì quy chế không yêu cầu Toán ≥ 1/3 điểm chuẩn.

Mốc 16 điểm: Điều kiện để được xét học bạ

Dự thảo quy chế quy định nguồn tuyển đối với xét học bạ là thí sinh có tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp xét tuyển đạt tối thiểu 16 điểm theo thang điểm 30.

Mốc 16 điểm này là điều kiện cần để được tham gia xét học bạ, không phải là điểm trúng tuyển.

Ví dụ:

• Thí sinh đăng ký xét học bạ tổ hợp A01 (Toán – Lý – Anh), có điểm thi tốt nghiệp lần lượt là 6,0 – 5,0 – 5,5, tổng 16,5 → Thí sinh đủ điều kiện tham gia xét học bạ.

• Nếu điểm lần lượt là 5,0 – 5,0 – 5,5, tổng 15,5 → Thí sinh không đủ điều kiện xét học bạ, dù điểm học tập ở THPT cao.

• Nếu thí sinh không thi đủ ba môn trong tổ hợp hoặc thi môn khác tổ hợp đăng ký xét học bạ → không đủ điều kiện theo quy định.

Hai quy định áp dụng ở hai giai đoạn khác nhau

Thực tế, trọng số “1/3” và “16 điểm” có thể dễ bị thí sinh hiểu sai là ngưỡng điểm đầu vào hoặc điều kiện trúng tuyển bắt buộc đối với từng môn. Tuy nhiên, theo dự thảo, trọng số 1/3 chỉ là yêu cầu kỹ thuật đối với công thức tính điểm của các trường, không phải mức điểm sàn cho Toán hoặc Ngữ văn. Mốc 16 điểm chỉ là điều kiện để được đưa hồ sơ vào diện xét học bạ, không phải điểm chuẩn trúng tuyển. Cụ thể:

• Trọng số 1/3: Áp dụng ở khâu xây dựng công thức tính điểm xét tuyển của các trường đại học.

• Mốc 16 điểm: Áp dụng ở khâu xác định nguồn tuyển, tức điều kiện để thí sinh được đưa vào diện xét học bạ.

Hai quy định này độc lập, không thay thế cho nhau, không cộng gộp và không trực tiếp quyết định điểm trúng tuyển, vốn do từng cơ sở đào tạo công bố theo từng ngành và phương thức.

Như vậy, theo dự thảo quy chế tuyển sinh đại học 2026, trọng số 1/3 và mốc 16 điểm là hai yêu cầu kỹ thuật áp dụng ở hai bước khác nhau của quy trình xét học bạ. Cả hai không trực tiếp quyết định việc trúng tuyển, vốn vẫn phụ thuộc vào điểm chuẩn do từng cơ sở đào tạo công bố theo từng ngành và phương thức tuyển sinh.