Nhà ở xã hội bứt tốc: Kỳ vọng mới cho người thu nhập thấp

Giấc mơ an cư ngày Tết

Những ngày giáp Tết Nguyên đán, khi phố phường rộn ràng sắc xuân, câu chuyện “an cư” vẫn là nỗi trăn trở lớn nhất của hàng triệu gia đình đô thị. Trong bối cảnh giá nhà leo thang không ngừng, ước mơ có một mái ấm riêng dường như ngày càng xa vời với phần đông người lao động.

Theo Bộ Xây dựng, giá căn hộ chung cư tăng 20-30% trong năm 2025, trong đó một số khu vực còn tăng trên 40%, đặc biệt tập trung ở phân khúc trung và cao cấp. Điều này phản ánh sự hồi phục của thị trường bất động sản, đồng thời cũng cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa giá nhà và thu nhập trung bình của người dân đô thị.

Giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập khiến giấc mơ an cư trở nên mong manh. Trong bối cảnh đó, nhà ở xã hội được xem như “cánh cửa” hiếm hoi để người thu nhập thấp và trung bình có cơ hội sở hữu một mái ấm. Nhưng để bước qua cánh cửa ấy, người dân đang phải trải qua một hành trình dài và đầy gian nan.

Những ngày cuối năm, tại khu vực tiếp nhận hồ sơ dự án nhà ở xã hội CT3, xã Thiên Lộc (huyện Đông Anh cũ, Hà Nội), hàng trăm người dân xếp hàng dài, chen chúc chờ đến lượt nộp hồ sơ đăng ký mua nhà. Không ít người mang theo chăn, bạt, ghế gấp, túc trực xuyên đêm để “giữ chỗ”, chỉ mong không bỏ lỡ cơ hội sở hữu căn hộ giá phù hợp.

Giữa cái lạnh của những ngày cuối năm, hình ảnh người dân co ro xếp hàng dài nộp hồ sơ không chỉ là câu chuyện của một dự án nhà ở xã hội, mà phản ánh rõ nét sức ép về nhà ở tại các đô thị lớn.

Chia sẻ tại điểm tiếp nhận hồ sơ dự án nhà ở xã hội CT3 Kim Chung (Hà Nội), chị Thu Thủy - một người lao động có mức thu nhập ổn định khoảng 25 triệu đồng/tháng chia sẻ: “Với thu nhập của tôi hiện nay, việc mua một căn nhà ở thương mại là điều gần như không tưởng. Mọi tính toán, mọi kế hoạch dù có chi ly đến mấy cũng đều đổ vỡ trước mặt bằng giá đất, giá nhà hiện nay”.

Câu chuyện của chị Thủy là một thực tế phổ biến tại các đô thị lớn. Với mức thu nhập được coi là khá trong xã hội, nhiều người vẫn phải chấp nhận sống thuê hoặc chờ đợi vào các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước. Khoảng cách giữa thu nhập và giá nhà ngày càng trở nên rộng lớn, biến “giấc mơ an cư” thành một mục tiêu khó nhọc, thậm chí là viển vông đối với đại đa số người lao động trẻ, công chức, viên chức.

Trước thực tế đó, các dự án nhà ở xã hội trở thành “phao cứu sinh” hiếm hoi, là cơ hội gần như duy nhất cho hàng nghìn hộ gia đình có thu nhập thấp và trung bình. Tuy nhiên, nguồn cung nhà ở xã hội vẫn còn rất hạn chế so với nhu cầu thực tế khổng lồ, khiến cuộc cạnh tranh giành một suất mua nhà trở nên khốc liệt.

Mỗi căn nhà ở xã hội không chỉ là một tài sản, mà còn là niềm hy vọng về một cái Tết an yên, một tương lai ổn định hơn cho gia đình.

Theo ông Nguyễn Văn Sinh - Thứ trưởng Bộ Xây dựng, thị trường bất động sản trong nhiều năm có tình trạng lệch pha cung – cầu, đặc biệt là sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn cung nhà ở dành cho người thu nhập thấp. Đây chính là “điểm nghẽn” lớn nhất khiến giá nhà tăng cao và giấc mơ an cư ngày càng xa rời người lao động.

Nhà ở xã hội – động lực an sinh

Trước thực trạng đó, Chính phủ đã ban hành Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội. Trong quá trình triển khai, Chính phủ đã trình Quốc hội ban hành Nghị quyết 201, đưa ra nhiều cơ chế, chính sách cụ thể nhằm tháo gỡ khó khăn cho phát triển nhà ở xã hội. Nhờ đó, bức tranh nhà ở xã hội trong năm 2025 đã có nhiều gam màu sáng hơn.

Theo ông Nguyễn Hoàng Nam, Tổng giám đốc Công ty cổ phần G-Home, các Nghị định 261 và 302 của Chính phủ đã làm rõ nhiều điểm so với Nghị định 100, đặc biệt là quy định về khoản tiền chủ đầu tư phải nộp đối với 20% diện tích thương mại trong dự án nhà ở xã hội. Điều này giúp cả chính quyền địa phương và doanh nghiệp giảm bớt vướng mắc trong quá trình triển khai.

Bên cạnh đó, chi phí doanh nghiệp ứng ra để hỗ trợ đền bù, giải phóng mặt bằng được tính vào chi phí đầu tư dự án cũng là điểm được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao. “Khi hành lang pháp lý được thông suốt, các địa phương công khai kêu gọi đầu tư nhà ở xã hội, doanh nghiệp sẽ dễ tiếp cận dự án phù hợp hơn, từ đó rút ngắn thời gian triển khai và cải thiện khả năng quay vòng vốn”, ông Nam cho biết.

Dưới góc nhìn chuyên môn, TS. Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) nhận định, từ cuối năm 2025, phân khúc nhà ở xã hội đã có sự chuyển biến rõ rệt cả về tiến độ lẫn nguồn cung. Sau nhiều năm trầm lắng, 2025 được xem là năm “bùng nổ” của nhà ở xã hội.

Theo Bộ Xây dựng, hàng loạt dự án nhà ở xã hội đã được tháo gỡ vướng mắc pháp lý và quay trở lại triển khai. Kết quả là mục tiêu phát triển nhà ở xã hội năm 2025 trong Chương trình 1 triệu căn gần như đã hoàn thành. Cụ thể, cả nước hoàn thành 102.633 căn nhà ở xã hội, vượt kế hoạch đề ra là 100.275 căn, với mức giá trung bình dao động từ 15 – 25 triệu đồng/m².

Tính đến nay, cả nước có 698 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với tổng quy mô 657.441 căn hộ. Trong đó, 193 dự án đã hoàn thành, 200 dự án đã khởi công xây dựng và 305 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư. Riêng năm 2025, số căn nhà ở xã hội hoàn thành đạt trên 100.000 căn. Với những kết quả đạt được đến năm 2025, mục tiêu đề án đã hoàn thành khoảng 62%.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh kỳ vọng, năm 2026, cả nước sẽ đạt khoảng 160.000 căn nhà ở xã hội và đến năm 2030 hoàn thành mục tiêu 1 triệu căn, thậm chí có thể được hoàn thành sớm vào năm 2028.

Ông Sinh khẳng định, việc tăng nguồn cung nhà ở xã hội có ý nghĩa kép: vừa đáp ứng nhu cầu “an cư” cho người thu nhập thấp, công nhân, vừa đóng vai trò như một công cụ điều tiết thị trường hiệu quả, góp phần kéo mặt bằng giá bất động sản chung về mức hợp lý hơn.

Tuy nhiên, con đường phía trước vẫn còn không ít thách thức. Theo ông Nguyễn Đình Dũng, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Địa ốc Kim Thi (Nghệ An), để các dự án nhà ở xã hội triển khai thông suốt, cần có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan chức năng, đồng thời phải có chế tài nghiêm khắc đối với những cá nhân, đơn vị cố tình làm chậm tiến độ.

Ông Dũng ví von, thủ tục đầu tư giống như một cuộc đua tiếp sức, nơi “gậy chạy” là hồ sơ phải đi qua tay rất nhiều “vận động viên” là các cơ quan, ban, ngành. Nếu mỗi khâu đều chậm trễ, doanh nghiệp dù nỗ lực đến đâu cũng khó về đích đúng hạn.

TS. Nguyễn Văn Đính cũng lưu ý, dù nhiều địa phương đã vào cuộc tích cực, nhưng hiện mới chỉ có 19/34 địa phương hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch nhà ở xã hội. Nếu không chủ động bố trí quỹ đất sạch và hỗ trợ thủ tục cho doanh nghiệp, các chính sách ưu đãi khó phát huy hiệu quả.

Trong không khí Tết đang đến gần, câu chuyện nhà ở xã hội không chỉ là bài toán kinh tế, mà còn là vấn đề an sinh mang ý nghĩa lâu dài. Một mái ấm ổn định không chỉ giúp người dân yên tâm lao động, mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của đô thị và xã hội.

Khi những căn nhà ở xã hội được bàn giao đúng tiến độ, với mức giá phù hợp, đó không chỉ là niềm vui của từng gia đình, mà còn là “món quà” mang ý nghĩa lớn cho nền kinh tế và cho một mùa xuân thực sự ý nghĩa.