Sinh viên xuất sắc quá nhiều, Bộ GD&ĐT yêu cầu kiểm soát 'lạm phát điểm số'

Các trường cần phân tích phân bố điểm học phần, kết quả học tập và xếp loại tốt nghiệp theo ngành, khóa học, hình thức đào tạo; đối chiếu với chuẩn đầu ra và phản hồi của doanh nghiệp để phát hiện, kiểm tra, xử lý tình trạng “lạm phát điểm số”.

Bộ nhấn mạnh các trường không áp đặt tỷ lệ điểm hoặc tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp giỏi, xuất sắc; không hạ chuẩn để tăng thành tích. Các cơ sở đào tạo phải báo cáo về việc kiểm soát lạm phát điểm trước khi kết thúc năm học.

Yêu cầu này đặt ra trách nhiệm đối với các trường trong việc bảo đảm tính thực chất của hoạt động giảng dạy, kiểm tra và đánh giá. Tỷ lệ sinh viên đạt kết quả cao cần được xem xét cùng chuẩn đầu ra, chất lượng chương trình và năng lực thực tế của người học.

Thực tế, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, xuất sắc tại một số trường đại học đang ở mức cao. Tỷ lệ sinh viên đạt loại giỏi, xuất sắc cao là dữ liệu đáng chú ý, song không thể chỉ dựa vào con số này để kết luận chất lượng đào tạo của một trường tốt hay chưa tốt. Việc đánh giá cần đặt trong tương quan với chuẩn đầu ra, yêu cầu của từng ngành, cách thức tổ chức kiểm tra và năng lực thực tế của người học.

Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu các trường vận hành thực chất hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong, rà soát quy định kiểm tra, đánh giá và xếp loại tốt nghiệp. Việc kiểm soát lạm phát điểm số cần trở thành một phần trong hoạt động bảo đảm chất lượng, thay vì chỉ thực hiện khi có yêu cầu rà soát.

Trăn trở của Bộ trưởng GD&ĐT

Tại Hội nghị Giáo dục đại học năm 2026 diễn ra mới đây, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn từng bày tỏ trăn trở khi nhiều trường đại học, kể cả những cơ sở đào tạo lớn, có tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp xuất sắc cao. “Nếu học dễ như thế, xuất sắc như vậy thì thực sự sinh viên có phải nỗ lực hay không”, ông Hoàng Minh Sơn đặt vấn đề.

Theo Bộ trưởng, mở rộng quy mô đào tạo là kết quả đáng ghi nhận, nhưng điều quan trọng hơn là chất lượng có đáp ứng yêu cầu hay không.

“Nếu trường lớn đặt chuẩn cũng như các trường khác mà để tỷ lệ tốt nghiệp xuất sắc nhiều thì tôi tin rằng sinh viên không cần phải nỗ lực nhiều. Sinh viên không nỗ lực hết mình thì không thể có chất lượng tốt được”, Bộ trưởng nói.

Ông đề nghị các trường đánh giá thực chất mức độ nỗ lực của sinh viên trong suốt quá trình học tập, thay vì chỉ xem xét những điều kiện như đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất hay tài liệu học tập. Ngay cả những trường có điều kiện đào tạo tốt cũng cần tiếp tục nâng chuẩn, tạo môi trường học tập đủ thách thức để sinh viên phải nỗ lực và phát triển năng lực thực chất.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) giúp tri thức trở nên dễ tiếp cận hơn, yêu cầu đối với người học càng cao. Nếu chỉ tiếp thu kiến thức ở mức bề mặt, thiếu khả năng học sâu và vận dụng, sinh viên sẽ khó đáp ứng yêu cầu cạnh tranh trong môi trường nghề nghiệp.

Các trường cần xem xét lại quy mô tuyển sinh, đội ngũ giảng viên và cách phân bổ nguồn lực thay vì tiếp tục mở rộng quy mô bằng mọi giá.

Theo Bộ trưởng GD&ĐT, với quy mô đào tạo và số lượng giảng viên hiện nay, các trường có thể gặp khó khăn trong việc bảo đảm chất lượng nếu tiếp tục mở rộng tuyển sinh mà không điều chỉnh phù hợp. Sinh viên cần được tiếp cận nghiên cứu từ sớm, có cơ hội vận dụng kiến thức để giải quyết các bài toán thực tế; giảng viên cũng cần kết hợp hoạt động giảng dạy với nghiên cứu.

Việc tối ưu hóa tỷ lệ sinh viên trên giảng viên cần được đặt trong mối quan hệ với yêu cầu phát triển đội ngũ, đầu tư cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng giảng dạy.

“Trước mắt hãy nhìn lại, tạm dừng việc tăng quy mô, thậm chí có thể phải giảm để tập trung nâng cao chất lượng”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh.