Nghịch lý xu hướng suy dinh dưỡng ở người già tại quốc gia giàu có

Singapore – quốc đảo nổi tiếng với ẩm thực phong phú và mức sống cao – đang đối mặt với một nghịch lý: ngày càng nhiều người cao tuổi rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng.

Mỗi sáng, bà Sulemah Salim, 68 tuổi, bắt đầu ngày mới với bánh mì và mứt. Sau một lần bị ngã trong bếp, bà không còn đủ sức đứng lâu để nấu ăn. Bữa trưa thường là cơm, rau và canh mua gần nhà, còn bữa tối đôi khi chỉ là vài chiếc bánh quy. Những ngày ăn một mình, bà gần như không còn cảm giác ngon miệng.

Câu chuyện của bà không phải là cá biệt. Theo cơ quan y tế công cộng Singapore, khoảng 40% bệnh nhân nhập viện năm 2025 có nguy cơ suy dinh dưỡng, tăng từ 30% so với hai năm trước. Phần lớn trong số này là người trên 65 tuổi, và nhiều người vẫn chưa cải thiện tình trạng ngay cả sau khi xuất viện.

Điều đáng chú ý là suy dinh dưỡng không phải lúc nào cũng dễ nhận thấy. Một người có thể vẫn trông bình thường, thậm chí thừa cân, nhưng lại thiếu vi chất hoặc mất khối cơ. Các dấu hiệu như mệt mỏi, sụt cân nhẹ hay ăn uống kém thường bị xem là hệ quả tự nhiên của tuổi già.

Tuy nhiên, hệ quả không hề nhẹ, bao gồm suy giảm miễn dịch, chậm lành vết thương, loãng xương và tăng nguy cơ té ngã – những yếu tố có thể dẫn đến nhập viện và làm giảm đáng kể chất lượng sống.

Nguyên nhân không chỉ nằm ở thể chất. Khi tuổi cao, vị giác và khứu giác suy giảm, việc nhai và nuốt trở nên khó khăn hơn, khiến nhiều người tránh các thực phẩm giàu dinh dưỡng như thịt hoặc rau tươi. Bên cạnh đó, không ít người vẫn giữ quan niệm nên ăn ít đi khi về già, trong khi nhu cầu về protein và canxi thực tế lại tăng lên để duy trì cơ và xương.

Nhưng yếu tố xã hội mới là phần thường bị bỏ qua. Ăn uống vốn là hoạt động mang tính kết nối, song khi bạn bè thưa dần và con cháu bận rộn, nhiều người cao tuổi phải ăn một mình. Sự cô đơn khiến bữa ăn trở nên qua loa, thậm chí bị bỏ bữa, hoặc thay bằng các món tiện lợi nhưng nghèo dinh dưỡng.

Tình trạng này không chỉ xảy ra tại Singapore. Các quốc gia già hóa nhanh như Nhật Bản hay Thụy Điển cũng ghi nhận tỷ lệ suy dinh dưỡng đáng kể trong nhóm dân số lớn tuổi, cho thấy đây là một thách thức mang tính toàn cầu.

Các chuyên gia gọi đây là một “nghịch lý của thịnh vượng”: con người sống lâu hơn, nhưng lại đối mặt nhiều rủi ro sức khỏe hơn trong những năm cuối đời. Vấn đề không nằm ở thiếu thực phẩm, mà ở cách hệ thống y tế và xã hội chưa theo kịp nhu cầu dinh dưỡng và đời sống của người già.

Giải pháp, vì thế, không chỉ nằm trong bệnh viện. Những thay đổi nhỏ như chia nhỏ bữa ăn, ưu tiên thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng dễ chế biến, hay các bữa ăn cộng đồng có thể tạo khác biệt rõ rệt. Các chương trình kết hợp dinh dưỡng với hoạt động xã hội cũng đang cho thấy hiệu quả trong việc cải thiện cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.

Suy dinh dưỡng ở người cao tuổi không đơn thuần là vấn đề y tế. Đó là bài toán của gia đình, cộng đồng và chính sách. Trong một xã hội ngày càng già hóa, một bữa ăn đủ chất – và một bàn ăn có người cùng chia sẻ – có thể quan trọng không kém bất kỳ loại thuốc nào.