Tại sao Mỹ rút toàn bộ máy bay ném bom B-1 khỏi căn cứ Anh?

Động thái diễn ra chỉ một tuần sau khi 5 người bị bắt vì nghi liên quan âm mưu khủng bố gần căn cứ được Mỹ sử dụng cho các hoạt động quân sự.

Ngày 5/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận việc Washington đưa toàn bộ máy bay ném bom khỏi RAF Fairford là nhằm ứng phó với một mối đe dọa.

Khi được hỏi liệu có phải một mối đe dọa cụ thể đã dẫn đến quyết định di chuyển máy bay hay không, ông Trump trả lời: “Có, tôi nghĩ chúng ta có thể nói như vậy. Không phải ngẫu nhiên mà chúng tôi rút máy bay. Có một số mối đe dọa và thay vì khiêu khích đối phương, tại sao chúng ta phải để máy bay ở đó? Chúng tôi chỉ di chuyển chúng đi một chút, không quá xa”.

Ông Trump cũng cho biết Washington “thực sự biết những người đã đưa ra mối đe dọa”. Khi được hỏi những người này có liên quan Iran hay không, ông trả lời: “Họ có liên quan đến Iran”.

Trước đó, một quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ nói với TIME rằng toàn bộ máy bay ném bom đã được “triển khai trở lại các căn cứ chính tại Mỹ”, nhưng không nêu nguyên nhân cụ thể. Quan chức này cho biết máy bay ném bom Mỹ thường xuyên được triển khai trên khắp thế giới nhằm duy trì khả năng sẵn sàng của lực lượng và đáp ứng các yêu cầu tác chiến.

Theo quan chức này, lực lượng máy bay ném bom của Mỹ vẫn “sẵn sàng thực hiện các cuộc tấn công chính xác trên phạm vi toàn cầu... ở bất kỳ đâu, bất kỳ lúc nào”.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trước đó cũng bác bỏ khả năng việc rút máy bay có liên quan trực tiếp đến âm mưu khủng bố tại RAF Fairford. Ông khẳng định mình “tin tưởng” vào an ninh tại các căn cứ quân sự Mỹ.

Phía Anh cho biết RAF Fairford vẫn an toàn. Người phát ngôn của Thủ tướng Anh Andy Burnham từ chối bình luận cụ thể về hoạt động quân sự của một quốc gia nước ngoài, trong khi Bộ Quốc phòng Anh chuyển các câu hỏi liên quan cho Không quân Mỹ.

Âm mưu khủng bố gần căn cứ Mỹ

Động thái rút máy bay diễn ra sau khi 5 người, đều là công dân Anh, bị bắt ngày 27/9 với cáo buộc liên quan đến chất nổ và khủng bố gần RAF Fairford.

Cảnh sát Anh tiến hành bắt giữ sau khi nhận được tin báo về ba “phương tiện đáng ngờ” đang di chuyển về phía căn cứ. Cuộc điều tra sau đó tiếp tục được mở rộng. Ngày 1/10, cảnh sát chống khủng bố Anh bắt giữ một công dân Anh - Iran tại trung tâm London với cáo buộc liên quan đến các hành vi khủng bố trong vụ việc.

Tất cả những người bị bắt đến nay đã được tại ngoại trong thời gian cuộc điều tra tiếp tục.

RAF Fairford được Mỹ sử dụng làm căn cứ tiền phương và từng đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động quân sự của Washington. Các máy bay ném bom tại đây từng được sử dụng trong những chiến dịch nhằm vào Iran.

Giới chức Anh và Mỹ đã lên tiếng nghi ngờ khả năng Iran có liên quan đến âm mưu tại căn cứ.

Ngày 30/9, ông Burnham cho biết Anh nhận thấy “những dấu hiệu mạnh mẽ” cho thấy Iran có thể đóng vai trò trong vụ việc, song nhấn mạnh đây vẫn là một cuộc điều tra “đang diễn ra, phức tạp và nghiêm trọng”.

Iran kiên quyết bác bỏ cáo buộc. Đại sứ quán Iran tại London tuyên bố “hoàn toàn bác bỏ và lên án mạnh mẽ” mọi nỗ lực liên hệ Tehran với những người bị bắt gần RAF Fairford. Sau phát biểu của ông Burnham, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tiếp tục phủ nhận và cáo buộc Anh “đi sai hướng”.

Trước đó, ông Trump từng nói 5 người bị bắt thậm chí nằm trong diện “điều tra” trước khi bị bắt và có ý định gây “thiệt hại lớn”. Khi được hỏi liệu Iran có liên quan hay không, ông Trump nói “có thể”, nhưng không cung cấp thêm thông tin.

Động thái chưa từng có

David Dunn, giáo sư chính trị quốc tế tại Đại học Birmingham, nhận định việc Mỹ rút máy bay ném bom khỏi RAF Fairford là động thái “mang tính lịch sử, chưa từng có” và cho thấy mức độ lo ngại về an toàn của các tài sản quân sự Mỹ ở nước ngoài.

Theo ông Dunn, Fairford thường là nơi Mỹ triển khai máy bay ném bom trong các cuộc khủng hoảng nhằm tăng cường năng lực quân sự tại các căn cứ tiền phương. Căn cứ này từng được sử dụng cho các chiến dịch quân sự của Mỹ tại châu Âu, Trung Đông và các hoạt động liên quan Iran.

“Việc rút máy bay cho thấy những lo ngại về sự an toàn của các tài sản quân sự tại các căn cứ tiền phương”, ông Dunn nói với TIME.

Ông cũng lưu ý tốc độ rút máy bay trong cuối tuần qua là điều đáng chú ý, bởi một số máy bay mới chỉ được đưa tới Fairford trong thời gian tương đối ngắn theo một đợt luân chuyển lực lượng.

Theo ông Dunn, dù Iran không có khả năng trực tiếp tấn công các căn cứ tại Anh bằng tên lửa từ lãnh thổ Iran, điều đó không đồng nghĩa các tài sản quân sự Mỹ tại đây không đối mặt nguy cơ.

Iran có thể sử dụng các lực lượng ủy nhiệm, các băng nhóm tội phạm có tổ chức hoặc thuê người thông qua các mạng lưới trên mạng để gây ảnh hưởng đến hoạt động của những căn cứ như Fairford.

Cảnh sát chống khủng bố Anh cho biết đang xem xét mọi khả năng, trong đó có hướng điều tra về sự can dự của một quốc gia nước ngoài. Cơ quan này đồng thời kêu gọi công chúng không vội đưa ra kết luận khi cuộc điều tra vẫn đang ở giai đoạn tích cực.

Máy bay ném bom B1 bay từ căn cứ Fairford.

Căn cứ quan trọng trong hoạt động quân sự của Mỹ

RAF Fairford là căn cứ được NATO chỉ định để triển khai lực lượng dự phòng và là căn cứ tiền phương của Bộ Tư lệnh Tấn công Toàn cầu Mỹ. Căn cứ mở cửa từ năm 1944 và đã được máy bay quân sự Mỹ sử dụng rộng rãi trong nhiều cuộc xung đột.

Không quân Mỹ gọi RAF Fairford là địa điểm “ưu tiên” tại châu Âu để triển khai máy bay ném bom. Washington từng sử dụng căn cứ này trong chiến dịch “Tự do Iraq” năm 2003 và nhiều hoạt động quân sự khác.

Vai trò của Fairford đặc biệt được chú ý trong năm 2026, khi Mỹ tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào Iran.

Cựu Thủ tướng Anh Keir Starmer ban đầu không cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của Anh để tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran. Tuy nhiên, đến tháng 3, ông thay đổi lập trường và cho phép Mỹ sử dụng các máy bay ném bom đóng tại RAF Fairford để tấn công các cơ sở tên lửa của Iran được cho là sử dụng để tấn công tàu thuyền tại eo biển Hormuz.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước đó cảnh báo RAF Fairford có thể trở thành mục tiêu do được quân đội Mỹ sử dụng. Tehran cho rằng việc Anh cho phép Mỹ sử dụng căn cứ khiến London trở thành “bên tham gia hành động gây hấn” trong cuộc chiến.