Người nước ngoài gây án tại Việt Nam sẽ bị xử lý như thế nào?

Vừa qua, tại thành phố Hồ Chí Minh có 2 đối tượng người nước ngoài thực hiện hành vi vi phạm pháp luật tại Việt Nam và bị bắt giữ. Đồng thời, một số người nước ngoài khác cũng sang Việt Nam thực hiện hành vi lừa đảo online và bị bắt giữ.

Tafia Steve (phải) và Vaa Vaa tại cơ quan điều tra. Ảnh: Công an cung cấp.

Nhiều người đặt câu hỏi, với người nước ngoài vi phạm pháp luật tại Việt Nam thì sẽ bị xử lý theo pháp luật của nước họ hay bị xử lý theo pháp luật Việt Nam?

Phân tích về mặt pháp lý, luật sư Nguyễn Trung Tiệp, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho biết, theo Điều 5 Bộ luật Hình sự 2015 quy định đối tượng áp dụng của Bộ luật là mọi hành vi phạm tội trên lãnh thổ Việt Nam, bao gồm cả hành vi phạm tội hoặc hậu quả của hành vi phạm tội xảy ra trên tàu bay, tàu biển mang quốc tịch Việt Nam hoặc tại vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của Việt Nam.

Đối với người nước ngoài phạm tội trên lãnh thổ Việt Nam và thuộc đối tượng được hưởng quyền miễn trừ ngoại giao hoặc lãnh sự theo pháp luật Việt Nam, theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc theo tập quán quốc tế, vấn đề trách nhiệm hình sự của họ được giải quyết theo quy định của điều ước quốc tế hoặc theo tập quán quốc tế đó; trường hợp điều ước quốc tế không quy định hoặc không có tập quán quốc tế thì giải quyết bằng con đường ngoại giao.

Như vậy, trừ trường hợp thuộc đối tượng hưởng miễn trừ ngoại giao hoặc lãnh sự theo pháp luật Việt Nam, người nước ngoài khi phạm tội tại Việt Nam đều phải chịu trách nhiệm theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015.

Đối với trường hợp có căn cứ cho thấy người bị nghi ngờ phạm tội bỏ trốn khỏi lãnh thổ Việt Nam, cơ quan điều tra cùng các cơ quan có thẩm quyền sẽ phối hợp, liên kết với Interpol hoặc các quốc gia mà Việt Nam ký kết Hiệp định tương trợ tư pháp để truy nã quốc tế, bắt và dẫn độ về nước.

Theo Luật Tương trợ tư pháp năm 2007 (từ ngày 1-7-2026, áp dụng Luật Dẫn độ năm 2025), trường hợp người nước ngoài phạm tội tại Việt Nam có thể được dẫn độ về nước họ mang quốc tịch để nước đó truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo Điều 29, Luật Dẫn độ 2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026, khi nhận được yêu cầu dẫn độ từ cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài, cơ quan có thẩm quyền tại Việt Nam sẽ mở phiên họp xem xét yêu cầu dẫn độ.

Cụ thể, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày ra quyết định xem xét yêu cầu dẫn độ, Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền phải mở phiên họp xem xét yêu cầu dẫn độ. Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền hoãn phiên họp không quá 15 ngày kể từ ngày ra quyết định hoãn khi thuộc một trong các trường hợp sau đây: Thẩm phán, Kiểm sát viên vắng mặt vì lý do chính đáng; Người bị yêu cầu dẫn độ vắng mặt lần thứ nhất vì lý do chính đáng. Quyết định hoãn phiên họp tại khoản này phải được thông báo ngay cho Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp và người bị yêu cầu dẫn độ, luật sư hoặc người đại diện hợp pháp của người đó (nếu có).

Phiên họp xem xét yêu cầu dẫn độ do 1 Thẩm phán tiến hành và có sự tham gia của 1 Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp.

Phiên họp xem xét yêu cầu dẫn độ được tiến hành theo trình tự: Thẩm phán trình bày nội dung hồ sơ của nước yêu cầu dẫn độ và nêu ý kiến về cơ sở pháp lý của việc dẫn độ; Kiểm sát viên phát biểu quan điểm của Viện kiểm sát nhân dân về việc dẫn độ; Luật sư, người đại diện hợp pháp của người bị yêu cầu dẫn độ, người khác có liên quan trình bày ý kiến (nếu có); Người bị yêu cầu dẫn độ trình bày ý kiến.

Thẩm phán ra một trong các quyết định: Quyết định dẫn độ; Quyết định từ chối dẫn độ và nêu rõ lý do.

Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày ra quyết định dẫn độ hoặc quyết định từ chối dẫn độ, Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền gửi quyết định đó cho Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp, Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Bộ Công an, người bị yêu cầu dẫn độ, luật sư hoặc người đại diện hợp pháp của người đó (nếu có).