Quốc tế
20/04/2026 10:44Mỹ gia hạn miễn trừ đối với các lệnh trừng phạt dầu mỏ của Nga: Mâu thuẫn chiến lược trong chính sách
a
Bộ Tài chính Mỹ ngày 17-4 đã gia hạn quyết định tạm dừng các lệnh trừng phạt đối với một số lô hàng dầu mỏ của Nga, trong nỗ lực giảm bớt tình trạng thiếu hụt nguồn cung do cuộc xung đột với Iran gây ra. Đáng chú ý, quyết định này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công khai bác bỏ khả năng gia hạn, cho thấy một sự điều chỉnh chính sách nhanh chóng và mang tính tình thế.
Theo thông báo chính thức, lệnh miễn trừ áp dụng với dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Nga đã được bốc xếp lên tàu trước ngày 17-4, cho phép lưu thông đến hết ngày 16-5. Động thái này diễn ra khi cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran kéo dài hơn 7 tuần đã làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu. Nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, đặc biệt khi eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu mỏ thế giới liên tục trong tình trạng bất ổn…
Trong bối cảnh đó, ưu tiên trước mắt của Washington là kiềm chế đà tăng của giá năng lượng. Giá dầu từng giảm khoảng 9% sau khi nguồn cung tạm thời được cải thiện, nhưng xu hướng chung vẫn là biến động mạnh. Theo Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), đây là một trong những đợt gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng nhất trong lịch sử, với hơn 80 cơ sở dầu khí tại Trung Đông bị ảnh hưởng.
Không chỉ chịu áp lực từ thị trường, Mỹ còn đối mặt với sức ép từ các đối tác quốc tế. Các đồng minh của Mỹ như: Nhật Bản, Thái Lan, Hàn Quốc và Philippines, đã chủ động đàm phán với Iran để bảo đảm vận chuyển dầu và khí đốt an toàn. Đồng thời, họ cũng tăng cường nhập khẩu tài nguyên từ Nga, trong khi Trung Quốc cũng nổi lên như một đối tác thay thế quan trọng.
Theo các nhà phân tích, quyết định này cho thấy Washington đang đứng trước một thế khó xử rõ rệt. Một mặt, Mỹ cùng các đồng minh đã theo đuổi chiến lược dài hạn nhằm hạn chế nguồn thu từ dầu mỏ của Nga - yếu tố được coi là “huyết mạch” tài chính cho cuộc xung đột tại Ukraine. Mặt khác, áp lực kiểm soát giá năng lượng trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn lại buộc Washington phải nới lỏng chính các biện pháp mà họ từng áp đặt. Hệ quả là xuất hiện xung đột trực tiếp giữa hai mục tiêu chiến lược là làm suy yếu Nga về lâu dài và ổn định kinh tế toàn cầu trong ngắn hạn.
Theo Đặc phái viên của Tổng thống Nga Kirill Dmitriev, giai đoạn miễn trừ ban đầu dành cho dầu mỏ Nga đã giải phóng 100 triệu thùng dầu thô ra thị trường. Dữ liệu từ công ty cung cấp dữ liệu Kpler thậm chí cho thấy, có tới 145 triệu thùng dầu Nga đang nằm trên biển vào thời điểm chính sách có hiệu lực, một lượng đủ lớn để ảnh hưởng đáng kể đến cung cầu toàn cầu.
Các chuyên gia nhận định, Nga đã tận dụng hiệu quả cơ hội này. Ước tính, lợi ích tài chính mà Nga thu được có thể lên tới gần 10 tỷ USD kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát. Các số liệu từ giới lập pháp Mỹ cũng cho thấy Nga có thể thu thêm khoảng 150 triệu USD mỗi ngày trong giai đoạn miễn trừ, tương đương hơn 4 tỷ USD khi chính sách hết hiệu lực. Điều này làm nổi bật một nghịch lý là biện pháp nhằm ổn định thị trường lại đồng thời tạo thêm nguồn lực tài chính cho một đối thủ chiến lược.
Từ góc nhìn rộng hơn, quyết định này còn phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận của Mỹ đối với các công cụ địa chính trị. Trừng phạt kinh tế từng được xem là một cách làm hiệu quả, nhưng trong bối cảnh hiện tại, đây không còn là công cụ tuyệt đối khi phải đối mặt với các cú sốc thị trường quy mô lớn.
Áp lực trong nước cũng là một yếu tố không thể bỏ qua. Giá xăng tại Mỹ đã tăng hơn 30% đối với xăng thường và hơn 40% đối với dầu diesel kể từ khi xung đột tại khu vực Trung Đông bùng phát. Điều này tạo ra sức ép kinh tế và chính trị đáng kể đối với chính quyền của Tổng thống Donald Trump, bởi chi phí sinh hoạt luôn là vấn đề nhạy cảm với cử tri.
Quyết định gia hạn miễn trừ trừng phạt dầu mỏ Nga không đơn thuần là một biện pháp kinh tế, mà là biểu hiện rõ nét của mâu thuẫn chiến lược trong chính sách của Mỹ. Khi các cuộc khủng hoảng địa chính trị ngày càng chồng chéo, khả năng duy trì một đường lối nhất quán trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
