Được chủ một tờ báo khởi xướng năm 1907, nghi thức thả quả cầu pha lê trở thành truyền thống đón năm mới ở New York, Mỹ, được phát trực tiếp tới hàng trăm quốc gia.
Khi thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới đến gần, hàng tỷ người trên thế giới lại cùng hướng về những nghi lễ truyền thống mang đậm dấu ấn văn hóa dân tộc. Dù khác nhau về địa lý, tôn giáo hay lịch sử, các quốc gia đều chia sẻ chung một khát vọng là khép lại những điều không may đã qua và mở ra một năm mới bình an, thịnh vượng.
Từ việc ăn nho, ném đĩa, rung chuông, đến nhảy sóng biển hay treo củ hành trước cửa nhà, những phong tục năm mới không chỉ phản ánh niềm tin tâm linh mà còn cho thấy sự phong phú, đa dạng trong cách con người gửi gắm hy vọng vào tương lai.
Mỹ: Thả quả cầu pha lê giữa lòng New York
Tại Mỹ, một trong những hình ảnh biểu tượng của đêm giao thừa là nghi thức thả quả cầu pha lê khổng lồ tại Quảng trường Thời Đại, thành phố New York. Hàng triệu người dân và du khách từ khắp nơi trên thế giới đổ về đây để cùng đếm ngược trong bầu không khí sôi động, rực rỡ ánh đèn.
Nghi thức này bắt đầu từ năm 1907, do ông Adolph Ochs, chủ sở hữu tờ The New York Times, khởi xướng nhằm thu hút sự chú ý đến trụ sở mới của tòa soạn. Trải qua hơn một thế kỷ, sự kiện thả quả cầu pha lê không chỉ trở thành truyền thống mà còn là một trong những lễ đón năm mới nổi tiếng nhất hành tinh, được truyền hình trực tiếp tới hàng trăm quốc gia.
Người dân đón Năm mới tại Quảng trường Thời đại ở New York, Mỹ, ngày 1/1/2023. (Ảnh: TTXVN)
Anh: Chuông Big Ben và xông đất đầu năm
Tại Anh, đêm giao thừa mang đậm nét cổ kính và trang trọng. Người dân thường tập trung tại các địa điểm nổi tiếng như quảng trường Trafalgar, Piccadilly Circus hoặc những nơi có thể nghe rõ tiếng chuông Big Ben vang lên từ tháp đồng hồ biểu tượng của London.
Sau thời khắc giao thừa, người Anh mang theo rượu và bánh ngọt đi chúc Tết bạn bè, người thân. Một điểm đặc biệt trong phong tục của họ là không gõ cửa mà bước thẳng vào nhà. Người đầu tiên bước vào nhà trong năm mới được tin rằng sẽ quyết định vận may của gia chủ trong suốt cả năm, khiến tục “xông đất” ở Anh mang nhiều nét tương đồng với văn hóa Á Đông.
Đức: Dự đoán tương lai và rũ bỏ vận rủi
Tại Đức, năm mới không chỉ là thời gian sum họp mà còn là dịp để con người nhìn về tương lai. Một trong những phong tục phổ biến là nhỏ chì nóng chảy vào nước lạnh rồi quan sát hình dạng đông cứng để dự đoán vận mệnh năm tới, tương tự tập tục của người Phần Lan.
Ngoài ra, người Đức còn giữ lại một phần thức ăn trên đĩa cho đến nửa đêm, tượng trưng cho mong ước lương thực dồi dào. Ở vùng nông thôn, phong tục “thi leo cây” vẫn được duy trì, nơi những chàng trai tranh tài leo lên thân cây trơn nhẵn, và người chiến thắng được tôn vinh là “anh hùng năm mới”.
Trước giao thừa khoảng 15 phút, nhiều người Đức ngồi yên trên ghế. Khi chuông điểm thời khắc năm mới, họ bước xuống ghế và ném một vật nặng ra phía sau, với hàm ý bỏ lại mọi tai ương của năm cũ.
Một trong những phong tục phổ biến ở Đức là nhỏ chì nóng chảy vào nước lạnh.
Phần Lan: Đổ thiếc để xem vận mệnh
Ở Phần Lan, nghi thức đổ thiếc nóng chảy vào nước đã trở thành một phần không thể thiếu trong đêm giao thừa. Người dân quan sát hình thù kim loại đông lại để đoán trước tương lai. Nếu hình dạng giống trái tim, năm mới sẽ tràn đầy hạnh phúc; nếu giống con lợn, đó là dấu hiệu của sự no đủ và sung túc.
Phong tục này phản ánh niềm tin lâu đời của người Phần Lan rằng vận mệnh con người có thể được hé lộ thông qua các dấu hiệu tự nhiên, nhất là trong thời khắc chuyển giao thiêng liêng.
Nga: Uống rượu cùng điều ước
Tại Nga, việc cầu nguyện cho năm mới gắn liền với một nghi thức khá đặc biệt. Khi đồng hồ điểm nửa đêm, người dân viết điều ước lên mảnh giấy nhỏ, đốt cháy và thả tro vào ly rượu sâm panh. Họ phải uống cạn ly rượu trước 0h01 để mong điều ước trở thành hiện thực.
Phong tục này được thực hiện với niềm tin rằng sự kết hợp giữa lửa, rượu và thời khắc giao thừa sẽ giúp lời cầu nguyện được gửi đi trọn vẹn.
Tây Ban Nha: 12 quả nho cho 12 tháng may mắn
Ở Tây Ban Nha, truyền thống ăn 12 quả nho trong đêm giao thừa đã trở nên quen thuộc với hầu hết người dân. Với mỗi tiếng chuông ngân vang, họ ăn một quả nho, tương ứng với 12 tháng trong năm.
Phong tục này có tên gọi las doce uvas de la suerte, xuất hiện từ cuối thế kỷ XIX và được cho là mang lại may mắn, thịnh vượng. Tuy nhiên, theo quan niệm dân gian, điều ước chỉ thành hiện thực nếu người ăn kịp hết 12 quả nho trong vài giây ngắn ngủi khi chuông điểm.
Phong tục ăn 12 quả nho vào đêm giao thừa của người Tây Ban Nha. (Ảnh: Getty Images)
Scotland: Người xông đất và những món quà biểu trưng
Scotland nổi tiếng với tục xông đất đầu năm. Người dân tin rằng người đầu tiên bước vào nhà nên là một người đàn ông cao lớn, khỏe mạnh và ưa nhìn là biểu tượng của may mắn.
Người xông đất thường mang theo những món quà truyền thống như than, muối, bánh shortbread, bánh trái cây black bun, rượu whisky, nhánh cây thường xanh và đồng bạc. Mỗi món quà đều mang ý nghĩa chúc gia chủ một năm mới ấm no, sung túc và hạnh phúc.
Brazil: Nhảy sóng biển và mặc đồ trắng
Ở Brazil, đêm giao thừa là thời điểm của biển cả. Người dân thường đổ về các bãi biển để thực hiện nghi thức nhảy qua 7 con sóng, tượng trưng cho 7 ngày trong tuần. Mỗi con sóng gắn với một điều ước cho năm mới.
Phong tục này bắt nguồn từ tín ngưỡng tôn kính nữ thần biển Yemanja. Người Brazil thường mặc trang phục trắng, biểu tượng của sự tinh khiết và mang theo hoa, đồ trang sức để dâng lên biển, cầu mong phước lành.
Cuba: Đổ nước rửa sạch vận rủi
Người dân Cuba tin rằng việc đổ một xô nước bẩn ra khỏi nhà đúng thời khắc giao thừa sẽ giúp cuốn trôi mọi điều xui xẻo của năm cũ. Trước đó, ngôi nhà được dọn dẹp kỹ lưỡng, và nước lau nhà được giữ lại để thực hiện nghi lễ.
Hành động này mang ý nghĩa làm mới không gian sống, đón chào năm mới với năng lượng tích cực và hy vọng tươi sáng.
Đan Mạch: Ném đĩa cũ để cầu may
Tại Đan Mạch, ngày đầu năm mới thường đi kèm với tiếng vỡ của những chiếc đĩa cũ. Người dân mang đĩa không còn sử dụng ném trước cửa nhà bạn bè, người thân. Nhà nào nhận được nhiều mảnh đĩa vỡ được cho là sẽ gặp nhiều may mắn trong năm mới.
Phong tục tưởng chừng kỳ lạ này thực chất thể hiện tình cảm gắn bó và lời chúc tốt lành giữa những người thân quen.
Người Đan Mạch lấy tự hào về số lượng bát đĩa vỡ ngoài nhà vào đêm giao thừa. (Ảnh: Cayman Compass)
Canada: Đón năm mới trên băng
Mặc cho thời tiết giá lạnh, nhiều người Canada chọn cách bắt đầu năm mới bằng việc câu cá trên băng. Họ thuê những căn chòi ấm áp, mang theo dụng cụ nấu ăn và cùng gia đình thưởng thức bữa tiệc ngay tại hồ đóng băng.
Hoạt động này không chỉ mang tính giải trí mà còn thể hiện tinh thần gắn kết gia đình trong điều kiện khắc nghiệt.
Philippines: 12 loại trái cây tròn tượng trưng cho giàu có
Tại Philippines, các gia đình bày trí 12 loại trái cây tròn trong đêm giao thừa, mỗi loại đại diện cho một tháng trong năm. Hình tròn được xem là biểu tượng của đồng tiền, sự thịnh vượng và giàu sang.
Ngoài trái cây, người dân còn trang trí không gian sống bằng các vật dụng hình tròn với mong muốn tài lộc sẽ đầy nhà trong năm mới.
Philippines bày 12 loại trái cây tròn tượng trưng cho giàu có. (Ảnh: Filipinos)
Nhật Bản: 108 tiếng chuông xua tan phiền não
Đúng nửa đêm, 108 tiếng chuông vang lên trong nghi lễ Joya-no-Kane nhằm xua đi 108 phiền não theo quan niệm Phật giáo. Khi năm mới bắt đầu, người Nhật thường mỉm cười để đón nhận vận may.
Người Nhật đón năm mới bằng bát mì soba ấm nóng, biểu tượng cho việc cắt đứt những điều không may của năm cũ. Truyền thống này có từ thời Kamakura và gắn với tinh thần sẻ chia.
Hy Lạp: Treo củ hành và bánh Vassilopita
Tại Hy Lạp, củ hành tây được treo trước cửa nhà như biểu tượng của sự tái sinh. Sáng mùng Một, cha mẹ dùng củ hành gõ nhẹ vào đầu con cái để chúc phúc.
Ngoài ra, bánh mì Vassilopita bên trong có giấu đồng xu, là phần không thể thiếu trong bữa tiệc năm mới. Người tìm được đồng xu được tin rằng sẽ gặp nhiều may mắn, tài lộc.
Tại Hy Lạp, củ hành tây được treo trước cửa nhà như biểu tượng của sự tái sinh. (Ảnh: Catalin Petolea /Shutterstock)
Colombia và Mỹ Latinh: Khoai tây và chiếc vali rỗng
Ở Colombia, người dân đặt ba củ khoai tây dưới gầm giường trong đêm giao thừa để dự đoán tình hình tài chính năm tới. Việc chọn củ khoai đã gọt, chưa gọt hay gọt một phần mang ý nghĩa khác nhau.
Bên cạnh đó, tại nhiều nước Mỹ Latinh như Colombia, Mexico, những người yêu thích du lịch sẽ mang theo chiếc vali rỗng đi dạo trong đêm giao thừa, với hy vọng một năm mới đầy ắp những chuyến đi.
Ireland: Đập nồi, chảo và bánh mì
Người Ireland chào đón năm mới bằng cách đập nồi, chảo để xua đuổi tà ma. Một phong tục khác là đập những ổ bánh mì từ lễ Giáng sinh vào tường nhằm cầu mong sức khỏe và thịnh vượng.
Italy: Sắc đỏ mang theo niềm tin may mắn
Tại Italy, đêm giao thừa không chỉ là thời khắc chuyển giao năm mới mà còn gắn liền với một phong tục mang màu sắc đặc biệt là mặc đồ lót màu đỏ. Người Italy tin rằng sắc đỏ tượng trưng cho may mắn, sức sống và khả năng xua đuổi những điều xui rủi, giúp chủ nhân đón năm mới trong thuận lợi và bình an.
Theo các tài liệu văn hóa, truyền thống này có nguồn gốc từ thời Trung cổ. Khi ấy, những người đàn ông ra đường vào nửa đêm được cho là phải mặc đồ lót màu đỏ để bảo vệ bản thân trước những bùa chú, lời nguyền và sự quấy nhiễu của phù thủy. Trải qua thời gian, niềm tin dân gian ấy vẫn được duy trì như một nét văn hóa đặc trưng mỗi dịp năm mới.
Armenia: Uống nước tro giấy gửi gắm điều ước
Tại Armenia, nghi lễ đón năm mới mang màu sắc tâm linh khá độc đáo. Theo phong tục có nguồn gốc từ Nga, các thành viên trong gia đình sẽ viết điều ước của mình lên những mẩu giấy nhỏ, sau đó đốt cháy và bỏ phần tro vào cốc nước.
Khi đồng hồ điểm hồi chuông thứ 12, mọi người cùng uống cốc nước chứa tro giấy với niềm tin rằng những mong ước vừa được gửi gắm sẽ trở thành hiện thực trong năm mới. Nghi thức này thể hiện khát vọng làm mới bản thân và hướng tới tương lai tốt đẹp hơn.
Bolivia: Đồng xu trong bánh và vận may đầu năm
Đón năm mới tại Bolivia, nhiều người không khỏi dè chừng khi thưởng thức các loại bánh nướng truyền thống. Theo phong tục, một đồng xu sẽ được giấu bên trong bánh, và người vô tình tìm thấy nó được tin rằng sẽ gặp may mắn suốt cả năm.
Tập tục này không chỉ mang ý nghĩa cầu tài lộc mà còn tạo nên không khí hào hứng, bất ngờ trong bữa tiệc năm mới, khi ai cũng mong mình là người được “chọn” để đón vận may.
Romania: Khi con người trò chuyện với thiên nhiên
Ở Romania, ngày đầu năm mới gắn liền với những nghi thức mang đậm màu sắc dân gian. Nông dân tại đây tin rằng nếu có thể giao tiếp được với vật nuôi trong ngày đầu năm, họ sẽ gặp nhiều may mắn trong suốt 12 tháng tiếp theo.
Bên cạnh đó, người dân còn hóa trang thành gấu, dê và nhiều loài động vật khác, khoác da thú thật và diễu hành qua các khu phố. Những điệu nhảy rộn ràng, tiếng trống và âm thanh của các vật dụng kim loại vang lên nhằm xua đuổi tà ma, mang lại sự bảo hộ và thịnh vượng cho cộng đồng.
Thổ Nhĩ Kỳ: Muối và lựu cho năm mới bình an
Tại Thổ Nhĩ Kỳ, một trong những hành động được xem là mang lại may mắn là rắc muối trước cửa nhà đúng thời khắc giao thừa. Theo quan niệm dân gian, muối tượng trưng cho sự tinh khiết và bền vững, giúp thúc đẩy hòa bình và thịnh vượng trong năm mới.
Ngoài ra, nước ép lựu cũng xuất hiện thường xuyên trong các bữa ăn dịp đầu năm. Quả lựu với nhiều hạt được xem là biểu tượng của sự sinh sôi, giàu có và vận may.
Ở Thổ Nhĩ Kỳ, quả lựu không chỉ đơn thuần là một loại trái cây, mà còn được coi là biểu tượng mạnh mẽ của may mắn, thịnh vượng và sung túc. (Ảnh: Thenationalnews)
Cộng hòa Séc: Dự đoán tương lai từ một quả táo
Người Séc có cách xem vận mệnh năm mới khá giản dị nhưng đầy ý nghĩa. Trong đêm giao thừa, một quả táo sẽ được cắt đôi để quan sát hình dạng lõi bên trong. Nếu lõi tạo thành hình ngôi sao, đó là dấu hiệu của hạnh phúc và may mắn trong năm tới.
Ngược lại, nếu lõi táo hiện ra hình thập tự, người ta tin rằng năm mới sẽ gặp nhiều trắc trở, thậm chí có người trong bữa tiệc giao thừa sẽ ốm đau. Dù vậy, nghi thức này vẫn được thực hiện như một phần không thể thiếu của đêm năm mới.
Người Cộng hòa Séc thích xem tương lai của họ xung quanh năm mới, thường là với sự trợ giúp của một quả táo. (Ảnh: VOV)
Hungary: Nước lạnh và những điều kiêng kỵ đầu năm
Tại Hungary, buổi sáng ngày đầu năm mới bắt đầu bằng việc rửa mặt bằng nước lạnh. Người dân tin rằng hành động này sẽ giúp cơ thể khỏe mạnh, tinh thần tỉnh táo và tránh bệnh tật trong suốt cả năm.
Bên cạnh đó, nhiều gia đình kiêng làm việc vặt trong ngày mùng Một. Theo quan niệm truyền thống, lao động trong ngày đầu năm có thể mang lại rủi ro hoặc vận xui cho một thành viên trong gia đình, vì vậy đây được xem là thời điểm để nghỉ ngơi và đón nhận những điều tốt đẹp.
Dù phong tục mỗi nơi mỗi khác, điểm chung của các nghi lễ đón năm mới trên thế giới vẫn là niềm tin vào sự khởi đầu tốt đẹp. Những hành động tưởng chừng kỳ lạ ấy chính là cách con người gửi gắm ước mơ, hy vọng và niềm tin vào tương lai.
Trong nhịp sống hiện đại, nhiều phong tục đã được giản lược, song tinh thần hướng về những điều tốt đẹp trong năm mới vẫn luôn được gìn giữ, như một sợi dây vô hình kết nối con người trên khắp hành tinh trong thời khắc chuyển giao thiêng liêng nhất của năm.
