Tăng trưởng hai con số: Động lực từ các “cực công nghiệp”?

Sản xuất công nghiệp và dòng vốn FDI tiếp tục là động lực chính giúp nhiều địa phương đạt tăng trưởng GRDP hai con số ngay trong quý I/2026

Công nghiệp - “đầu kéo” tăng trưởng

Tại Hà Tĩnh, khu vực công nghiệp tiếp tục giữ vai trò chủ lực khi tăng trưởng đạt tới 22,59%. Động lực chính đến từ lĩnh vực năng lượng, với việc các tổ máy của Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 2 lần lượt vận hành trở lại và phát điện thương mại, hoàn thiện công suất dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 2,2 tỷ USD. Trong quý I, sản lượng điện toàn tỉnh đạt khoảng 3,7 tỷ kWh, tăng hơn 20% so với cùng kỳ.

Bên cạnh đó, ngành sản xuất kim loại phục hồi nhờ đơn hàng lớn, trong khi các lĩnh vực mới như ô tô điện và pin cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh, góp phần mở rộng quy mô sản xuất công nghiệp.

Ninh Bình đứng thứ hai với mức tăng trưởng GRDP khoảng 11,6%, trong đó khu vực công nghiệp - xây dựng tăng 16,19%. Đáng chú ý, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng tới 29,05%, với nhiều sản phẩm như máy tính xách tay, linh kiện điện tử, mô-đun camera hay xe tải đạt mức tăng cao. Điều này cho thấy địa phương đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất công nghệ và công nghiệp toàn cầu.

Tại Hải Phòng, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng gần 15%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng gần 16%, nhờ các ngành điện tử, đóng tàu và sản xuất phương tiện vận tải. Với quy mô GRDP đạt khoảng 112.764 tỷ đồng, tăng 11,21%, Hải Phòng không chỉ duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà còn mở rộng quy mô nền kinh tế.

FDI - “chất xúc tác” quan trọng

Một điểm chung khác của các địa phương tăng trưởng cao là sự đóng góp rõ nét của dòng vốn FDI. Tại Hải Phòng, chỉ trong quý I/2026, địa phương đã thu hút gần 1 tỷ USD vốn FDI, đạt khoảng một phần tư kế hoạch năm. Không chỉ có dự án mới, nhiều doanh nghiệp FDI hiện hữu cũng mở rộng đầu tư, tăng vốn và nâng công suất.

Xu hướng tái đầu tư này phản ánh môi trường đầu tư ổn định và hiệu quả vận hành thực tế, đồng thời góp phần củng cố hệ sinh thái công nghiệp, từ sản xuất chính đến công nghiệp hỗ trợ.

Ở Hưng Yên, GRDP quý I ước đạt khoảng 67.566 tỷ đồng, tăng 10,43%. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng hơn 14%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng trên 16%. Với hơn 20 khu công nghiệp quy mô lớn và hàng trăm dự án FDI đang hoạt động, địa phương này đang trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư, tạo nền tảng mở rộng năng lực sản xuất.

Dù ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, song thực tế cho thấy đà bứt tốc tại các địa phương vẫn mang tính cục bộ, tập trung vào một số ngành hoặc dự án quy mô lớn. Điều này đồng nghĩa với việc tăng trưởng chưa lan tỏa đồng đều giữa các khu vực kinh tế.

Trường hợp của Hải Phòng là ví dụ điển hình. Dù đạt mức tăng hơn 11%, song so với mục tiêu cả năm khoảng 13%, địa phương vẫn đối mặt với áp lực không nhỏ trong các quý tiếp theo. Việc duy trì tốc độ tăng trưởng cao đòi hỏi phải mở rộng thêm các động lực mới thay vì chỉ dựa vào nền tảng công nghiệp hiện có.

Áp lực duy trì nhịp tăng trưởng cao, bền vững

Ở cấp độ quốc gia, kinh tế Việt Nam quý I/2026 ghi nhận mức tăng trưởng GDP khoảng 7,83%, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động. Các khu vực đều duy trì đà tăng tích cực, với nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,58%; công nghiệp - xây dựng tăng 8,92%; dịch vụ tăng 8,18%.

Một số chỉ số quan trọng cũng ghi nhận tín hiệu tích cực như tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng hơn 10%, vốn FDI thực hiện đạt trên 5,4 tỷ USD là mức cao nhất của quý I trong nhiều năm, trong khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng trên 20%.

Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào các động lực truyền thống như sản xuất, xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng. Các động lực mới như đổi mới sáng tạo, kinh tế số hay cải cách thể chế chưa tạo ra đột phá rõ rệt. Bên cạnh đó, những yếu tố bên ngoài như biến động địa chính trị, giá năng lượng, cùng với hạn chế nội tại về năng suất lao động và sức cầu trong nước vẫn là những thách thức hiện hữu.

Với mức tăng trưởng quý I chưa đạt ngưỡng kỳ vọng khoảng 9,1%, áp lực dồn vào các quý còn lại là rất lớn. Trong bối cảnh đó, yêu cầu điều hành không chỉ dừng ở việc giữ ổn định kinh tế vĩ mô mà còn phải kích hoạt các động lực tăng trưởng mới.

Chính phủ đã xác định ba đột phá chiến lược, gồm hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Trong đó, việc cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng lớn và gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp được xem là những giải pháp then chốt.

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2026 được đặt mục tiêu khoảng 40% GDP, tương đương 38,5 triệu tỷ đồng, với kỳ vọng huy động mạnh mẽ từ khu vực tư nhân và các nguồn vốn trong, ngoài nước.

Có thể thấy, sự bứt tốc của các địa phương ngay từ quý I là tín hiệu tích cực, cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của các cực tăng trưởng. Tuy nhiên, để duy trì nhịp tăng trưởng cao và bền vững, bài toán không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở chất lượng, sự lan tỏa và khả năng tạo dựng các động lực mới trong dài hạn.