Ốp điện thoại siêu rẻ tiềm ẩn nguy cơ nhiễm độc chì và hóa chất từ rác thải y tế

Theo phóng sự điều tra của chương trình Khảo sát Kinh tế (Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc - CCTV), thị trường phụ kiện di động giá rẻ đang tồn tại tình trạng sử dụng nguồn nguyên liệu bất hợp pháp.

Các loại rác thải y tế thuộc diện kiểm soát nghiêm ngặt như ống tiêm dùng một lần, dây truyền dịch thay vì được đưa đi thiêu hủy theo quy định đã bị tuồn vào những xưởng gia công ngầm.

Tại đây, nguồn phế liệu được nghiền thô, tẩy rửa sơ sài, nấu chảy và trộn lẫn với nhựa tái sinh kém chất lượng để đúc thành các mẫu ốp lưng loại dẻo bán trên sàn thương mại điện tử với mức giá chỉ từ vài nghìn đến hơn chục nghìn đồng.

Do không qua quy trình xử lý triệt để, thành phẩm vẫn có thể tồn dư hóa chất, dịch thể và mầm bệnh từ rác y tế.

Nhằm che mắt người tiêu dùng trước tình trạng nhựa bị ố đen và có mùi khét, các cơ sở này đã pha trộn thêm phẩm màu và hương liệu công nghiệp nồng độ cao, đồng thời gắn mác quảng cáo sai sự thật như “silicone thực phẩm” hay “an toàn cho trẻ em”.

Theo trang Jienmian, một tấn nhựa nguyên sinh đạt chuẩn có giá trên 10.000 nhân dân tệ (gần 40 triệu đồng), trong khi việc thu mua rác thải y tế giúp giảm hơn hai phần ba chi phí nguyên liệu đầu vào. Sự chênh lệch này khiến các sản phẩm kém chất lượng tràn ngập thị trường.

Dữ liệu kiểm tra thực tế từ các cơ quan quản lý chất lượng xác định mức độ rủi ro lớn từ các dòng sản phẩm giá rẻ nói trên.

Đợt giám sát rủi ro chất lượng sản phẩm của Cục Quản lý Giám sát Thị trường tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc) ghi nhận dòng mẫu ốp lưng điện thoại có giá dưới 10 nhân dân tệ (khoảng 38.000 đồng) có tỷ lệ đạt chuẩn chất lượng chưa đầy 5%, trong đó nhiều mẫu chứa hàm lượng chì vượt 30 lần giới hạn cho phép.

Ngược lại, nhóm sản phẩm có giá từ 20 đến 50 nhân dân tệ ghi nhận tỷ lệ đạt chuẩn lên tới 85%.

Trước đó, cuộc thử nghiệm so sánh trên 30 mẫu ốp lưng nhựa của Hội Bảo vệ Người tiêu dùng Thâm Quyến (Trung Quốc) cũng phát hiện một mẫu ốp lưng gắn đá trang trí có hàm lượng chì vượt tiêu chuẩn tới 1.550 lần, đồng thời nồng độ hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) tiệm cận mức gấp 50 lần giới hạn.

Trong 6 mẫu do CCTV gửi đi kiểm nghiệm độc lập, có tới 4 mẫu vi phạm tiêu chuẩn về nồng độ formaldehyde.

Phụ kiện ốp lưng hiện là phân khúc đơn lẻ lớn nhất của thị trường thiết bị di động toàn cầu, với quy mô ước tính đạt 17,5 tỷ USD vào năm 2025 và dự kiến tăng lên 25 tỷ USD vào năm 2030.

Riêng tại Trung Quốc, sản lượng sản xuất ốp lưng đạt khoảng 235 tỷ chiếc mỗi năm, chiếm hơn 75% thị phần toàn cầu.

Tuy nhiên, sản phẩm chưa nằm trong danh mục bắt buộc chứng nhận chất lượng an toàn nghiêm ngặt (như chứng nhận 3C), mà chủ yếu chỉ áp dụng các tiêu chuẩn an toàn chung cho đồ nhựa, để lại khoảng trống pháp lý đối với các phụ kiện tiếp xúc trực tiếp và chịu tác động nhiệt liên tục.

Cơ chế phơi nhiễm độc tố khi sử dụng điện thoại

Theo truyền thông Trung Quốc, quá trình truyền dẫn độc chất từ ốp lưng kém chất lượng vào cơ thể người diễn ra trực tiếp qua thói quen sử dụng hàng ngày.

Nhiệt độ của điện thoại khi cầm trên tay thường duy trì quanh mức 37°C và có thể tăng lên trên 40°C khi sạc pin hoặc chơi game.

Nhiệt độ tăng cao kết hợp với mồ hôi tay sẽ thúc đẩy quá trình thôi nhiễm của kim loại nặng và chất làm dẻo (plasticizer) qua da, hoặc đi trực tiếp vào đường tiêu hóa khi người dùng vừa ăn uống vừa sử dụng thiết bị.

Việc tiếp xúc lâu dài với chất làm dẻo có thể gây rối loạn nội tiết tố ở nữ giới, suy giảm chất lượng tinh trùng ở nam giới và ảnh hưởng đến sự phát triển sinh lý của trẻ nhỏ.

Bên cạnh đó, các hợp chất hữu cơ gốc benzen (chất gây ung thư nhóm 1) dễ phát tán khi thiết bị tỏa nhiệt, làm tăng nguy cơ tổn thương hệ tạo máu nếu tiếp xúc trong thời gian dài.

Để bảo đảm an toàn, cơ quan chức năng khuyến cáo người tiêu dùng nên mua sản phẩm từ thương hiệu và kênh phân phối uy tín, tránh sử dụng các loại ốp lưng trôi nổi giá rẻ, có mùi hương liệu nồng hoặc thiết kế trang trí đính đá, kim tuyến phức tạp.

Về chất liệu, silicone lỏng và nhựa TPU đạt chuẩn có độ an toàn cao hơn so với dòng ốp dẻo từ nhựa PVC tái chế. Khi mua ốp lưng mới, người dùng nên để sản phẩm ở nơi thoáng khí cho bay bớt mùi trước khi sử dụng và hạn chế cầm điện thoại liên tục khi thiết bị đang tỏa nhiệt cao.