Các cuộc tấn công tên lửa và UAV dồn dập của Iran đã buộc Mỹ phải phóng hàng loạt tên lửa đánh chặn Patriot và THAAD, khiến chi phí phòng thủ tăng lên hàng tỷ USD.

Hàng loạt radar phòng thủ chiến lược bị phá hủy

Trong tuần đầu của cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28/2, lực lượng Iran đã tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn bằng tên lửa đạn đạo và UAV nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ và đồng minh tại Trung Đông.

Theo các báo cáo từ nhiều nguồn quân sự, ít nhất ba hệ thống radar phòng thủ chiến lược của Mỹ đã bị phá hủy, gây thiệt hại ước tính khoảng 2,7 tỷ USD. Thiệt hại lớn nhất được ghi nhận là radar cảnh báo sớm AN/FPS-132, một trong những thành phần quan trọng của mạng lưới phòng thủ tên lửa Mỹ .

Radar AN/FPS-132 và cuộc tấn công tên lửa của Iran. Ảnh Military Watch
Radar AN/FPS-132 và cuộc tấn công tên lửa của Iran. Ảnh Military Watch

Radar này có thể phát hiện tên lửa đạn đạo từ khoảng cách tới 5.000 km, theo dõi hàng trăm mục tiêu cùng lúc, cung cấp dữ liệu quỹ đạo cho các hệ thống đánh chặn như Patriot và THAAD. Mỗi hệ thống AN/FPS-132 có giá khoảng 1,1 tỷ USD, và các nguồn tin quân sự Mỹ cho biết việc thay thế một radar như vậy có thể mất 5-8 năm.

Đây cũng là radar cảnh báo sớm duy nhất thuộc loại này được triển khai bên ngoài lãnh thổ Mỹ, đặt tại Qatar từ năm 2013 nhằm theo dõi các vụ phóng tên lửa từ Iran.

Hai radar THAAD trị giá hàng tỷ USD bị phá hủy

Ngoài radar AN/FPS-132, Iran còn được cho là đã phá hủy hai radar AN/TPY-2 thuộc hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD. Một radar được triển khai tại căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở Jordan, radar còn lại thuộc lực lượng vũ trang UAE.

Radar AN/FPS-132. Ảnh Military Watch
Radar AN/FPS-132. Ảnh Military Watch

AN/TPY-2 là radar băng tần X có độ chính xác rất cao, đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện và dẫn bắn cho các tên lửa đánh chặn THAAD. Trên toàn thế giới hiện chỉ có khoảng 15 radar loại này, phần lớn nằm trong các khẩu đội THAAD.

Chi phí mỗi radar AN/TPY-2 dao động từ 550 triệu đến 1 tỷ USD tùy cấu hình. Nếu tính mức trung bình khoảng 800 triệu USD, thiệt hại từ hai radar này vào khoảng 1,6 tỷ USD. Cộng với radar AN/FPS-132 bị phá hủy, tổng thiệt hại radar chiến lược của Mỹ đã lên tới khoảng 2,7 tỷ USD.

Patriot và THAAD “đốt tiền”

Tuy nhiên, thiệt hại về radar mới chỉ là một phần của chi phí phòng thủ tên lửa mà Mỹ phải gánh chịu. Trong các đợt tấn công quy mô lớn của Iran, Mỹ và các đồng minh buộc phải sử dụng liên tục các hệ thống Patriot và THAAD để đánh chặn tên lửa đạn đạo và UAV.

Giá mỗi tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3 MSE được ước tính khoảng 4-5 triệu USD. Trong khi đó, mỗi tên lửa đánh chặn THAAD có giá khoảng 15,5 triệu USD. Trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày năm 2025, Mỹ đã phóng hơn 150 tên lửa THAAD, tiêu tốn khoảng 2,35 tỷ USD.

Hệ thống radar AN/TPY-2 thuộc hệ thống THAAD bị phá hủy trong các cuộc giao tranh với lực lượng Iran. Ảnh Military Watch
Hệ thống radar AN/TPY-2 thuộc hệ thống THAAD bị phá hủy trong các cuộc giao tranh với lực lượng Iran. Ảnh Military Watch

Các cuộc tấn công hiện tại của Iran được cho là dày đặc hơn đáng kể, khiến số tên lửa đánh chặn phải sử dụng tăng mạnh. Theo ước tính thận trọng của nhiều nhà phân tích quân sự, chỉ riêng chi phí vận hành hệ thống THAAD và Patriot trong tuần đầu giao tranh năm 2026 đã có thể vượt 2,5-3 tỷ USD.

Chi phí phòng thủ tên lửa của Mỹ đã vượt 5 tỷ USD

Nếu cộng 2,7 tỷ USD thiệt hại radar chiến lược, khoảng 2,5-3 tỷ USD chi phí tên lửa đánh chặn, thì tổng chi phí phòng thủ tên lửa mà Mỹ phải gánh chịu chỉ trong chưa đầy một tuần xung đột đã lên tới hơn 5 tỷ USD.

Con số này thậm chí có thể còn cao hơn nếu tính thêm: chi phí vận hành hệ thống radar, triển khai tàu khu trục Aegis, hoạt động của các máy bay cảnh báo sớm…

Patriot phụ trách đối phó với tên lửa hành trình tầm ngắn và các mối đe doạ bay ở độ cao thấp, còn THAAD đảm nhiệm việc đánh chặn tên lửa đạn đạo ở độ cao lớn trong giai đoạn cuối của quỹ đạo bay.
Patriot phụ trách đối phó với tên lửa hành trình tầm ngắn và các mối đe doạ bay ở độ cao thấp, còn THAAD đảm nhiệm việc đánh chặn tên lửa đạn đạo ở độ cao lớn trong giai đoạn cuối của quỹ đạo bay.

Một điểm đáng chú ý là nhiều radar và hệ thống phòng thủ đắt tiền của Mỹ được cho là bị phá hủy bởi UAV cảm tử giá rẻ của Iran, như Shahed-136.

Các UAV loại này có giá chỉ khoảng 20.000-60.000 USD, rẻ hơn hàng chục nghìn lần so với các hệ thống radar trị giá hàng trăm triệu USD mà chúng nhắm tới.

Điều này phản ánh xu hướng mới của chiến tranh hiện đại: vũ khí giá rẻ nhưng số lượng lớn có thể gây thiệt hại khổng lồ cho các hệ thống quân sự đắt tiền.

Trong bối cảnh các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV của Iran vẫn tiếp diễn, chi phí phòng thủ của Mỹ tại Trung Đông được dự báo sẽ tiếp tục tăng nhanh trong thời gian tới.

Lê Hưng (vtcnews.vn)