Liên tiếp ghi nhận ca mắc não mô cầu, nhận diện sớm dấu hiệu điển hình

TP.HCM vừa ghi nhận ca mắc viêm màng não do não mô cầu là nam sinh viên 21 tuổi.

Ngày 9/3, bệnh nhân khởi phát triệu chứng, được nhập viện tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định ngày 10/3 và chuyển sang Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM điều trị từ ngày 11/3. Sau quá trình điều trị tích cực, sức khỏe bệnh nhân ổn định và xuất viện ngày 19/3.

Trước đó, tại An Giang ghi nhận trường hợp bé gái 11 tuổi tử vong do não mô cầu. Bệnh nhi xuất hiện các triệu chứng sốt, đau đầu, nổi ban, tím tái, khó thở; dù được cấp cứu nhưng không qua khỏi, được xác định mắc não mô cầu nhóm B.

Một học sinh cùng lớp cũng có biểu hiện nghi ngờ, phải chuyển lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM theo dõi, điều trị.

Não mô cầu lây qua đường nào?

Theo Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây lan chủ yếu qua đường hô hấp. Tác nhân gây bệnh - vi khuẩn Neisseria meningitidis - cư trú ở vùng mũi họng của người bệnh hoặc người lành mang trùng. Khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện, các giọt bắn chứa vi khuẩn sẽ phát tán ra không khí và xâm nhập vào cơ thể người khác.

Viêm não mô cầu có thể lây lan qua nhiều hình thức tiếp xúc gần trong sinh hoạt hàng ngày, bao gồm: Hít phải giọt bắn từ đường hô hấp của người bệnh; Hôn hoặc tiếp xúc gần; Dùng chung vật dụng cá nhân như ly, cốc, muỗng, bàn chải đánh răng; Sống trong môi trường đông người như lớp học, ký túc xá, khu trại.

Đặc biệt, nguy cơ lây nhiễm tăng cao khi cơ thể suy giảm miễn dịch, mệt mỏi, hoặc trong điều kiện vệ sinh kém. Do đặc tính lây lan nhanh, bệnh có thể bùng phát thành ổ dịch nếu không được kiểm soát kịp thời.

Dấu hiệu điển hình

Bệnh do não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính đặc biệt nguy hiểm, với tỷ lệ tử vong từ 5 - 15%. Não mô cầu có thời gian ủ bệnh từ 1 - 10 ngày nhưng khi phát bệnh lại tiến triển rất nhanh. Trong nhiều trường hợp, thời gian từ khi khởi phát đến tử vong chỉ trong vòng 24 giờ.

Đáng lo ngại, triệu chứng ban đầu khi mắc não mô cầu thường mơ hồ, dễ nhầm với cúm thông thường.

Sau giai đoạn sốt, ho, đau họng thông thường, người bệnh nhanh chóng xuất hiện các dấu hiệu tổn thương não, màng não như đau đầu dữ dội, cứng gáy, nôn ói.

Ở trẻ nhỏ, có thể gặp biểu hiện quấy khóc, thóp phồng, tiêu chảy, li bì hoặc hôn mê. Đặc trưng nhất là ban xuất huyết hoại tử hình sao, thường xuất hiện ở chi dưới rồi lan rộng nhanh chóng.

Những dấu hiệu điển hình cần đặc biệt lưu ý gồm:

- Cứng cổ, khó cúi đầu

- Sợ ánh sáng

- Lơ mơ, li bì, có thể hôn mê

- Xuất hiện ban xuất huyết, hoại tử trên da (dấu hiệu muộn nhưng đặc trưng)

Theo bác sĩ, bệnh lây qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần với người bệnh hoặc người lành mang vi khuẩn.

Nhóm nguy cơ cao và biến chứng nặng nề

Trong các nhóm vi khuẩn não mô cầu gây bệnh, các nhóm A, B, C, Y và W135 có khả năng gây nhiễm trùng xâm lấn nặng. Tại khu vực phía Nam, theo Viện Pasteur TP.HCM, nhóm B chiếm tới 98,1% ca bệnh giai đoạn 2014–2025.

Bệnh thường gặp ở:

Trẻ dưới 5 tuổi (đặc biệt dưới 1 tuổi)

Thanh thiếu niên 15 - 24 tuổi

Người suy giảm miễn dịch

Ngay cả khi được cứu sống, nhiều bệnh nhân vẫn phải đối mặt với di chứng nặng nề như: Sẹo hoại tử, cắt cụt chi; tổn thương não, co giật, liệt; mất thính lực, thị lực, rối loạn tâm lý sau sang chấn; Suy thận mạn phải chạy thận hoặc ghép thận.

Các biện pháp phòng ngừa hiệu quả

Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Theo các chuyên gia, tiêm vaccine là phương pháp phòng bệnh đặc hiệu và hiệu quả nhất. Hiện Việt Nam đã có đầy đủ vaccine phòng các nhóm huyết thanh phổ biến gồm nhóm B và ACWY, có thể tiêm cho trẻ từ sớm.

Bên cạnh đó, người dân cần chủ động phòng bệnh bằng các biện pháp: Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người; Rửa tay thường xuyên; Giữ vệ sinh cá nhân, môi trường sống; Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng; Súc họng bằng dung dịch sát khuẩn; Tránh dùng chung vật dụng cá nhân

Các bác sĩ khuyến cáo, khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, đặc biệt là sốt cao kèm đau đầu, cứng cổ hoặc nổi ban, cần đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.