Kỳ lạ: Giới trẻ rủ nhau "đi chùa online" và ranh giới giữa tâm linh với giải trí

Từ những ngôi chùa ảo đến các phiên livestream

Nếu lướt Facebook, TikTok hay Threads những ngày gần đây, không khó để bắt gặp từ khóa “đi chùa online”. Người dùng chia sẻ đường link, hình ảnh những chính điện đông kín nhân vật ảo, cùng những bình luận vừa tò mò vừa hài hước.

Thực tế, hình thức này có nhiều cách thể hiện. Trên các website, người dùng có thể tạo nhân vật đại diện, đặt tên rồi bước vào không gian mô phỏng một ngôi chùa với cổng tam quan, chính điện, hồ sen, vườn cây, nhà chuông... Tại đây, họ có thể điều khiển nhân vật đi lại, chắp tay, cúi lạy, thắp hương hoặc lần tràng hạt. Một số website do chính những người trẻ Việt Nam xây dựng cũng đang thu hút sự chú ý.

Bên cạnh đó, các phiên livestream trên TikTok, Facebook hay YouTube phát trực tiếp cảnh tụng kinh, lễ Phật, thỉnh chuông, giảng pháp cũng là một hình thức tiếp cận Phật giáo qua internet. Người xem có thể theo dõi, bình luận, gửi lời chúc hoặc tương tác ngay trong phiên phát sóng.

Tìm hiểu thêm chúng tôi thấy, bắt đầu từ cuối tháng 10-2026, Sansa - một website chùa trực tuyến tại Hàn Quốc bất ngờ gây sốt. Người dùng hóa thân thành những chú tiểu, tìm một tấm đệm trong chính điện để ngồi, chắp tay, cúi lạy hoặc nghe tụng kinh. Nền tảng không có chức năng trò chuyện thông thường, mọi người có thể cùng hiện diện trong một không gian mà không cần nói với nhau lời nào. Theo truyền thông Hàn Quốc, Sansa ghi nhận khoảng 100.000 lượt truy cập trong một ngày và 600.000 lượt trong ba ngày đầu. Hình ảnh chính điện đông kín nhân vật nhanh chóng lan truyền sang mạng xã hội Việt Nam

Vì sao giới trẻ tò mò với việc đi chùa online?

Một phần sức hút đến từ sự thuận tiện. Trong nhịp sống bận rộn, không phải ai cũng có thời gian đến chùa. Chỉ cần truy cập một đường link hoặc mở livestream, người dùng đã có thể tiếp cận không gian và nội dung mang màu sắc Phật giáo mà không bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý. Mặt khác, cách thiết kế như một trò chơi trực tuyến cũng tạo cảm giác mới lạ với những người trẻ vốn quen thuộc với thế giới game và mạng xã hội. Có người vào thử vì tò mò, có người muốn tìm một không gian yên tĩnh sau giờ làm việc, cũng có người thực sự quan tâm đến Phật pháp.

Sự quan tâm này phần nào phản ánh nhu cầu tìm kiếm khoảng lặng trong đời sống hiện đại. Khi mỗi ngày phải tiếp nhận quá nhiều thông tin, áp lực công việc và những tương tác liên tục trên mạng xã hội, một không gian ít tiếng ồn, không đòi hỏi phải trò chuyện hay thể hiện bản thân có thể tạo cảm giác dễ chịu. Tuy nhiên, không nên đánh đồng lượt truy cập hay lượt xem với nhu cầu tu tập. Một người vào website có thể chỉ muốn khám phá công nghệ mới; một người xem livestream có thể đơn giản là nghe âm thanh tụng kinh trong lúc làm việc khác. Sự tò mò không đồng nghĩa với việc người tham gia đang thực hành tín ngưỡng.

Cảnh báo niềm tin trở thành nguồn thu trên mạng xã hội

Đằng sau sự tiện lợi và mới lạ, việc đưa hoạt động tâm linh lên không gian số cũng đặt ra những vấn đề đáng lo ngại. Trước hết là nguy cơ biến những giá trị vốn cần sự thành kính thành một hình thức giải trí đơn thuần. Khi lễ Phật, thắp hương hay lần tràng hạt chỉ còn là những thao tác điều khiển nhân vật ảo, ranh giới giữa trải nghiệm văn hóa và trò chơi trực tuyến có thể trở nên mong manh.

Đáng chú ý hơn là nguy cơ thương mại hóa niềm tin trên các nền tảng livestream. Hiện nay, TikTok cho phép người xem mua xu bằng tiền thật để gửi quà tặng ảo cho người phát sóng. Những món quà này có thể được quy đổi thành khoản thu nhập cho nhà sáng tạo nội dung. Với các phiên livestream thu hút lượng người xem lớn, giá trị quà tặng và tiền donate (ủng hộ) có thể lên tới hàng chục, hàng trăm triệu đồng, thậm chí những con số lớn hơn. Cơ chế này vốn không chỉ xuất hiện trong nội dung tâm linh, nhưng khi được đặt trong các phiên phát sóng liên quan đến chùa chiền, cầu an hay Phật giáo, vấn đề càng cần được nhìn nhận thận trọng.

Việc người xem tự nguyện công đức, ủng hộ hoạt động tôn giáo hay làm từ thiện không phải điều đáng phê phán. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa đóng góp minh bạch với việc khai thác sự chú ý và niềm tin của cộng đồng để tạo nguồn thu. Khi người phát sóng kêu gọi tặng quà, donate, hoặc gắn việc đóng góp tiền với “hòm công đức online” hay những thông điệp cúng dường cầu an, ban phước, may mắn, ranh giới giữa hoạt động tâm linh và kinh doanh có thể bị xóa nhòa. Người xem cũng cần biết khoản tiền mình gửi sẽ được sử dụng vào mục đích gì, ai là người tiếp nhận và có cơ chế công khai, minh bạch hay không. Ngoài ra, nội dung Phật giáo trên mạng xã hội cũng cần được chọn lọc.

Không thể phủ nhận internet giúp việc tiếp cận thông tin và các hoạt động Phật giáo trở nên thuận tiện hơn nhưng công nghệ chỉ có thể hỗ trợ, chứ không thể thay thế hoàn toàn trải nghiệm tại một ngôi chùa thực tế. Đi chùa không chỉ là nhìn thấy tượng Phật, nghe tiếng chuông hay thực hiện vài thao tác trên màn hình, mà còn là sự thành kính, quá trình tìm hiểu giáo lý và tu dưỡng bản thân.

Đi chùa online có thể là một trải nghiệm mới lạ, nhưng điều đáng quan tâm không phải là có bao nhiêu người cùng xuất hiện trong một ngôi chùa ảo, hay một phiên livestream nhận được bao nhiêu quà tặng. Quan trọng hơn là người tham gia hiểu gì về những giá trị mình đang tiếp cận và liệu niềm tin tâm linh có đang bị biến thành công cụ thu hút lượt xem, tương tác và tiền bạc hay không.