Ngày 29-9, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres kêu gọi Mỹ và Nga đàm phán một khuôn khổ mới thay thế Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START), cảnh báo việc các giới hạn đối với vũ khí hạt nhân chiến lược không còn hiệu lực đang làm gia tăng rủi ro đối với an ninh toàn cầu.
ttk.jpg
Tổng thư ký Liên hợp quốc cảnh báo nguy cơ hạt nhân đang gia tăng trong bối cảnh các nước tiếp tục mở rộng và hiện đại hóa kho vũ khí. Ảnh: Reuters

Phát biểu tại phiên họp toàn thể Đại hội đồng Liên hợp quốc nhân Ngày Quốc tế xóa bỏ hoàn toàn vũ khí hạt nhân, ông Guterres nhấn mạnh: “Mỹ và Liên bang Nga phải đàm phán một khuôn khổ kế nhiệm cho Hiệp ước New START”.

Theo Tổng Thư ký Liên hợp quốc, New START đã hết hiệu lực vào đầu năm nay, đồng nghĩa lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ không còn một cơ chế giới hạn mang tính ràng buộc đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược của Mỹ và Nga. “Điều này không chỉ làm suy yếu an ninh của những quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân mà còn cả toàn bộ cộng đồng quốc tế”, ông Guterres nói.

Ông Guterres cảnh báo nguy cơ hạt nhân đang gia tăng trong bối cảnh các nước tiếp tục mở rộng và hiện đại hóa kho vũ khí, trong khi những tiến bộ công nghệ làm tăng nguy cơ xảy ra sai lầm hoặc tính toán sai.

“Kho vũ khí hạt nhân đang được mở rộng và hiện đại hóa. Tiếng chuông cảnh báo về chiến tranh hạt nhân ngày càng vang vọng. Những tiến bộ trong công nghệ đang làm tăng nguy cơ mắc sai lầm và tính toán sai”, ông nêu rõ.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc cũng trích dẫn những diễn biến gần đây trong các nỗ lực kiểm soát và giải trừ vũ khí hạt nhân, trong đó có việc Hội nghị rà soát lần thứ 11 Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) không đạt được sự đồng thuận thực chất và Ủy ban Giải trừ quân bị Liên hợp quốc không đưa ra được các khuyến nghị thực chất trong chu kỳ ba năm gần nhất.

“Đây không chỉ đơn thuần là những thất vọng về mặt ngoại giao - mà còn là những dấu hiệu cảnh báo. Và đèn báo hiệu đang nhấp nháy màu đỏ”, ông Guterres nói.

Ông cho rằng theo NPT, giải trừ vũ khí hạt nhân là một “nghĩa vụ pháp lý ràng buộc”, đồng thời kêu gọi các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân giảm vai trò của loại vũ khí này trong chính sách an ninh và thúc đẩy các biện pháp xây dựng lòng tin nhằm tăng cường tính minh bạch.

Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc Khalilur Rahman cho biết tính đến tháng 1-2026, thế giới có hơn 12.000 đầu đạn hạt nhân. Trong số này, khoảng 2.100-2.200 đầu đạn được đặt trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu cao trên các tên lửa đạn đạo, có khả năng được phóng trong thời gian rất ngắn.

Theo ông Rahman, lần đầu tiên kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, kho vũ khí hạt nhân toàn cầu được dự báo tăng trở lại, khi các đầu đạn mới và hiện đại hơn được đưa vào kho nhanh hơn tốc độ tháo dỡ những đầu đạn cũ. Ông cũng cho biết chi tiêu quân sự toàn cầu đạt gần 3.000 tỷ USD trong năm 2025, đánh dấu năm tăng liên tiếp thứ 11.

Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc nhấn mạnh NPT là “nền tảng” của các nỗ lực quốc tế nhằm ngăn chặn sự phổ biến vũ khí hạt nhân và thúc đẩy giải trừ hạt nhân. “Chúng ta hãy loại bỏ vũ khí và khôi phục lòng tin bằng cách xây dựng một thế giới không có vũ khí hạt nhân”, ông Rahman kêu gọi.

Kim Phượng (hanoimoi.vn)