Liên hợp quốc tuyên bố sẵn sàng giúp mở lại eo biển Hormuz

Trong một cuộc phỏng vấn với Politico, Tổng thư ký Liên hợp quốc António Guterres cho biết tổ chức này sẵn sàng tham gia hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz. Ông cũng nhắc lại kinh nghiệm trước đây khi Liên hợp quốc đứng ra làm trung gian cho thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen giữa Nga và Ukraine năm 2022, qua đó giúp xuất khẩu ngũ cốc và phân bón của Ukraine.

“Mục tiêu chính của tôi là xem liệu có thể tạo ra những điều kiện tại eo biển Hormuz tương tự như những gì đã từng tồn tại trong quá khứ hay không. Dĩ nhiên, bối cảnh hiện nay đã khác, giải pháp cũng sẽ phải khác" , ông nói.

Tổng thư ký nhấn mạnh vai trò của Liên hợp quốc trong các điểm nóng như khủng hoảng tại eo biển Hormuz, cho rằng tổ chức này có thể góp phần hạ nhiệt căng thẳng, hạn chế các đòn tấn công - trả đũa và bảo vệ tuyến hàng hải then chốt. Ông dẫn lại kinh nghiệm từ thoả thuận ngũ cốc Biển Đen, khẳng định Liên hợp quốc có thể tham gia hiệu quả vào các cơ chế trung gian và điều phối trong khủng hoảng.

Ông Guterres đồng thời cho biết, tổ chức này đang trao đổi với các quốc gia vùng Vịnh cũng như Hội đồng châu Âu để tìm hướng giải quyết.

Dù thừa nhận bối cảnh hiện tại khác với trường hợp Biển Đen, Tổng thư ký Liên hợp quốc cho biết Liên hợp quốc vẫn sẵn sàng đóng góp các giải pháp phù hợp, thậm chí đảm nhận vai trò điều phối nếu cần thiết. Các nhóm công tác đã được thành lập để chuẩn bị cho khả năng này, đồng thời Liên hợp quốc sẽ ưu tiên phối hợp trực tiếp với Mỹ và các bên liên quan.

Trong khi đó, Iran đang xây dựng một cơ chế kiểm tra và cấp phép mới đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Theo đó, các tàu chỉ được phép lưu thông trong một “hành lang an toàn” sau khi được Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chấp thuận.

Theo báo cáo, Tehran đang chuyển sang hình thức phong tỏa “có chọn lọc” đối với tuyến hàng hải chiến lược này. Một số quốc gia như Ấn Độ, Pakistan, Iraq, Malaysia và Trung Quốc hiện đang đàm phán trực tiếp với Tehran để được phép đi qua khu vực eo biển Hormuz.

Các tàu muốn đi qua eo biển này được xét duyệt theo từng trường hợp cụ thể, nhưng một hệ thống kiểm tra và đăng ký mới đang được IRGC phát triển. Tàu muốn đi theo tuyến đã được phê duyệt trước phải gửi trước cho IRGC đầy đủ thông tin về chủ sở hữu con tàu cũng như điểm đến của hàng hóa trước khi quá cảnh.

Khánh Ly (Nguồn: Politico, Al Jazeera)