PVTrans: Bản lĩnh từ những con sóng lớn

Đằng sau hành trình ấy không chỉ là sự lớn lên về quy mô, mà còn là quá trình bền bỉ xây dựng năng lực quản trị, phát triển con người và khả năng thích ứng trước những "con sóng dữ" của thị trường.

Bước ngoặt vượt sóng, xây nền tảng mới

Năm 2008, chưa đầy một năm sau khi cổ phần hóa và niêm yết trên sàn chứng khoán, PVTrans bước vào giai đoạn đầy thử thách khi thị trường vận tải biển toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Giá cước lao dốc, nhu cầu vận chuyển suy giảm mạnh khiến hoạt động khai thác tàu chịu nhiều sức ép. Khoảng 80% đơn vị thành viên của PVTrans rơi vào tình trạng thua lỗ, cân đối tài chính bị ảnh hưởng và doanh nghiệp đứng trước yêu cầu phải tái cấu trúc để duy trì hoạt động.

Với hành trình hơn hai thập kỷ phát triển, Chủ tịch HĐQT PVTrans, ông Phạm Việt Anh nhìn nhận giai đoạn ấy không chỉ là một phép thử về khả năng chống chịu, mà còn là bước ngoặt làm thay đổi tư duy phát triển của doanh nghiệp.

Thay vì tìm kiếm những giải pháp ngắn hạn để xử lý khó khăn trước mắt, PVTrans lựa chọn tái cấu trúc toàn diện từ tài chính, danh mục đầu tư, mô hình tổ chức cho đến chiến lược thị trường đều được rà soát và điều chỉnh. Mục tiêu không đơn thuần là phục hồi kết quả kinh doanh, mà là xây dựng một nền tảng đủ vững để doanh nghiệp có thể thích ứng với những chu kỳ biến động vốn được xem là đặc trưng của ngành vận tải biển.

Sự kiên trì với chiến lược dài hạn ấy đã mang lại những kết quả rõ nét trong nhiều năm gần đây. Giai đoạn 2019–2025, PVTrans duy trì bảy năm liên tiếp đạt lợi nhuận trước thuế trên 1.000 tỷ đồng. Riêng năm 2025, doanh thu hợp nhất đạt mức kỷ lục 16.448 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế đạt 1.654 tỷ đồng, tổng tài sản vượt 22.300 tỷ đồng. Đội tàu cũng được mở rộng lên 67 chiếc với tổng trọng tải gần 2,1 triệu DWT. 

Tuy nhiên, theo ông Việt Anh, những kết quả kinh doanh ấy chỉ là phần nổi của một quá trình bền bỉ. Còn điều tạo nên lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp lại nằm ở những nền tảng phía sau.

"Một con tàu chỉ thực sự tạo ra giá trị khi phía sau nó là một hệ thống quản trị đủ mạnh", ông nhấn mạnh.

Hệ thống đó được cấu thành từ các quy trình quản trị, cơ chế kiểm soát rủi ro, sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị, tính kỷ luật trong vận hành và năng lực đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Chính vì vậy, nhiều năm qua, bên cạnh việc mở rộng đội tàu, PVTrans kiên trì đầu tư vào những nền tảng phía sau như chuẩn hóa quản trị, hoàn thiện cơ chế phân quyền, nâng cao năng lực điều hành và xây dựng văn hóa doanh nghiệp. Đây là những khoản đầu tư không mang lại kết quả ngay lập tức, nhưng giúp doanh nghiệp duy trì sự ổn định và khả năng thích ứng trước biến động.

Quan trọng hơn cả, trong mọi nền tảng ấy, con người luôn được PVTrans đặt ở vị trí trung tâm. Bởi sau mỗi con tàu, chính đội ngũ vận hành mới là yếu tố quyết định giá trị bền vững của doanh nghiệp.

Con người là tài sản chiến lược

Trong ngành vận tải biển, đóng mới một con tàu cần vài năm, nhưng xây dựng một đội ngũ đủ bản lĩnh để vận hành con tàu ấy theo các tiêu chuẩn quốc tế còn cần nhiều thời gian hơn thế. Đó là quá trình được vun đắp bằng đào tạo, trải nghiệm và văn hóa an toàn qua từng chuyến hải trình.

Với hơn 2.700 người lao động, PVTrans luôn đặt nguồn nhân lực ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển, coi đây là nền tảng tạo nên chất lượng dịch vụ, uy tín và năng lực cạnh tranh. 

Theo Chủ tịch Phạm Việt Anh, với hơn 90% đội tàu hoạt động trên các tuyến quốc tế, PVTrans chú trọng xây dựng đội ngũ thuyền viên không chỉ vững chuyên môn mà còn có tính kỷ luật, khả năng thích ứng và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường. Những năng lực này không thể hình thành trong thời gian ngắn mà được tích lũy qua đào tạo, kinh nghiệm thực tiễn và văn hóa an toàn được duy trì xuyên suốt.

Phía sau mỗi con tàu là đội ngũ quản lý, điều hành và các bộ phận chuyên môn tại văn phòng, đảm nhiệm từ việc xây dựng phương án khai thác, quản lý kỹ thuật, an toàn, nhân sự đến kiểm soát chi phí và xử lý những vấn đề phát sinh. 

Đặc thù hoạt động trên nhiều thị trường đòi hỏi đội ngũ này phải thường xuyên cập nhật quy định, tiêu chuẩn quốc tế và yêu cầu của khách hàng. Tính tuân thủ, chuyên nghiệp và trách nhiệm vì vậy trở thành những yêu cầu xuyên suốt đối với khối văn phòng, giúp các quyết định được đưa ra kịp thời nhưng vẫn bảo đảm đúng quy trình và phù hợp với thực tế vận hành.

Trong khi đó, sự chuyên nghiệp thể hiện ở khả năng phối hợp giữa các bộ phận, xử lý thông tin nhanh chóng, chính xác để hoạt động trên biển không bị gián đoạn. Tinh thần trách nhiệm cũng không dừng ở việc hoàn thành phần việc của từng cá nhân, mà còn đòi hỏi sự chủ động nhận diện rủi ro, theo sát hoạt động của đội tàu và kịp thời phối hợp khi có tình huống phát sinh.

Sự phối hợp giữa lực lượng trên tàu và bộ máy điều hành trên bờ nhờ đó tạo thành một hệ thống vận hành thống nhất. Một bên trực tiếp bảo đảm con tàu hoạt động an toàn, một bên duy trì nền tảng quản lý và hỗ trợ phía sau, nhưng cùng chia sẻ những chuẩn mực về kỷ luật, tính chuyên nghiệp và trách nhiệm. 

PVTrans luôn xem nguồn nhân lực là tài sản cần được đầu tư lâu dài, thay vì chỉ là một chi phí vận hành. Vì vậy, PVTrans tập trung xây dựng một môi trường làm việc ổn định, công bằng, đồng thời tạo điều kiện để mỗi người lao động nhìn thấy cơ hội phát triển nghề nghiệp và gắn bó lâu dài với tổ chức.

Bên cạnh đào tạo chuyên môn, doanh nghiệp còn chú trọng cải thiện điều kiện làm việc, chăm lo sức khỏe và đời sống tinh thần của người lao động, đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa thuyền viên với gia đình. Điều đó không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn giúp duy trì sự ổn định của đội ngũ trong một lĩnh vực vốn luôn đối mặt với áp lực thiếu hụt nhân sự chất lượng cao.

Cùng với việc đầu tư cho đội ngũ hiện hữu, PVTrans cũng xây dựng lực lượng kế cận từ sớm. Thay vì chờ đến khi xuất hiện khoảng trống nhân sự mới tìm người thay thế, doanh nghiệp lựa chọn phát triển cán bộ theo lộ trình dài hạn, gắn đào tạo với thực tiễn, tăng cường sự kèm cặp giữa các thế hệ và từng bước trao quyền cho những nhân sự trẻ khi đã đủ năng lực đảm nhận những vị trí quan trọng.

Vị chủ tịch PVTrans cho biết toàn bộ quá trình đó được dẫn dắt bởi một hệ giá trị xuyên suốt, lấy an toàn làm nền tảng, trách nhiệm và kỷ cương làm nguyên tắc, hiệu quả làm mục tiêu. Đồng thời nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết, đổi mới và trách nhiệm với cộng đồng, môi trường. 

Khi những giá trị ấy được duy trì nhất quán trong toàn hệ thống, chúng trở thành nền tảng gắn kết đội ngũ trên bờ với lực lượng trên biển và hình thành sự thống nhất trong vận hành, ra quyết định.

Có lẽ cũng vì vậy, khi được hỏi đâu là lợi thế mà đối thủ khó có thể sao chép nhất, ông Việt Anh không nhắc đến quy mô đội tàu hay kết quả kinh doanh, mà khẳng định đó chính là văn hóa doanh nghiệp.

Đó là văn hóa được hình thành từ kỷ luật của nghề biển, sự chuyên nghiệp và tinh thần đồng hành vì mục tiêu chung. Chính nền tảng ấy giúp PVTrans không chỉ vận hành hiệu quả trong những giai đoạn thuận lợi, mà còn chủ động thích ứng trước những biến động ngày càng khó lường của thị trường toàn cầu. 

Những "lớp đệm" trước biến động toàn cầu

Nếu cuộc khủng hoảng năm 2008 buộc PVTrans nhìn lại cách quản trị, thì những biến động của thị trường hàng hải trong vài năm gần đây buộc doanh nghiệp phải sẵn sàng với những điều không thể dự báo trước. Khi căng thẳng địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng, biến động giá nhiên liệu hay các tiêu chuẩn môi trường có thể thay đổi bất cứ lúc nào, tính bất định đã trở thành trạng thái bình thường của thị trường.

PVTrans không còn xây dựng kế hoạch dựa trên một kịch bản duy nhất, mà luôn chuẩn bị nhiều phương án để chủ động ứng phó với những biến động có thể xảy ra. Các yếu tố như nhu cầu vận tải, giá cước, giá nhiên liệu, chi phí bảo hiểm hay diễn biến địa chính trị đều được theo dõi và cập nhật liên tục để doanh nghiệp kịp thời điều chỉnh. Dù trong bất kỳ kịch bản nào, mục tiêu xuyên suốt vẫn là bảo đảm an toàn cho con người, tài sản và duy trì hiệu quả khai thác.

Chính vì vậy, PVTrans từng bước xây dựng nhiều "lớp đệm" quản trị nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước biến động.

Lớp đệm đầu tiên là kỷ luật tài chính. Sau những bài học từ giai đoạn khủng hoảng, doanh nghiệp lựa chọn kiểm soát chặt dòng tiền, phân bổ nguồn vốn theo định hướng dài hạn thay vì chạy theo những cơ hội ngắn hạn của thị trường.

Một lớp đệm khác đến từ chiến lược đa dạng hóa đội tàu và thị trường khai thác. Từ vận tải dầu thô, PVTrans từng bước mở rộng sang vận tải hóa chất, khí và hàng rời, giảm sự phụ thuộc vào một phân khúc duy nhất, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng khi chu kỳ của từng thị trường thay đổi.

Lớp đệm tiếp theo nằm ở mô hình quản trị và vận hành. Các đơn vị thành viên được trao quyền chủ động trong hoạt động sản xuất kinh doanh và phát triển thị trường, nhưng vẫn vận hành trong một khung quản trị thống nhất về chiến lược, phân bổ nguồn lực và kiểm soát rủi ro. Cách tổ chức này giúp doanh nghiệp vừa phát huy sự linh hoạt của từng đơn vị, vừa bảo đảm tính đồng bộ của toàn hệ thống khi đối mặt với những tình huống phát sinh.

Không dừng lại ở đó, các "lớp đệm" của PVTrans cũng được mở rộng sang những nền tảng mới.

Một trong số đó là dữ liệu. Thông tin về hành trình, mức tiêu thụ nhiên liệu, tình trạng kỹ thuật của tàu hay kế hoạch bảo dưỡng đang từng bước được số hóa và kết nối để hỗ trợ quá trình ra quyết định, tối ưu chi phí khai thác và nâng cao tính minh bạch trong quản trị. Dữ liệu vì thế không chỉ phục vụ chuyển đổi số mà còn giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng phản ứng trước những thay đổi của thị trường.

PVTrans cũng từng bước tích hợp các tiêu chí ESG vào hoạt động quản trị khi thành lập Ủy ban ESG, qua đó đưa các tiêu chí về hiệu quả năng lượng, giảm phát thải và quản trị rủi ro vào quá trình đầu tư và vận hành đội tàu.

Theo ông Phạm Việt Anh, ESG không còn đơn thuần là yêu cầu về công bố thông tin hay tuân thủ quy định, mà đang trở thành một năng lực cạnh tranh mới. Khi các chủ hàng, đối tác quốc tế và các tổ chức tài chính ngày càng đặt ra những tiêu chuẩn cao hơn về phát triển bền vững, doanh nghiệp đáp ứng tốt các tiêu chí này sẽ có thêm lợi thế trong việc mở rộng thị trường cũng như tiếp cận các nguồn vốn chất lượng.

Những "lớp đệm" được hình thành từ quản trị, công nghệ và phát triển bền vững cũng tạo nền tảng để PVTrans bước vào giai đoạn phát triển tiếp theo. Trong chiến lược 2026–2030, doanh nghiệp định hướng mở rộng chuỗi dịch vụ logistics hàng hải, đầu tư đội tàu thế hệ mới và từng bước tham gia sâu hơn vào lĩnh vực vận tải khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và khí tự nhiên nén (CNG), hướng tới xây dựng hệ sinh thái logistics tích hợp thay vì chỉ cung cấp dịch vụ vận tải đơn thuần.

Gần hai thập kỷ trước, điều PVTrans cần nhất là vượt qua một giai đoạn khó khăn để tiếp tục tồn tại. Hôm nay, khi bước vào một chặng đường phát triển mới, mục tiêu của doanh nghiệp không chỉ là mở rộng quy mô đội tàu hay gia tăng thị phần, mà là xây dựng một năng lực cạnh tranh đủ bền để thích ứng với những biến động ngày càng khó lường của ngành hàng hải toàn cầu.