Trình Quốc hội thí điểm cơ chế thu hồi tài sản không qua kết tội

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, sáng 18/10, Viện trưởng VKSND Tối cao Nguyễn Huy Tiến trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội.

Dự thảo Nghị quyết quy định việc thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội thông qua thủ tục VKSND khởi kiện hoặc yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự để TAND xem xét, quyết định việc thu hồi và xử lý tài sản nhằm khắc phục hậu quả thiệt hại cho Nhà nước.

Theo đề xuất của VKSND Tối cao, cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội được áp dụng đối với vụ án hình sự về các tội phạm: Tội rửa tiền; Các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế; Các tội phạm tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ.

Tài sản được xem xét, áp dụng cơ chế thu hồi và xử lý không qua kết tội dự kiến là những tài sản có bằng chứng hợp lý cho rằng có liên quan đến tội phạm nhưng không phải là vật chứng trong vụ án hình sự.

Bên cạnh đó là tài sản được hình thành thông qua mua bán, giao dịch, chuyển đổi từ tài sản do phạm tội mà có, lợi tức, lợi nhuận và các lợi ích vật chất khác phát sinh từ tài sản có liên quan đến tội phạm.

Dự thảo quy định 3 trường hợp kèm các căn cứ để áp dụng cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội gồm: Trường hợp đã khởi tố vụ án hình sự nhưng quyết định khởi tố vụ án bị hủy bỏ; Trường hợp vụ án hình sự bị tạm đình chỉ điều tra, tạm đình chỉ vụ án; Trường hợp vụ án hình sự bị đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án.

Cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội được xem xét thực hiện khi có đủ 2 điều kiện.

Thứ nhất, có một trong các quyết định tố tụng khi kết thúc vụ án hình sự.

Thứ hai, có văn bản của cơ quan tiến hành tố tụng trong vụ án hình sự đề nghị viện kiểm sát khởi kiện, yêu cầu tòa án giải quyết vụ việc dân sự về thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, kèm theo các bằng chứng hợp lý.

Dự thảo quy định tài sản sau khi thu hồi theo bản án, quyết định có hiệu lực của tòa án sẽ được nộp ngân sách nhà nước hoặc được giao cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền quản lý.

Cơ quan soạn thảo đề xuất nghị quyết có hiệu lực thi hành từ 1/3/2027, được thực hiện trong 2 năm. Nghị quyết không áp dụng với những hành vi phạm tội xảy ra trước 0h ngày 1/3/2027.

Báo cáo tóm tắt nội dung thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban này nhất trí sự cần thiết ban hành nghị quyết.

Cơ quan thẩm tra cũng tán thành quy định về việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như trong dự thảo Nghị quyết nhằm kịp thời ngăn chặn việc tài sản bị tẩu tán, thất thoát sau khi có căn cứ kết thúc vụ án hình sự.

Tuy nhiên, ông Phan Chí Hiếu đề nghị cần quy định cụ thể cơ quan có trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo từng giai đoạn cụ thể trong trường hợp áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không đúng mà gây thiệt hại để bảo đảm minh bạch, rõ ràng và thống nhất trong tổ chức thực hiện.