Siêu El Nino là gì, liệu có 'tái xuất' trong năm 2026?

Theo Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu (ECMWF), các dự báo mới nhất cho thấy khả năng cao sẽ xuất hiện siêu El Nino trong mùa hè hoặc mùa thu năm nay.

Hiện tượng này được cảnh báo có thể đẩy nhiệt độ toàn cầu lên mức kỷ lục, đồng thời gây ra những tác động rộng khắp, từ quy mô khu vực đến toàn cầu, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của người dân.

Siêu El Nino là gì?

Thông tin từ Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia, "El Nino" là từ được dùng để chỉ hiện tượng nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt ở khu vực xích đạo trung tâm và Đông Thái Bình Dương, kéo dài 8 - 12 tháng, hoặc lâu hơn, thường xuất hiện 3 - 4 năm một lần, nhưng cũng có khi dày hơn hoặc thưa hơn.

Còn La Nina là hiện tượng lớp nước biển bề mặt ở khu vực nói trên lạnh đi dị thường, xảy ra với chu kỳ tương tự hoặc thưa hơn El Nino.

"Như vậy, El Nino chỉ hiện tượng nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt khu vực Thái Bình Dương chứ không phải hiện tượng nóng lên toàn cầu, rất nhiều người đã hiểu sai về thuật ngữ này. El Nino và La Nina là hai pha nóng và lạnh trong dao động ENSO, khi nhiệt độ nước biển khu vực nói trên phù hợp với trung bình cùng kỳ nhiều năm thì nó sẽ được gọi là pha trung tính", cơ quan khí tượng thông tin.

Trong điều kiện La Nina, bão và áp thấp nhiệt đới có xu hướng xuất hiện nhiều hơn so với điều kiện El Nino.

Còn siêu El Nino thường được dùng để chỉ hiện tượng El Nino cường độ rất mạnh, khi nhiệt độ bề mặt biển cao hơn trung bình dài hạn từ 2°C trở lên trong thời gian đủ dài.

Khả năng xuất hiện siêu El Nino trong năm nay

Nhận định về khả năng xuất hiện El Nino trong thời gian tới, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia cho hay, các cập nhật dự báo mới nhất cho thấy, xác suất xảy ra El Nino đang có xu hướng gia tăng rõ rệt, với khả năng xuất hiện trong giai đoạn cuối năm 2026 khoảng 70-80%, có thể kéo dài sang năm 2027.

Phần lớn các mô hình dự báo hiện nay đang nghiêng về kịch bản El Nino đạt cường độ mạnh, tương đương các năm 1982-1983, 1997-1998 và 2015-2016, và gây ra nhiều biến động khí hậu trên phạm vi toàn cầu.

Tuy nhiên, chỉ một số ít mô hình cá biệt đưa ra kịch bản cực đoan với cường độ có thể vượt các mức kỷ lục trước đây.

Theo ông Khiêm, cần lưu ý rằng, các dự báo dài hạn đối với ENSO vẫn còn nhiều bất định, đặc biệt trong giai đoạn chuyển mùa tính chắc chắn chưa cao.

"Vì vậy, ở thời điểm hiện tại, còn quá sớm để khẳng định khả năng xuất hiện siêu El Nino" , ông Mai Văn Khiêm nói và cho biết Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia tiếp tục theo dõi chặt chẽ và sẽ cập nhật kịp thời các diễn biến mới.

Tác động đến thời tiết nước ta thế nào?

Lịch sử khí tượng cho thấy, các sự kiện siêu El Nino thường gắn liền với những năm nóng kỷ lục toàn cầu, điển hình là giai đoạn 2015 - 2016, khi một trong những El Nino mạnh nhất từng được ghi nhận đã góp phần khiến nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng vọt.

Gần đây hơn, El Nino 2023 - 2024 dù không chính thức đạt ngưỡng "siêu" nhưng vẫn đủ mạnh để đẩy năm 2024 trở thành năm nóng nhất lịch sử.

Tại Việt Nam, trong những năm có El Nino, lượng mưa năm thường thâm hụt lớn, lượng mưa ít gây ra những đợt hạn hán kéo dài ở các khu vực Trung Bộ và Tây Nguyên.

Nhiệt độ trung bình trong các tháng có El Nino thường cao hơn bình thường ở tất cả các vùng ở Việt Nam. Các đợt El Nino thường gây ra các kỷ lục về nắng nóng.

Các đợt El Nino mạnh như 1997 - 1998 gây kỷ lục nhiệt độ ở Bắc Trung Bộ lên tới 41,2°C; Bắc Bộ là 39,6°C; Trung Trung Bộ là 40,1°C; Nam Bộ 39,6°C.

Đợt El Nino 2014 - 2015 kỷ lục nhiệt độ lên tới 41,5°C ở Bắc Trung Bộ.