Thông điệp chiến lược trong phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Chuyến công tác tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81, hoạt động song phương tại Mỹ và thăm cấp Nhà nước tới Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam từ ngày 20 - 25/9 mang nhiều ý nghĩa về đối ngoại. Trong đó, ba không gian đối ngoại - Liên hợp quốc, Mỹ và Canada - bổ sung cho nhau.

Bài phát biểu quan trọng nhất

Tiến sĩ Tôn Sinh Thành, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ, giảng viên cao cấp tại Học viện Ngoại giao Việt Nam nhìn nhận bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra thông điệp rất thực tế.

Nếu trước đây Việt Nam chủ yếu tham gia và tuân thủ những luật chơi đã được hình thành, thì nay Việt Nam đã chủ động đưa ra quan điểm, đề xuất nhằm tham gia định hình những luật chơi mới, nhất là trong các lĩnh vực đang được cộng đồng quốc tế quan tâm như công nghệ.

Trong bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất 4 định hướng lớn đối với Liên hợp quốc. Trong đó, định hướng về quản trị công nghệ, đặc biệt là công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), theo hướng công nghệ phải phục vụ con người, mang tính bao trùm và bảo đảm chủ quyền quốc gia, thể hiện rõ sự chuyển đổi trong tư duy của Việt Nam.

“Việt Nam cũng từng bước thể hiện sự chuyển đổi này tại nhiều diễn đàn quốc tế. Việt Nam đưa ra nhiều sáng kiến hoặc cùng đồng bảo trợ sáng kiến với các nước khác liên quan đến những vấn đề toàn cầu, trong đó có môi trường, bảo đảm quyền của phụ nữ, trẻ em và nhiều vấn đề khác”, Đại sứ Thành chia sẻ.

Từ góc độ đó, những đóng góp của Việt Nam cho các cơ chế đa phương không chỉ dừng ở việc tham gia mà ngày càng thể hiện rõ hơn vai trò chủ động, cho thấy sự chuyển đổi về vị thế của Việt Nam từ một nước chấp nhận luật chơi sang một nước tham gia định hình luật chơi.

Tương tự, Tiến sĩ Nghiêm Tuấn Hùng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và an ninh - Viện Nghiên cứu châu Âu và châu Mỹ (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) nhận định việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 góp phần định vị vai trò của Việt Nam trong quản trị toàn cầu.

Trong đó, nếu xét về thông điệp chiến lược, bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 là điểm nhấn quan trọng nhất, bởi bài phát biểu đặt chính sách đối ngoại Việt Nam trong bối cảnh trật tự quốc tế tiếp tục chuyển dịch, cạnh tranh nước lớn và phân mảnh.

“Nếu nhìn cả hành trình thay vì từng cuộc gặp riêng lẻ, Việt Nam đang cố gắng giữ đồng thời ba không gian: Duy trì quan hệ thực chất với Mỹ, củng cố chủ nghĩa đa phương thông qua Liên hợp quốc và mở rộng quan hệ với những đối tác như Canada. Đây là cách tăng số lượng lựa chọn và giảm mức độ phụ thuộc vào bất kỳ một quan hệ đơn lẻ nào”, Tiến sĩ Hùng cho hay.

Đóng góp tích cực cho khu vực và thế giới

Theo Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung, bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được nhiều nước đánh giá rất cao.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ đánh giá về tình hình quốc tế và đặc biệt là đưa ra đề xuất về phương hướng để Liên hợp quốc phát huy vai trò của mình và các nước thành viên cùng phối hợp để phát huy vai trò của Liên hợp quốc vào đúng thời điểm thế giới đang rất cần đến vai trò của thể chế đa phương.

“Tại Liên hợp quốc, các nước thành viên, Tổng Thư ký và lãnh đạo Liên hợp quốc đều rất coi trọng quan điểm của Việt Nam khi đưa ra đánh giá về tình hình quốc tế, các đề xuất, kinh nghiệm và kết quả thực tế mà nước ta đạt được qua những đóng góp vào gìn giữ hòa bình ở khu vực cũng như trong quá trình phát triển. Lãnh đạo các nước đều mong muốn Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò ngày càng lớn của mình”, ông Trung nhấn mạnh.

Chính vì vậy, ông Trung kiến nghị trong thời gian tới, các cơ quan, tổ chức cần phối hợp với đối tác để tiếp tục tranh thủ tiềm năng, thế mạnh của tổ chức Liên hợp quốc, không chỉ là nguồn vốn hỗ trợ như trước đây mà còn là nguồn tri thức trong tất cả lĩnh vực để phục vụ giai đoạn phát triển cao hơn của đất nước.

Ngoài ra, Việt Nam cần học tập kinh nghiệm trong vấn đề xây dựng quy định, phát triển thể chế trong các lĩnh vực từ sở hữu trí tuệ cho tới công nghệ thông tin, cho đến vấn đề thể chế liên quan tới quản trị trí tuệ nhân tạo.

Tiến sĩ Tôn Sinh Thành cũng cho rằng Việt Nam không chỉ đóng góp về sáng kiến và kinh nghiệm mà còn ngày càng đóng góp về nguồn lực cho nhiều hoạt động quốc tế. Đại sứ nhắc tới việc Việt Nam tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, cử nhiều lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia các nhiệm vụ gìn giữ hòa bình tại Nam Sudan và một số quốc gia châu Phi khác.

“Trong bối cảnh thế giới hiện nay có nhiều sự khác biệt phức tạp và xu hướng một số quốc gia sử dụng vũ lực để giải quyết mâu thuẫn, thông điệp cốt lõi và mang tính triết lý cao của Việt Nam là phải thẳng thắn thừa nhận, tôn trọng và chấp nhận sự khác biệt. ​Các khác biệt cần phải được quản lý, kiểm soát thông qua luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc. Đây được coi là phương thức và con đường duy nhất, tối ưu nhất để tránh xảy ra xung đột, đảm bảo hòa bình và hợp tác phát triển”, ông Thành nói.

Cũng trong dịp này, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có các cuộc trao đổi, làm việc với các quỹ, chương trình phát triển, các tổ chức chuyên môn của Liên hợp quốc để chia sẻ những kinh nghiệm của Việt Nam và thể hiện mong muốn sẵn sàng đóng góp vào hoạt động của các tổ chức phát triển của Liên hợp quốc khi Việt Nam được xem là hình mẫu về hợp tác phát triển giữa Liên hợp quốc và các nước đang phát triển.

“Điểm nổi bật trong chuyến công tác lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm còn nằm ở những cuộc trao đổi với lãnh đạo chính quyền, Quốc hội, giới học giả, các nhà khoa học, giới doanh nghiệp, bạn bè và cộng đồng người Việt ở hai nước Mỹ và Canada. Các cuộc gặp, làm việc tại Mỹ tiếp tục thúc đẩy xu thế tích cực trong quan hệ giữa hai nước và thể hiện thiện chí của Việt Nam trên những vấn đề mà hai nước cùng quan tâm, trong đó có vấn đề thương mại”, ông Trung nhấn mạnh.

Cải thiện mối quan hệ tích cực và tốt đẹp

Chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tạo điều kiện để lãnh đạo Việt Nam tiếp xúc trực tiếp với nhiều nhà lãnh đạo cấp cao, nguyên thủ quốc gia, lãnh đạo Mỹ, Canada cũng như giới tinh hoa tại Mỹ. Qua đó, Việt Nam có thêm cơ hội thúc đẩy nhiều lĩnh vực hợp tác và mở ra những nguồn lực mới phục vụ phát triển đất nước.

Theo Tiến sĩ Nghiêm Tuấn Hùng, cuộc gặp có ý nghĩa thực chất nhất trong chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng phái đoàn Việt Nam là cuộc gặp với Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer.

Việc dành trọng tâm đối với cuộc gặp này cho thấy Việt Nam dường như lựa chọn cách tiếp cận thực dụng: Xử lý nút thắt kinh tế trước, tạo ra lợi ích cụ thể và xây dựng nền tảng cho quan hệ chính trị. Điều này khá phù hợp với logic chính sách của chính quyền Trump 2.0.

Ông Hùng cũng nhấn mạnh thành quả hữu hình của cả chuyến công tác của đoàn Việt Nam ở Canada. Trong đó, việc nâng quan hệ hai nước lên Đối tác Chiến lược và lãnh đạo cao nhất Việt Nam trình bày bài phát biểu chính sách tại cơ quan lập pháp Canada tạo ra ý nghĩa khác với cuộc hội đàm song phương thông thường.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhận định trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada, điều quan trọng nhất là hai nước nhất trí đưa quan hệ hai nước lên một tầm cao mới, đó là thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược cùng với Chương trình hành động gồm các nội dung rất phong phú và các biện pháp cụ thể trong tất cả lĩnh vực.

“Chuyến thăm Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ta tới Canada sau 50 năm hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao. Chuyến công tác cũng diễn ra vào thời điểm mà tình hình quốc tế tiếp tục diễn biến rất phức tạp và có rất nhiều những chuyển biến lớn cả về địa chiến lược, về kinh tế và về khoa học - công nghệ”, ông Trung cho hay.

Ngoài ra, trong chuyến công tác lần này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trao đổi ở cấp cao nhất về những thành tựu của quá trình đổi mới, về đường lối phát triển, đường lối đối ngoại của chúng ta và nhấn mạnh thông điệp về mục tiêu, phương hướng và con đường đi lên của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Ở khía cạnh khác, Đại sứ Tôn Sinh Thành nhấn mạnh, cuộc gặp, phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với chuyên gia, trí thức người Việt Nam tại Mỹ có ý nghĩa quan trọng, nhấn mạnh tinh thần “gác lại quá khứ, hướng tới tương lai” để cùng chung tay đóng góp xây dựng tổ quốc và quê hương được.

“Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc gặp góp phần khơi dậy, phát huy tinh thần, nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kêu gọi tinh thần đại đoàn kết dân tộc, gác lại quá khứ để cùng chung tay đóng góp xây dựng Tổ quốc và quê hương. ​

Cộng đồng kiều bào tại Mỹ có tiềm năng rất lớn về trí thức, khoa học công nghệ, tài chính và văn hóa. Việc thu hút, tranh thủ nguồn lực kiều bào phục vụ cho sự phát triển đất nước là định hướng chiến lược quan trọng”, Đại sứ Tôn Sinh Thành cho hay.

Tổng thể những hoạt động kết hợp giữa song phương và đa phương trong chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ mở ra điều kiện hợp tác thiết thực cho cả hai bên mà còn đóng góp vào những vấn đề quốc tế mà các đối tác, cả Liên hợp quốc cũng như Mỹ và Canada, đều rất ủng hộ và mong muốn Việt Nam phát huy vai trò đóng góp tích cực cho khu vực và thế giới.

Thế giới cần nhiều hơn những quốc gia có trách nhiệm như Việt Nam

Trong khuôn khổ tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc Khóa 81 và hoạt động song phương tại Hoa Kỳ, sáng 23/9 tại New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp Thượng nghị sĩ Steve Daines, Thượng nghị sĩ bang Montana, thành viên Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Hoa Kỳ.

Bày tỏ đánh giá cao bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đồng Liên hợp quốc, Thượng nghị sỹ Steve Daines cho rằng thông điệp về trách nhiệm, hợp tác và tầm nhìn vì hòa bình, ổn định, phát triển bền vững của Việt Nam có ý nghĩa sâu sắc trong bối cảnh quốc tế hiện nay.

Thượng nghị sĩ nhấn mạnh thế giới cần nhiều hơn những quốc gia có trách nhiệm như Việt Nam và những nhà lãnh đạo có tầm nhìn như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.