Những cựu binh giữ rừng ngập mặn nơi cửa biển Quảng Ninh

Buổi sớm ở xã Hải Lạng, tỉnh Quảng Ninh, khi thủy triều vừa rút, những bãi bùn rộng mênh mông dần hiện ra dưới ánh nắng đầu ngày, cũng là lúc ông Nguyễn Văn Lực, hội viên Hội cựu chiến binh xã Hải Lạng, chậm rãi lội bùn, tay cắm từng cây giống xuống đất.

Với ông, công việc này đã kéo dài hơn chục năm - bền bỉ như chính nhịp sống nơi vùng triều. “Ngày trước cầm súng bảo vệ Tổ quốc, bây giờ mình trồng rừng để giữ đất, giữ biển. Việc khác nhau nhưng trách nhiệm của người lính thì không thay đổi”, ông Lực chia sẻ.

Người lính trở thành “người giữ rừng”

Ông Lục Văn Long, Chủ tịch UBND xã Hải Lạng, cho biết để bảo vệ và nhân rộng rừng ngập mặn trên địa bàn, xã đã thành lập 4 tổ bảo vệ rừng ngập mặn với khoảng 40 thành viên, trong đó các hội viên cựu chiến binh là lực lượng nòng cốt.

Các tổ duy trì tuần tra định kỳ hàng tuần, kiểm soát chặt chẽ diện tích rừng được giao nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại. Việc tuần tra được tổ chức linh hoạt theo con nước, phù hợp đặc điểm bãi triều, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng ngay từ cơ sở.

Gắn bó với những cánh rừng ngập mặn nhiều năm, ông Vũ Văn Nhãn, Chi hội trưởng Chi hội cựu chiến binh thôn Thượng, xã Hải Lạng cho biết các hội viên cựu chiến binh trong thôn đã cùng chính quyền kiên trì vận động người dân thay đổi nhận thức.

Những năm đầu rất vất vả khi vừa tuyên truyền, vừa trực tiếp đi tuần tra, có lúc còn phải giải thích từng hộ dân để họ hiểu giá trị lâu dài của rừng. Khi rừng được trồng lại, thấy tôm cá quay trở về, bà con mới tin và từ đó hình thành ý thức tự giác trong bảo vệ, phát triển rừng.

Theo ông Nhãn, trồng rừng ngập mặn là công việc không dễ dàng. Người trồng phải căn thủy triều, lội sâu trong bùn, chịu nắng gió và nhiều rủi ro từ môi trường tự nhiên.

Có những ngày cao điểm trồng rừng, ông Nhãn cùng các hội viên phải làm việc từ sáng sớm đến trưa, tranh thủ khi nước rút. “Một buổi có thể trồng vài trăm cây, nhưng quan trọng là phải trồng đúng kỹ thuật thì cây mới sống được”, ông nói.

Sau khi trồng, việc chăm sóc còn kéo dài nhiều năm. Cây non phải được bảo vệ khỏi sóng lớn, khỏi các loài sinh vật biển phá hoại. Những đợt bão lớn có thể cuốn trôi cả một khoảnh rừng nếu không kịp gia cố.

“Có năm bão về, anh em lại ra trồng dặm gần như từ đầu. Nhưng không ai bỏ cuộc, vì biết rằng rừng này là của mình, bảo vệ chính mình”, ông Nhãn chia sẻ.

Những nỗ lực bền bỉ ấy đã mang lại kết quả rõ rệt, từ những bãi triều trống trải, hiện nay toàn bộ diện tích rừng ngập mặn tự nhiên và rừng trồng trên địa bàn xã đều được quản lý, bảo vệ hiệu quả; tình trạng chặt phá rừng, đắp đầm nuôi tôm đã chấm dứt.

Diện tích rừng không ngừng được mở rộng, hiện nay đạt khoảng 3.000ha giúp tạo nên hệ sinh thái đa dạng, phong phú. Dưới tán rừng, nguồn lợi thủy sản từng bước được phục hồi, góp phần nâng cao thu nhập và ổn định đời sống cho người dân.

Rừng ngập mặn Đồng Rui không chỉ có giá trị về đa dạng sinh học mà còn đóng vai trò quan trọng trong điều hòa môi trường, chắn sóng, giảm xói lở, bảo vệ đê biển và tăng khả năng phòng hộ ven biển. Đây cũng là vùng đất ngập nước có giá trị cao, đủ điều kiện đáp ứng các tiêu chí của một khu Ramsar - vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế.

Dẫn dắt người dân chung tay bảo vệ rừng

Bằng uy tín và kinh nghiệm của mình, những cựu chiến binh xã Hải Lạng đã làm tốt vai trò "dẫn dắt" người dân cùng chung tay bảo vệ rừng. Ông Nhãn cho biết bản thân hiểu rõ muốn người dân làm theo thì trước tiên mình phải làm trước. Chỉ khi người dân thấy mình bỏ công, bỏ sức ra giữ rừng và thấy được hiệu quả mang lại, họ sẽ hiểu giá trị của rừng mà cùng tham gia.

Bà Phạm Thị Mai (trú tại thôn Thượng, xã Hải Lạng) cho biết, rừng ngập mặn trên địa bàn có sự đổi thay rõ rệt qua từng năm. “Ngày trước nhiều chỗ trống trơn, đi ra bãi chẳng còn gì để khai thác. Giờ rừng xanh trở lại, tôm, cua, cá cũng nhiều hơn”, bà Mai cho hay.

Từ một nhiệm vụ của ngành chức năng, bảo vệ rừng ngập mặn tại Quảng Ninh đã dần trở thành trách nhiệm chung của cả cộng đồng khi các thôn, khu dân cư chủ động xây dựng quy ước, gắn trách nhiệm bảo vệ rừng với từng hộ gia đình.

Theo ông Trần Trung Kiên, Bí thư, Trưởng thôn Thượng, xã Hải Lạng, lực lượng cựu chiến binh luôn là “cánh tay nối dài” của thôn trong bảo vệ rừng ngập mặn. Các cựu binh nắm địa bàn rất chắc, kịp thời phát hiện những dấu hiệu xâm hại rừng để phối hợp xử lý.

Những cựu chiến binh với tinh thần trách nhiệm và sự bền bỉ, đã góp phần quan trọng trong chiến lược ấy. Họ không chỉ trồng rừng, mà còn giữ gìn một hệ sinh thái - giữ gìn tương lai của vùng đất ven biển.

Ở nơi cửa biển vùng đất mỏ, những người lính năm xưa vẫn tiếp tục hành trình lặng lẽ “gieo rừng”. Không tiếng súng, không khói lửa nhưng trên “mặt trận xanh” ấy, họ vẫn giữ nguyên phẩm chất của người lính: kiên cường, trách nhiệm và luôn đi đầu.

Đằng sau những bước chân lội bùn mỗi ngày, một “lá chắn xanh” đang dần được dựng lên - bền bỉ, vững chắc như chính những con người đã tạo nên nó.