Mỹ hoãn áp thuế 50% với hàng hóa Canada vào phút chót

Chỉ vài giờ trước khi mức thuế mới dự kiến có hiệu lực, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 18-8 thông báo hoãn áp thuế 50% đối với hàng tỷ USD hàng hóa Canada trong ba ngày, cho biết hai nước đã đạt được thỏa thuận và đang hoàn tất các văn bản liên quan.

“Tôi đã tạm hoãn mức thuế 50% đối với Canada, vốn dự kiến có hiệu lực vào sáng mai, trong thời gian ba ngày, vì Canada và Mỹ, với điều kiện hoàn tất các văn bản, đã đạt được thỏa thuận!”, ông Trump viết trên mạng xã hội.

Hiện, nhà lãnh đạo Mỹ chưa công bố chi tiết thỏa thuận. Quyết định vào phút chót được đưa ra sau nhiều tuần đàm phán căng thẳng giữa hai nước có tổng kim ngạch thương mại gần 900 tỷ USD trong năm ngoái.

Theo kế hoạch được Washington công bố hồi tháng 7, mức thuế 50% sẽ áp dụng đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada, tương đương khoảng 5% tổng kim ngạch xuất khẩu hằng năm của nước này sang Mỹ. Hàng trăm sản phẩm có nguy cơ chịu ảnh hưởng, từ thiết bị khúc côn cầu, đồ điện tử, nhựa đến xi măng, gỗ dán và các loại vật liệu xây dựng.

Một số mặt hàng quan trọng Mỹ nhập khẩu từ Canada như dầu mỏ, kali và khoáng sản không nằm trong diện chịu mức thuế mới.

Washington viện dẫn Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930, cho phép Tổng thống Mỹ áp thuế lên tới 50% đối với hàng hóa từ những nước bị cho là phân biệt đối xử với thương mại Mỹ. Chính quyền ông Trump cáo buộc Canada có những chính sách gây bất lợi cho doanh nghiệp Mỹ, đồng thời chỉ trích các biện pháp trả đũa của Ottawa đối với những đợt áp thuế trước đây.

Nhiều tỉnh của Canada, trong đó có Ontario và Quebec, đã ngừng bán đồ uống có cồn của Mỹ tại các cửa hàng bán lẻ. Ottawa cũng áp thuế trả đũa đối với ô tô và xe tải sản xuất tại Mỹ. Trong khi đó, Mỹ đang duy trì các mức thuế đối với một số ngành quan trọng của Canada như ô tô, thép, nhôm và gỗ.

Tranh chấp này trở thành tâm điểm của các cuộc thương lượng dồn dập trước thời hạn áp thuế. Trưởng đoàn đàm phán thương mại Canada Janice Charette và Bộ trưởng Dominic LeBlanc ở lại Washington trong cuối tuần để tìm kiếm thỏa thuận, trong khi Thủ tướng Mark Carney hai lần trao đổi với ông Trump trong những ngày cuối của quá trình đàm phán.

Ottawa đưa ra một số nhượng bộ có mục tiêu nhằm ngăn mức thuế 50% có hiệu lực, đồng thời thúc đẩy Washington giảm các mức thuế hiện hành đối với những ngành chủ chốt như ô tô, thép và nhôm.

Nguy cơ một vòng thuế quan mới đặc biệt đáng lo ngại đối với Canada khi các biện pháp thương mại kéo dài đã gây sức ép lên lĩnh vực sản xuất. Ngành ô tô nước này đã chứng kiến tình trạng đóng cửa nhà máy và mất việc làm, trong khi các doanh nghiệp lâm sản cảnh báo mức thuế mới có thể tiếp tục ảnh hưởng đến người lao động và các cộng đồng phụ thuộc vào ngành này.

Các doanh nghiệp Canada cũng cho rằng tác động không chỉ dừng lại ở phía bắc biên giới. Derek Nighbor, Giám đốc điều hành Hiệp hội Sản phẩm Lâm nghiệp Canada, nhận định thuế đối với đồ nội thất bằng gỗ và các sản phẩm khác còn làm tăng chi phí đối với các nhà xây dựng và người mua nhà tại Mỹ.

Trong khi đó, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer bác bỏ nhận định Washington đang phát động một cuộc chiến thương mại, cho rằng các biện pháp này nhằm bảo vệ và hỗ trợ chuỗi cung ứng trong nước.

Ba ngày trì hoãn trước mắt giúp Mỹ và Canada tránh một vòng leo thang thuế quan mới và có thêm thời gian hoàn tất thỏa thuận. Tuy nhiên, nội dung các nhượng bộ giữa hai bên cũng như khả năng Washington tháo gỡ những mức thuế hiện hành đối với các ngành chủ chốt của Canada vẫn chưa được công bố.