Tại sao Iran có thể phóng tên lửa trong khi không phận bị khoá chặt?

Thành phố tên lửa

Khi căng thẳng quân sự tại Trung Đông leo thang trong những tuần gần đây, một chi tiết trong cách Iran tiến hành các đòn tấn công tên lửa đã thu hút sự chú ý đặc biệt của giới quân sự quốc tế.

Không chỉ phóng tên lửa từ các bệ phóng cơ động truyền thống, Iran còn tuyên bố đã triển khai vũ khí từ các “ thành phố tên lửa ” ngầm sâu trong lòng đất - hệ thống căn cứ được xây dựng bí mật trong nhiều năm.

Các video và hình ảnh do Lực lượng Không gian Vũ trụ thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC Aerospace Force) công bố cho thấy những đường hầm khổng lồ nằm sâu trong núi, nơi hàng loạt tên lửa đạn đạo được đặt trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu.

Từ các giếng phóng hoặc cửa hầm được gia cố, tên lửa có thể được khai hỏa trực tiếp từ dưới lòng đất chỉ trong vài phút sau khi nhận lệnh.

Theo nhiều nhà phân tích, sự xuất hiện của những cơ sở này giúp giải thích vì sao Iran vẫn có thể duy trì các đợt tấn công tên lửa ngay cả khi các căn cứ trên mặt đất bị giám sát chặt chẽ bởi vệ tinh và máy bay trinh sát.

Phóng tên lửa trực tiếp từ lòng đất

Một điểm khiến các chuyên gia chú ý là cách Iran triển khai hệ thống phóng trong các “thành phố tên lửa”. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào xe mang - dựng - phóng (TEL) hoặc bệ phóng lộ thiên, nhiều tên lửa được đặt sẵn trong giếng phóng hoặc hầm phóng thẳng đứng nằm sâu trong các đường hầm.

Khi khai hỏa, cửa hầm hoặc nắp giếng phóng mở ra và tên lửa được phóng trực tiếp lên bầu trời. Phương pháp này giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị và giảm nguy cơ bị đối phương phát hiện trước khi phóng.

Iran nhiều lần tuyên bố rằng họ là quốc gia đầu tiên trên thế giới triển khai khả năng phóng tên lửa từ các “thành phố tên lửa” ngầm ở quy mô lớn, nơi các vũ khí được lưu trữ, bảo trì và phóng ngay trong cùng một hệ thống hầm ngầm. Dù các nước như Mỹ hay Nga cũng sử dụng silo phóng tên lửa chiến lược, mô hình của Iran khác ở chỗ nó kết hợp kho chứa, đường hầm vận chuyển và nhiều điểm phóng khác nhau trong cùng một cơ sở.

Theo dữ liệu từ các nghiên cứu quốc phòng, nhiều căn cứ loại này được xây sâu tới khoảng 500 m dưới lòng đất, đủ để bảo vệ chúng trước phần lớn các cuộc không kích thông thường.

Mạng lưới căn cứ ngầm khổng lồ

Các “thành phố tên lửa” được cho là nằm rải rác tại nhiều khu vực chiến lược của Iran, đặc biệt ở các vùng núi phía tây và khu vực gần Vịnh Ba Tư. Những cơ sở này có thể chứa nhiều loại tên lửa tầm ngắn và tầm trung, bao gồm Fateh-110, Qiam-1, Emad, Ghadr hoặc Sejil. Một số loại trong số đó có tầm bắn 1.300-2.000 km, đủ để vươn tới nhiều mục tiêu trong khu vực Trung Đông

Nhờ được cất giữ trong hầm ngầm, các tên lửa này có thể duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu trong thời gian dài. Khi cần thiết, chúng có thể được phóng từ nhiều vị trí khác nhau trong cùng một căn cứ, khiến việc xác định và phá hủy toàn bộ hệ thống trở nên cực kỳ khó khăn.

Theo các chuyên gia, điều này giúp Iran duy trì khả năng phản công ngay cả khi bị tấn công phủ đầu, bởi đối phương gần như không thể biết chính xác tất cả vị trí phóng.

Công cụ răn đe của Iran

Trong nhiều năm qua, Iran đã đầu tư mạnh vào chương trình tên lửa đạn đạo nhằm bù đắp cho lực lượng không quân còn hạn chế. Theo các cơ quan tình báo phương Tây, Tehran hiện sở hữu kho tên lửa đạn đạo lớn nhất Trung Đông, với hàng nghìn quả ở nhiều tầm bắn khác nhau.

Việc xây dựng các “thành phố tên lửa” được xem là bước phát triển tiếp theo trong chiến lược răn đe này. Thay vì để tên lửa trên các bệ phóng dễ bị phát hiện, Tehran chuyển chúng vào những hệ thống đường hầm phức tạp nằm sâu trong lòng núi.

Những cơ sở này không chỉ là kho chứa vũ khí mà còn là trung tâm tác chiến hoàn chỉnh, nơi tên lửa được bảo dưỡng, tiếp nhiên liệu và chuẩn bị phóng.

Đối với các đối thủ của Iran, sự tồn tại của các “thành phố tên lửa” tạo ra một thách thức chiến lược lớn. Trong các chiến dịch quân sự hiện đại, việc phá hủy bệ phóng tên lửa của đối phương trước khi chúng được sử dụng là yếu tố quan trọng.

Tuy nhiên, khi các bệ phóng nằm sâu trong lòng núi và có nhiều cửa phóng khác nhau, việc xác định chính xác vị trí mục tiêu trở nên khó khăn hơn nhiều.

Ngay cả khi một lối vào bị đánh trúng, các đường hầm bên trong vẫn có thể còn nguyên vẹn và tiếp tục hoạt động. Điều này khiến nhiều chuyên gia nhận định rằng các “thành phố tên lửa” có thể giúp Iran duy trì khả năng tấn công ngay cả trong kịch bản chiến tranh quy mô lớn.

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông đang tiếp tục leo thang, những “thành phố tên lửa” dưới lòng đất đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng nhất trong năng lực quân sự của Iran.

Chúng cho phép Tehran duy trì khả năng phóng tên lửa ngay cả khi các cơ sở trên mặt đất bị tấn công, đồng thời tạo ra một mạng lưới phóng phân tán khiến đối phương khó có thể vô hiệu hóa hoàn toàn.

Với sự kết hợp giữa các căn cứ ngầm, tên lửa đạn đạo và UAV tấn công, Iran đang xây dựng một hệ thống răn đe mà theo nhiều nhà phân tích, có thể khiến bất kỳ chiến dịch quân sự nhằm vào nước này trở nên phức tạp và tốn kém hơn rất nhiều.