Tổng thống Donald Trump yêu cầu chuẩn bị kịch bản phong tỏa Iran kéo dài

Trong các cuộc họp gần đây, bao gồm cuộc thảo luận hôm thứ Hai ở Phòng Tình huống tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump quyết định tiếp tục siết chặt trừng phạt kinh tế Iran và xuất khẩu dầu bằng cách ngăn tàu thuyền ra vào các cảng của nước này.

Theo các quan chức, Tổng thống Trump cho rằng những lựa chọn khác như nối lại chiến dịch ném bom hoặc rút khỏi xung đột đều tiềm ẩn rủi ro lớn hơn so với việc duy trì lệnh phong tỏa.

Theo các quan chức, Tổng thống Trump cho rằng những lựa chọn khác như nối lại chiến dịch ném bom hoặc rút khỏi xung đột đều tiềm ẩn rủi ro lớn hơn so với việc duy trì lệnh phong tỏa.

Tuy nhiên, chiến lược này cũng kéo dài cuộc đối đầu vốn đã khiến giá xăng tăng, làm giảm tỷ lệ ủng hộ dành cho Tổng thống Trump và khiến triển vọng của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ thêm khó khăn. Lưu lượng tàu qua Eo biển Hormuz cũng giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi xung đột nổ ra.

Sau lệnh ngừng bắn ngày 7-4, Tổng thống Trump nhiều lần bày tỏ mong muốn tránh leo thang căng thẳng và để ngỏ khả năng ngoại giao. Tuy vậy, ông vẫn muốn gia tăng sức ép cho tới khi Tehran chấp nhận yêu cầu cốt lõi của Washington, đó là dỡ bỏ toàn bộ hoạt động hạt nhân.

Trên mạng xã hội Truth Social hôm thứ Ba, ông chủ Nhà Trắng cho biết chiến lược này đang đẩy Iran tới “bờ vực sụp đổ”. Một quan chức Mỹ nói lệnh phong tỏa đang “bóp nghẹt rõ rệt” nền kinh tế Iran khi nước này gặp khó khăn trong việc tiêu thụ và lưu trữ dầu.

Quyết định của Tổng thống Trump cho thấy Nhà Trắng vẫn chưa có giải pháp quyết định để kết thúc cuộc khủng hoảng. Chấm dứt xung đột có thể giúp kinh tế toàn cầu giảm áp lực, nhưng đề xuất gần đây của Iran sẽ cho phép Tehran đặt điều kiện cho lối thoát đó. Trong khi đó, nối lại chiến sự có nguy cơ khiến Iran đáp trả bằng cách tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng vùng Vịnh.

Phong tỏa được kỳ vọng sẽ giúp làm cạn nguồn tài chính của Iran, nhưng cũng buộc lực lượng Mỹ duy trì hiện diện lâu dài hơn tại Trung Đông mà không có bảo đảm Tehran sẽ nhượng bộ.

“Iran đang tính toán rằng khả năng chịu đựng và vượt qua phong tỏa của họ lớn hơn lợi ích của Mỹ trong việc ngăn chặn một cuộc khủng hoảng năng lượng rộng hơn, thậm chí là suy thoái toàn cầu”, Suzanne Maloney, chuyên gia Iran tại Viện Brookings Institution, nhận định.

Một số quan chức Mỹ cho rằng cuộc xung đột kéo dài tám tuần có thể kết thúc mà không đạt được thỏa thuận hạt nhân cũng không quay lại chiến tranh toàn diện.

Trong khi đó, Tổng thống Trump cũng đang nhận những lời khuyên trái chiều. Thượng nghị sĩ Lindsey Graham và một số đồng minh kêu gọi Nhà Trắng tiếp tục gây sức ép lên Tehran, trong khi nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lo ngại chiến tranh hoặc việc Eo biển Hormuz bị phong tỏa sẽ gây tổn hại cho kinh tế Mỹ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Theo các quan chức, Tổng thống Trump đã cân nhắc đề xuất ba bước của Iran nhằm hạ nhiệt căng thẳng, nhưng Nhà Trắng cho rằng phương án này sẽ làm suy yếu vị thế thương lượng của Washington trong vấn đề hạt nhân.

“Tôi không ngạc nhiên khi ông ấy không chấp nhận đề xuất, vì nó hoàn toàn không đề cập đến vấn đề hạt nhân”, Eric Brewer, cựu chuyên gia phân tích Iran trong cộng đồng tình báo Mỹ, nói.

“Tại sao phải chấp nhận đề xuất của Iran khi Mỹ vẫn đang chờ xem liệu chiến lược phong tỏa có thể gây ra những khó khăn kinh tế nghiêm trọng cho Tehran hay không?”

Các cuộc đàm phán Mỹ - Iran dự kiến nối lại tại Pakistan cuối tuần trước nhưng hiện vẫn bế tắc. Iran cho biết cần thêm thời gian để tham vấn Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei trước khi đưa ra đề xuất sửa đổi.

“Cả hai bên dường như đều tin rằng tính toán của mình là đúng và thời gian đứng về phía họ”, Nico Lange, Giám đốc Viện Phân tích Rủi ro và An ninh Quốc tế của Đức, nhận định.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng cho rằng những chia rẽ nội bộ tại Iran đang khiến tiến trình ngoại giao trở nên phức tạp.

“Một trở ngại ở đây là các nhà đàm phán của chúng tôi không chỉ đàm phán với người dân Iran - những người sau đó lại phải đàm phán với các phe phái khác trong nước để xem họ có thể đồng ý điều gì,” ông Rubio nói với Fox News.