Tổng thống Israel chọn đối thủ của ông Netanyahu lập chính phủ

Tổng thống Israel Isaac Herzog ngày 7-11 quyết định giao ông Gadi Eisenkot, cựu Tổng Tham mưu trưởng quân đội và là đối thủ chính trị của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, nhiệm vụ thành lập chính phủ mới.

Quyết định được đưa ra sau cuộc bầu cử ngày 27-10, khi không liên minh nào giành đủ 61 ghế cần thiết để kiểm soát Quốc hội Israel (Knesset) gồm 120 ghế.

Đảng Likud của ông Netanyahu, lực lượng chính trị lớn nhất trong liên minh cầm quyền trước bầu cử, giành 27 ghế. Tuy nhiên, toàn bộ liên minh do ông lãnh đạo chỉ có 53 ghế, thấp hơn mức cần thiết để thành lập chính phủ.

Trong khi đó, đảng Yashar của ông Eisenkot giành 21 ghế và trở thành đảng lớn thứ hai. Liên minh gồm bốn đảng do ông dẫn dắt có tổng cộng 48 ghế. Hai đảng đại diện cộng đồng Arab tại Israel giành 19 ghế.

Dù ông Eisenkot trước đó không muốn thành lập liên minh với các đảng Arab, lãnh đạo các đảng này vẫn đề cử ông là người đầu tiên thử thành lập chính phủ. Nhờ đó, ông nhận được số đề cử lớn nhất trong quá trình tham vấn do Tổng thống Herzog tiến hành.

Người phát ngôn của Tổng thống Israel cho biết ông Eisenkot được mời tới Phủ Tổng thống để chính thức nhận nhiệm vụ. Theo quy định, ông có 28 ngày để tìm kiếm một liên minh đủ số ghế và có thể được gia hạn thêm 14 ngày.

“Đã đến lúc thành lập một chính phủ đoàn kết quốc gia để ứng phó với tình hình khẩn cấp. Tôi sẽ làm tất cả những gì có thể để hiện thực hóa mục tiêu này”, ông Eisenkot viết trên mạng xã hội X.

Theo Reuters, ông Eisenkot có một số lựa chọn trong quá trình thương lượng. Một khả năng là thành lập chính phủ thiểu số và dựa vào sự ủng hộ của các đảng Arab trong những cuộc bỏ phiếu quan trọng.

Ông cũng có thể tìm cách hợp tác với các đảng Do Thái Chính thống giáo, những lực lượng đại diện cho cộng đồng tôn giáo bảo thủ tại Israel, hoặc đàm phán về một chính phủ đoàn kết với ông Netanyahu.

Reuters dẫn nhận định của các nhà phân tích cho rằng cả ba phương án đều gặp nhiều trở ngại. Nếu ông Eisenkot không thể thành lập chính phủ, Tổng thống Israel có thể giao nhiệm vụ cho một ứng cử viên khác. Nếu các nỗ lực tiếp theo cũng thất bại, Quốc hội có thể đề cử một người khác. Trong trường hợp không ai tập hợp được đa số cần thiết, Israel sẽ phải tổ chức bầu cử mới.

Ông Eisenkot, 66 tuổi, từng giữ chức Tổng Tham mưu trưởng quân đội Israel và bước vào chính trường năm 2022. Sau cuộc tấn công của Hamas ngày 7-10-2023, ông tham gia nội các thời chiến của ông Netanyahu trong một thời gian trước khi trở lại phe đối lập.

Trong chiến dịch tranh cử, ông Eisenkot tập trung vào các vấn đề an ninh và nhiều lần chỉ trích cách điều hành của chính phủ Netanyahu. Ông cũng từng tuyên bố không muốn tham gia một chính phủ cùng với ông Netanyahu.

Theo quy trình hiện nay, các cuộc thương lượng giữa ông Eisenkot và các đảng sẽ quyết định liệu ông có thể tập hợp đủ 61 nghị sĩ để thành lập chính phủ mới hay không.