Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei thiệt mạng, ai sẽ kế nhiệm?

Sau khi Mỹ và Israel không kích dữ dội vào Iran khiến Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei (86 tuổi) cùng con gái, con rể và cháu trai thiệt mạng, mọi sự chú ý chuyển sang câu hỏi có thể định hình tương lai của Tehran: Ai sẽ lãnh đạo Iran trong thời gian tới?

Theo Tân hoa xã, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, Chánh án Tòa án Tối cao Gholamhossein Mohseni Ejei và một thành viên của Hội đồng Giám hộ sẽ tạm thời đảm nhiệm các quyền hạn của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei.

Lãnh đạo tối cao của Iran nắm giữ quyền lực lớn nhất trong Cộng hòa Hồi giáo. Ông kiểm soát lực lượng vũ trang, các cơ quan an ninh và thể chế quan trọng, đồng thời định hình chính sách đối ngoại và đối nội của đất nước. Ông Khamenei nắm giữ vị trí lãnh đạo Iran từ năm 1989 và nhiệm kỳ dài của ông vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng, chiến tranh cũng như biến động chính trị.

Tính đến thời điểm hiện tại, thông tin ai sẽ thay thế vị trí của ông Khamenei vẫn chưa rõ ràng, vì nhà lãnh đạo kỳ cựu của Iran chưa từng công bố người kế nhiệm chính thức.

Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn với CBS News, khi được hỏi ông nghĩ ai đang nắm quyền điều hành sau khi Lãnh tụ Tối cao Iran thiệt mạng , Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố: “Tôi biết chính xác là ai, nhưng tôi không thể nói cho bạn biết”.

Theo hiến pháp Iran, Hội đồng Chuyên gia, cơ quan gồm 88 giáo sỹ cấp cao được bầu, sẽ lựa chọn nhà lãnh đạo tiếp theo của Iran.

Các thành viên của cơ quan này phải được Hội đồng Giám hộ phê chuẩn trước khi tham gia. Trong trường hợp ông Khamenei không còn đủ khả năng đảm nhiệm cương vị, Hội đồng Chuyên gia sẽ được triệu tập để bầu chọn lãnh đạo mới. Hiến pháp không quy định cơ chế kế vị tự động, cũng không có ứng viên nào nghiễm nhiên trở thành người kế nhiệm.

Dưới đây là những nhân vật chủ chốt thường được nhắc đến như những người kế nhiệm tiềm năng của ông Khamenei:

Ông Mojtaba Khamenei, 56 tuổi - con trai thứ hai của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, được biết đến là người có ảnh hưởng đáng kể và có mối liên hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cũng như lực lượng bán quân sự tình nguyện Basij. Theo các nguồn tin, người đàn ông 56 tuổi này ủng hộ những chính sách cứng rắn của cha mình.

Ông Ayatollah Alireza Arafi, 67 tuổi - nhân vật ít được biết đến hơn, nhưng là giáo sỹ có uy tín, người thân cận của ông Khamenei. Ông Arafi đang giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Chuyên gia và từng là thành viên của Hội đồng Giám hộ quyền lực, cơ quan thẩm tra các ứng viên bầu cử và luật do Quốc hội thông qua. Ông Arafi cũng đứng đầu hệ thống chủng viện của Iran.

Ông Mehdi Mirbagheri, hơn 60 tuổi - giáo sỹ cứng rắn, thành viên của Hội đồng Chuyên gia, đại diện cho cánh bảo thủ nhất trong giới giáo sỹ và đang đứng đầu Học viện Khoa học Hồi giáo tại thành phố thánh địa Qom ở miền Bắc. Theo trang tin IranWire, ông Mirbagheri kịch liệt phản đối phương Tây và tin rằng xung đột giữa những người có đức tin và kẻ vô đạo là điều không thể tránh khỏi.

Ông Hassan Khomeini, khoảng 50 tuổi - cháu trai của người sáng lập Cộng hòa Hồi giáo Iran, ông Ruhollah Khomeini. Ông được biết đến là người ít cứng rắn hơn nhiều nhân vật cùng thời và chưa từng giữ chức vụ công nào, có rất ít ảnh hưởng đến bộ máy an ninh hoặc giới cầm quyền của Iran.

Ông Hosseini Bushehri, trên 60, dưới 70 tuổi - giáo sỹ cao cấp có liên hệ chặt chẽ với thể chế quản lý quá trình kế vị, đặc biệt là Hội đồng Chuyên gia, nơi ông giữ chức Phó Chủ tịch thứ nhất. Ông Bushehri được cho là gần gũi với ông Khamenei, nhưng không được biết đến là có quan hệ mạnh với IRGC.