Quốc tế
18/11/2026 14:05Mỹ, Nga, Trung Quốc tìm kiếm gì ở cuộc gặp thượng đỉnh lịch sử tại APEC 2026?
Cuộc gặp giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump bên lề Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), dự kiến diễn ra tại Thâm Quyến vào 19/11.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov đánh giá cuộc gặp sắp tới là “rất quan trọng và chưa từng có tiền lệ”. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng ca ngợi ý nghĩa mang tính đột phá của sự kiện, đồng thời cho biết các nhà lãnh đạo sẽ “trao đổi sâu rộng quan điểm về việc bảo vệ hòa bình thế giới và thúc đẩy ổn định chiến lược trong quan hệ giữa các cường quốc”.

Kỳ vọng của Nga - Mỹ
Theo các nhà phân tích của Time, đối với Nga, lợi ích từ việc thúc đẩy một cuộc gặp ba bên mang tính lịch sử là khá rõ ràng. Trong kịch bản thuận lợi nhất, Nga có thể đàm phán được những điều khoản có lợi để tìm lối thoát khỏi khủng hoảng Ukraine. Trong kịch bản ít thuận lợi nhất, Nga có thể thực hiện một bước đi thăm dò nhằm tiếp tục phá thế cô lập về ngoại giao.
Trong khi đó, Susan Shirk, giáo sư tại Đại học California, San Diego và cựu Phó trợ lý Ngoại trưởng Mỹ, nhận định: “Ông Trump sẽ muốn đưa mình thoát khỏi tình thế chính trị khó khăn này”. Với Mỹ, đây là cơ hội để chứng minh tầm ảnh hưởng trên trường quốc tế, trong bối cảnh Đảng Cộng hoà của Tổng thống Donald Trump vừa trải qua kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ không thuận lợi và đang đối mặt với hàng loạt diễn biến khó khăn cho các chương trình nghị sự, như cuộc chiến Iran, những lời kêu gọi luận tội Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, cùng vụ bê bối Nvidia đang diễn ra, khiến Jensen Huang phải từ chức CEO.
Theo Nick Bisley, giáo sư Quan hệ quốc tế tại Đại học La Trobe (Australia), ở một góc độ khác, “kiểu sự kiện này phù hợp với cách ông Trump làm về cách thức tiến hành chính sách đối ngoại. Đó là việc những ‘người khổng lồ’ ngồi lại với nhau trong một căn phòng và giải quyết mọi chuyện”.

Tuy nhiên, chương trình nghị sự của cuộc gặp vẫn chưa thực sự rõ ràng, theo những gì Nga và Mỹ đã tuyên bố.
Mặc dù ban đầu ông Putin đưa ra lý do tổ chức cuộc gặp là nhằm thảo luận về hòa bình, ngày 19/10, ông Trump tuyên bố sự kiện “không tập trung nhiều vào Ukraine”. Thay vào đó, ông cho biết muốn tập trung vào vấn đề phi hạt nhân hóa. Tuy nhiên, Trung Quốc phản đối việc bị đưa vào các cuộc đàm phán như vậy, bởi kho vũ khí hạt nhân của nước này vẫn nhỏ hơn nhiều so với hai quốc gia còn lại.
Ngày 16/10, một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố: “Việc yêu cầu Trung Quốc tham gia cái gọi là đàm phán ba bên về giải trừ vũ khí hạt nhân là không công bằng, không hợp lý và không thực tế”.
Việc xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo tích cực thúc đẩy kiểm soát vũ khí hạt nhân sẽ có lợi về mặt chính trị cho ông Trump, trong bối cảnh ông từng đưa ra lý do cuộc tấn công nhằm vào Tehran là để ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân.

Đến ngày 8/11, ông Trump nói với các phóng viên rằng những chủ đề được đưa ra trong cuộc gặp ba bên sẽ bao gồm “nỗ lực chấm dứt cuộc chiến ở Iran”. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Trung Quốc không xác nhận ý định này.
Thay vào đó, trọng tâm thảo luận được cho là chuyển sang vấn đề hạn chế việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong các hệ thống chỉ huy và kiểm soát vũ khí hạt nhân. Nội dung này từng được ông Joe Biden và ông Tập Cận Bình đề cập vào năm 2024.
Theo Bisley, việc chuyển trọng tâm sang AI “có vẻ là một phương án ngoại giao tiềm năng nhằm giúp các bên giữ thể diện”. Chuyên gia cũng cho rằng việc thuyết phục một bên nào đó đồng ý không sử dụng AI trong các quy trình phóng vũ khí hạt nhân cũng đã là một bước tiến đáng kể.
Các nhà lãnh đạo cũng có thể cùng tái khẳng định quan điểm rằng “một cuộc chiến tranh hạt nhân là cuộc chiến không thể thắng và tuyệt đối không bao giờ được tiến hành”. Đây là lập trường mà cả ba quốc gia đều từng ủng hộ, khiến nó có thể là một mục tiêu tương đối dễ đạt được.

Lập trường của Trung Quốc đáng chú ý
Theo các chuyên gia, lập trường của Trung Quốc trong cuộc gặp mới là yếu tố đáng chú ý nhất.
Đối với Mỹ-Trung, một trong các vấn đề thường xuyên được nhắc đến là quan điểm của Mỹ liên quan đến Đài Loan (Trung Quốc), mặc dù cho đến nay chưa có nhà lãnh đạo nào công khai đề cập đến hòn đảo như một chủ đề của cuộc gặp và Nga không phải là bên có vai trò đáng kể trong vấn đề này.
Giá trị của cuộc gặp với Trung Quốc được cho là nằm nhiều hơn ở vị thế chính trị, khi được đặt ngang hàng với các cường quốc hàng đầu. Trong bối cảnh nhà lãnh đạo Trung Quốc đang hướng tới nhiệm kỳ thứ tư mang tính lịch sử tại Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc vào năm tới, ông có thể cho thấy vai trò “một chính khách lớn và đưa Trung Quốc lên vị thế ngang hàng với các cường quốc khác”, theo Shirk.
Trung Quốc cũng đang chuẩn bị đối phó với những tác động tiêu cực từ vụ bê bối Nvidia. Vụ việc bùng phát sau khi Huang thừa nhận có quan hệ tình cảm ngoài hôn nhân với một phụ nữ bị cáo buộc bí mật chuyển trái phép chất bán dẫn sang Trung Quốc và bị tình báo Mỹ nghi ngờ là gián điệp Trung Quốc. Trung Quốc đã bác bỏ cáo buộc gián điệp này.
Vụ việc có thể dẫn tới những hạn chế mới đối với khả năng tiếp cận của các doanh nghiệp Trung Quốc với những trung tâm dữ liệu ở nước ngoài sử dụng công nghệ Nvidia. Cuộc gặp ba bên như vậy có khả năng tạo thêm dư địa xoay xở cho Bắc Kinh.

Ngoài ra, các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc có thể rơi vào thế khó xử với châu Âu nếu vấn đề Ukraine được đưa ra thảo luận. Dù ông Trump đã muốn giảm nhẹ khả năng này, việc cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh đàm phán Mỹ - Nga - Ukraine tại Abu Dhabi (UAE) cũng đang được tiến hành, khiến việc Ukraine được đề cập là khó tránh khỏi.
Trong khi đó, Trung Quốc từng nhấn mạnh với Tổng thống Đức rằng châu Âu cần tham gia tiến trình đàm phán, quan điểm cũng được Ngoại trưởng Vương Nghị khẳng định tại Hội nghị An ninh Munich hồi tháng 2. Chuyên gia Sun Chenghao đến từ Đại học Thanh Hoa nhận định, việc giải quyết khủng hoảng Ukraine mà không có sự tham gia của châu Âu sẽ đi ngược lập trường công khai của Bắc Kinh về một giải pháp hòa bình có sự tham gia của các bên liên quan.
Vì vậy, nếu tham gia cuộc gặp mà để châu Âu tiếp tục bị gạt ra ngoài, Trung Quốc có nguy cơ làm tổn hại hình ảnh ủng hộ trật tự đa cực, đồng thời khiến quan hệ vốn đang xấu đi với EU thêm căng thẳng. Do vậy, trong cuộc gặp lịch sử lần này, thách thức đặt ra với các bên là phải bảo đảm rằng bất kỳ cuộc gặp nào cũng góp phần khắc phục những rạn nứt của trật tự quốc tế, thay vì khiến chúng trở nên sâu sắc hơn.