Mỹ khởi động tiến trình xem xét chấm dứt Hiệp định thương mại Bắc Mỹ

Động thái này sẽ kích hoạt cơ chế rà soát sáu năm một lần theo "điều khoản tự động chấm dứt" được đưa vào USMCA trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump. Theo cơ chế này, nếu ba nước không thống nhất gia hạn hiệp định thêm 16 năm, USMCA sẽ được xem xét hằng năm trong vòng một thập kỷ trước khi tự động hết hiệu lực vào ngày 1-7-2036.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng tuyên bố của Washington chủ yếu mang ý nghĩa tạo sức ép trong đàm phán hơn là dấu hiệu Mỹ sẽ ngay lập tức rút khỏi hiệp định. Trọng tâm của các cuộc thương lượng hiện nay là những đề xuất sửa đổi sâu rộng của Mỹ nhằm tăng tỷ lệ linh kiện có xuất xứ từ Mỹ và khu vực Bắc Mỹ trong ngành sản xuất ô tô, đồng thời siết chặt các quy định để ngăn hàng hóa Trung Quốc tận dụng Mexico hoặc Canada làm cửa ngõ tiếp cận thị trường Mỹ thông qua các ưu đãi của USMCA.

Phản ứng trước động thái này, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum cho biết bà đã ký thư đề nghị gia hạn hiệp định thêm 16 năm, đồng thời bày tỏ mong muốn duy trì khuôn khổ thương mại hiện nay nhằm bảo đảm sự ổn định cho chuỗi cung ứng và hoạt động đầu tư trong khu vực. Lãnh đạo thương mại của Mỹ, Mexico và Canada dự kiến sẽ họp trực tuyến trong ngày 1-7 để thảo luận về tương lai của thỏa thuận.

Theo các nguồn tin tham gia đàm phán, Mỹ đang đề xuất nâng tỷ lệ linh kiện có xuất xứ riêng từ Mỹ trong mỗi xe sản xuất tại Bắc Mỹ lên 50%, qua đó đẩy tổng tỷ lệ hàm lượng khu vực lên khoảng 82% để được hưởng ưu đãi thuế quan. Washington cũng để ngỏ khả năng tiếp tục áp thuế đối với ô tô lắp ráp tại Mexico và Canada, ngay cả khi các phương tiện này đáp ứng một số tiêu chí của hiệp định.

Trong khi đó, các cuộc đàm phán chính thức hiện mới chỉ diễn ra giữa Mỹ và Mexico. Canada vẫn chưa được đưa vào vòng thương lượng riêng do hàng loạt bất đồng thương mại song phương, từ việc Ottawa duy trì các hạn chế đối với sản phẩm sữa của Mỹ đến quyết định của một số tỉnh bang Canada ngừng bày bán rượu nhập khẩu từ Mỹ.

USMCA được ký năm 2020 để thay thế Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) năm 1994 và từng được Tổng thống Donald Trump ca ngợi là "thỏa thuận thương mại công bằng và có lợi nhất" đối với nước Mỹ. Tuy nhiên, sau đó ông liên tục chỉ trích hiệp định khi thâm hụt thương mại của Mỹ với Mexico gia tăng và cho rằng các mức thuế nhập khẩu là công cụ hiệu quả hơn để bảo vệ ngành sản xuất trong nước.