Tổng thống Trump, Putin nói châu Âu 'cản trở nỗ lực hoà bình cho Ukraine'

Sau 3 tuần kể từ Hội nghị thượng đỉnh Alaska,Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin bất ngờ có chung quan điểm về vấn đề Ukraine. Lãnh đạo của 2 cường quốc cùng cho rằng châu Âu đang cản trở các nỗ lực hòa bình cho Ukraine.

Trong cuộc điện đàm hôm thứ Năm (4/9), ông Trump kêu gọi các quốc gia châu Âu "hành động nhiều hơn". Đây được xem là bước ngoặt mới trong chính sách ngoại giao của Tổng thống Mỹ về cuộc chiến Ukraine. Lời kêu gọi được đưa ra chỉ một ngày sau khi ông Trump tiết lộ có thể sớm nối lại đàm phán với ông Putin để “thống nhất những gì cần làm”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin

Ông Trump từ chối nói về khả năng Mỹ áp dụng thêm các lệnh trừng phạt trực tiếp đối với Nga, trong bối cảnh Tổng thống Putin 2 lần phớt lờ hạn chót cho sáng kiến hòa bình do Nhà Trắng đề xuất.

“Dù quyết định của ông ấy là gì, chúng tôi sẽ hoặc vui mừng về điều đó, hoặc không. Nếu chúng tôi không vui, các bạn sẽ thấy các hành động được thực thi", ông Trump phát biểu tại Phòng Bầu dục hôm thứ Tư (3/9).

Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tham gia cuộc họp trực tuyến với các nhà lãnh đạo châu Âu. Thông điệp từ phía Mỹ sau đó chủ yếu nhằm vào các đồng minh châu Âu.

Một quan chức Nhà Trắng cho biết: “Tổng thống nhấn mạnh rằng châu Âu phải ngừng mua dầu của Nga. Nga đã thu về 1,1 tỷ euro từ việc bán nhiên liệu cho EU chỉ trong vòng một năm”. Ông Trump cũng kêu gọi châu Âu phải gây sức ép với Trung Quốc, quốc gia bị cáo buộc hỗ trợ Nga.

Ông Putin cảnh báo châu Âu

Tại Alaska, ông Putin cảnh báo châu Âu không nên “phá hoại” chính sách ngoại giao giữa Nga và Mỹ. Trong tuần này, căng thẳng lại leo thang khi Ủy ban châu Âu cho biết chiếc máy bay chở Chủ tịch Ursula von der Leyen bị nhắm mục tiêu bằng thiết bị gây nhiễu GPS khi hạ cánh xuống Bulgaria.

Brussels nghi ngờ Moskva, song Nga gọi cáo buộc này là “giả mạo” và biểu hiện của “sự hoang tưởng châu Âu”. Ngoài ra, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cũng bác bỏ ý tưởng triển khai lực lượng nước ngoài tới Ukraine sau một thỏa thuận hòa bình, gọi đây là điều “không thể chấp nhận được”.

Theo phân tích của CNN, Nga đang tăng cường chiến lược cổ điển là cố gắng gây chia rẽ giữa các đồng minh NATO nhằm tạo không gian cho lực lượng giành thêm lợi thế ở tiền tuyến miền Đông Ukraine.

Trong chuyến thăm Trung Quốc, Tổng thống Putin đã gặp Thủ tướng Slovakia Robert Fico và cáo buộc châu Âu đang "kích động" dư luận về việc Moskva lên kế hoạch tấn công châu Âu.

"Bất kỳ người sáng suốt nào cũng hoàn toàn nhận thức được rằng Nga chưa bao giờ và sẽ không bao giờ có ý định tấn công bất kỳ ai", Tổng thống Nga khẳng định.

Cho đến nay, chưa có dấu hiệu nào cho thấy cuộc gặp trực tiếp giữa Nhà lãnh đạo Nga Putin và Tổng thống Ukraine Zelensky sẽ diễn ra, trái ngược với những gì Nhà Trắng từng tin tưởng. Nga đề xuất tổ chức tại Moskva, nhưng Kiev lo ngại về an ninh. Ông Trump từng gợi ý sẽ tham gia với tư cách bên thứ ba, song nay lại ủng hộ lập trường của Nga rằng trước hết cần có cuộc gặp song phương.

Các đồng minh phương Tây lo ngại điều này có thể biến thành một cuộc đối đầu, sau đó đổ lỗi cho Kiev làm đổ vỡ tiến trình.

Dù bức tranh ngoại giao u ám, vẫn le lói một tia hy vọng. Sau cuộc gọi giữa ông Trump, ông Zelensky và các lãnh đạo thuộc “Liên minh Tự nguyện”, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết 26 quốc gia đã cam kết đóng góp cho một lực lượng gìn giữ hòa bình tiềm năng, nếu thỏa thuận ngừng bắn được ký kết.

Ông Macron nêu rõ: các đảm bảo an ninh cho Ukraine cần ba yếu tố tăng cường quân đội Ukraine, sự hiện diện quân đội châu Âu, và “lưới an toàn” từ phía Mỹ. Washington được cho là sẵn sàng đóng vai trò hạn chế trong việc bảo đảm an ninh cho Kiev nếu đạt được thỏa thuận với Nga.

Tuy nhiên, kết thúc một tuần nữa mà không có đột phá, sự thất vọng ngày càng bao trùm.

Theo phóng viên CNN Alayna Treene, ngay cả ông Trump cũng đang tỏ ra mất kiên nhẫn với tiến trình này.

Song cho đến nay, không có nhiều dấu hiệu cho thấy Nhà Trắng đã có một ý tưởng đủ mạnh để phá vỡ thế bế tắc, trong khi châu Âu, Ukraine và Nga tiếp tục ở trong vòng luẩn quẩn của cáo buộc, nghi kỵ và trì hoãn.