Sự thật về chồng Võ Tắc Thiên: Không nhu nhược mà là chính trị gia lão luyện

Trong chiều dài lịch sử Trung Hoa, Đường Cao Tông Lý Trị thường bị khắc họa là vị vua nhu nhược, bị che khuất hoàn toàn bởi hào quang của người cha Đường Thái Tông Lý Thế Dân và người vợ Võ Tắc Thiên. Tuy nhiên, giới sử học hiện đại đang đưa ra cách nhìn đảo ngược: Lý Trị thực chất là một chính trị gia lão luyện, biết ẩn mình để tái cấu trúc toàn bộ bản đồ quyền lực triều Đường.

Chiến thuật ẩn mình và quân bài Võ Tắc Thiên

Lý Trị là con trai thứ ba của Đường Thái Tông và Trưởng Tôn Hoàng hậu. So với người anh cả là Thái tử Lý Thừa Càn hay Ngụy vương Lý Thái, ông không có chiến công hiển hách cũng như uy vọng chính trị nổi bật. Giữa lúc các hoàng tử ra sức tranh giành sự sủng ái của Thái Tông, Lý Trị lựa chọn chiến lược duy trì sự nhún nhường, khiêm tốn và đứng ngoài các phe phái.

Chính chiến thuật “không tranh để thắng” này đã phát huy tác dụng quyết định. Cuộc xung đột khốc liệt giữa Lý Thừa Càn và Lý Thái khiến cả hai đều mất đi tư cách kế vị. Trước yêu cầu tìm kiếm một người kế thừa có tính cách ôn hòa để giữ vững sự ổn định của hoàng tộc, Đường Thái Tông quyết định chọn Lý Trị làm Thái tử.

Năm 649 (năm Trinh Quán thứ 23), Lý Trị lên ngôi. Dù bị coi là người “nhặt được ngai vàng”, thực chất Lý Trị là bên hưởng lợi cuối cùng nhờ sự tính toán kiên nhẫn.

Khi mới Lý Trị đăng cơ, thực quyền triều đình nằm trong tay tập đoàn quý tộc Quan Lũng mà đứng đầu là Trưởng Tôn Vô Kỵ, cậu ruột của ông. Nhóm quyền thần này là những công thần khai quốc có ảnh hưởng sâu rộng, liên tục can thiệp vào các quyết sách của vị hoàng đế trẻ.

Để bẻ gãy gông cùm môn phiệt, Lý Trị không đối đầu trực diện ngay lập tức mà âm thầm chuẩn bị lực lượng. Bước đi chiến lược quan trọng nhất của ông là quyết định phế Vương Hoàng hậu để lập Võ Tắc Thiên làm hậu. Trong khi Vương Hoàng hậu có sự chống lưng của Trưởng Tôn Vô Kỵ, Võ Tắc Thiên hoàn toàn không có thế lực gia tộc và bắt buộc phải phụ thuộc tuyệt đối vào sự bảo hộ của Lý Trị.

Bất chấp sự phản đối dữ dội từ phe công thần, Lý Trị vẫn kiên quyết thực hiện cuộc cải tổ hậu cung này. Võ Tắc Thiên sau khi lên ngôi hậu đã trở thành đồng minh chính trị đắc lực của nhà vua. Sự kết hợp này dẫn đến thất bại toàn diện của tập đoàn Trưởng Tôn Vô Kỵ, hàng loạt đại thần phe Quan Lũng bị biếm chức hoặc xử tử, chấm dứt hoàn toàn sự thao túng của các thế tộc lâu đời và đưa hoàng quyền tập trung trở lại tay nhà vua.

Nhị Thánh lâm triều và biến số cuối đời

Sau khi thu hồi trọn vẹn quyền lực, Lý Trị tập trung cải cách thể chế. Ông cho chỉnh sửa Đường luật, hoàn thiện hệ thống pháp lý và mở rộng chế độ khoa cử. Việc tạo điều kiện cho các sỹ tử xuất thân từ tầng lớp bình dân gia nhập bộ máy công quyền đã gián tiếp phá vỡ sự độc quyền quan chức của tầng lớp thế gia đại tộc.

Về mặt quân sự và đối ngoại, Đường Cao Tông tiếp tục thực hiện chính sách mở rộng biên cương. Dưới triều đại của ông, quân đội nhà Đường diệt Cao Câu Ly (Goguryeo), bình định Đột Quyết và kiểm soát hoàn toàn Tây Vực. Nhờ đó, lãnh thổ Đại Đường đạt đến quy mô rộng lớn nhất trong lịch sử, vượt qua cả thời kỳ Trinh Quán chi trị của Đường Thái Tông.

Việc Võ Tắc Thiên tham gia triều chính thường bị coi là minh chứng cho sự bất lực của Lý Trị. Tuy nhiên, các phân tích lịch sử cho thấy mô hình “Nhị Thánh lâm triều” là sự sắp xếp chủ động. Lý Trị nhận thấy Võ Tắc Thiên có sự quyết đoán và năng lực quản lý hành chính xuất sắc, rất thích hợp để hỗ trợ ông thực hiện các cuộc cải cách và đối phó với giới quyền quý.

Ý định ban đầu của Lý Trị là sử dụng Võ Tắc Thiên như một công cụ chính trị để phò tá Thái tử kế vị. Tuy nhiên, tình trạng sức khỏe suy giảm nghiêm trọng của ông vào cuối đời cộng với sự yếu kém của các hoàng tử thừa kế đã tạo khoảng trống quyền lực cho Võ Tắc Thiên duy trì ảnh hưởng và cuối cùng lập ra nhà Võ Chu.

Dù kết cục lịch sử nằm ngoài dự tính ban đầu, không thể phủ nhận Đường Cao Tông Lý Trị là nhà chiến lược xuất sắc. Theo góc nhìn của các sử gia hiện đại, ông không hề là vị vua do dự hay bị thao túng, mà là một chính trị gia giỏi nhẫn nại, biết mượn lực lượng của Võ Tắc Thiên để xóa bỏ sự chi phối của tầng lớp môn phiệt, đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển của đế chế Đại Đường.

Tùy Ý(Theo Sohu)