Kinh tế ban đêm - động lực mới cho kinh tế dịch vụ Thủ đô

Việc triển khai thực hiện hiệu quả cơ chế, chính sách này sẽ tạo thêm động lực mới cho kinh tế dịch vụ Thủ đô phát triển.

Xây dựng hệ sinh thái kinh tế đêm có bản sắc

Tại Kế hoạch số 282/KH-UBND, ngày 15-7-2026, triển khai Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố, UBND thành phố Hà Nội đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái kinh tế đêm gồm các tuyến, khu, điểm có bản sắc, trọng tâm, vận hành bền vững, gắn với di sản, công nghiệp văn hóa, sáng tạo, du lịch chất lượng cao, dịch vụ hiện đại và đô thị thông minh.

Đến năm 2030, kinh tế đêm được định hướng trở thành một động lực quan trọng của kinh tế dịch vụ Thủ đô, phấn đấu đóng góp khoảng 5% GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn) và từng bước gia tăng tỷ trọng đóng góp vào thu ngân sách. Thành phố cũng phấn đấu khoảng 7-10% lực lượng lao động trong các ngành dịch vụ đô thị tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào hoạt động kinh tế đêm.

Theo kế hoạch, Hà Nội phát triển các khu kinh tế đêm trọng điểm theo từng nhóm. Khu kinh tế đêm văn hóa - di sản tập trung tại các phường, xã: Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Ba Đình, Sơn Tây, Sóc Sơn và các khu vực có tiềm năng di sản; khu kinh tế đêm giải trí - hiện đại tập trung tại các địa bàn Tây Hồ - Tây Hồ Tây, Mỹ Đình, Đông Anh; khu kinh tế đêm sáng tạo gắn với công nghiệp văn hóa tại các không gian sáng tạo, rạp hát, rạp chiếu phim, bảo tàng; khu kinh tế đêm nghỉ dưỡng - trải nghiệm văn hóa tại khu vực ngoại thành, làng nghề như: Bát Tràng, Ba Vì, Hương Sơn.

Thành phố đồng thời hình thành các tuyến kinh tế đêm với sản phẩm, sự kiện mang tính biểu tượng, gắn với di sản, nghệ thuật, ẩm thực và không gian đô thị đặc trưng như: Tuyến trải nghiệm Thăng Long - Tứ Trấn; các tuyến phố ẩm thực Tống Duy Tân, Tạ Hiện.

Các trung tâm công nghiệp văn hóa, không gian sáng tạo tại Đồng Xuân - Bắc Qua, Cửa Nam, Tây Hồ, Đông Anh, Bát Tràng, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam... được định hướng kết nối thành mạng lưới phát triển kinh tế đêm.

Ở khu vực ngoại thành, thành phố phát triển mô hình kinh tế đêm gắn với làng nghề, di tích lịch sử - văn hóa, du lịch nông nghiệp, trải nghiệm; hình thành chợ đêm nông sản, sản phẩm địa phương, OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm), ẩm thực truyền thống và hoạt động trải nghiệm cộng đồng.

Một nội dung quan trọng khác của kế hoạch là ứng dụng công nghệ trong quản lý. Thành phố xây dựng hệ thống quản lý, giám sát các khu vực kinh tế đêm thông qua Trung tâm Điều hành thông minh (IOC), tích hợp với hệ sinh thái ứng dụng iHanoi; khuyến khích 100% cơ sở kinh doanh tại các khu vực kinh tế đêm sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt và chia sẻ dữ liệu phục vụ quản lý đô thị thông minh.

Đánh thức tiềm năng từ di sản, văn hóa

Sau khi cơ chế, chính sách tạo hành lang pháp lý cho kinh tế đêm được ban hành, nhiều nguồn lực đã được kích hoạt. Để triển khai kế hoạch của UBND thành phố, xã Bát Tràng đã xây dựng phương án tổ chức không gian kinh tế đêm kết nối thông suốt Khu triển lãm 1.000 năm Thăng Long và Ao Long Nhỡn với không gian tổ chức các chương trình trình diễn ánh sáng công nghệ cao, âm nhạc, triển lãm thiết kế sáng tạo và không gian giao lưu với các nghệ nhân nổi tiếng về bí quyết nghề gốm cùng nét đẹp văn hóa Thăng Long. Tại Lò Bầu cổ, các lớp workshop vuốt nặn, vẽ gốm dưới ánh đèn đêm từ 19-22h cũng sẽ được tổ chức.

Chợ gốm Bát Tràng đêm được định hình thành không gian giao thương rực rỡ sắc màu với các gian hàng OCOP, quà tặng mỹ nghệ và khu phiên chợ sáng tạo. Cùng với đó, đêm Bát Tràng thêm phần lắng đọng với các tour chiêm bái, đi lễ ban đêm tại chùa Tiêu Dao, đình làng, đền Mẫu...

Tại không gian đình làng Bát Tràng, du khách sẽ được thưởng thức các làn điệu nghệ thuật truyền thống như: Chèo, ca trù, quan họ, xẩm hay lễ hội áo dài; tại các tuyến ngõ cổ có tổ chức chiếu sáng nghệ thuật, trình chiếu 3D Mapping lên các công trình kiến trúc gốm cổ, xây dựng đường gốm phát sáng và tiểu cảnh check-in độc đáo.

Đặc biệt, du khách đến với Bát Tràng sẽ được thưởng thức trọn vẹn hương vị tinh tế của Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Tri thức nấu cỗ Bát Tràng” với những món ăn đặc biệt riêng có như: Canh măng mực, su hào xào mực, mâm cỗ truyền thống Đồng bằng Bắc Bộ kết hợp cùng các không gian trà đạo, cà phê gốm lãng mạn bên sông Bắc Hưng Hải.

Chủ tịch UBND xã Bát Tràng Hoàng Tiến Dũng chia sẻ, từ trước đến nay, các hoạt động du lịch tại Bát Tràng chủ yếu diễn ra vào ban ngày. Du khách tham quan chợ gốm, trải nghiệm làm các sản phẩm của làng nghề, rồi rời đi trong ngày, dẫn đến thời gian lưu trú ngắn và mức chi tiêu chưa tương xứng với tiềm năng di sản. Việc phát triển kinh tế đêm tại đây không chỉ giúp kéo dài chuỗi giá trị du lịch, gia tăng chi tiêu của du khách, mà còn mở ra cơ hội kinh doanh cho cộng đồng địa phương, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế sang dịch vụ - thương mại chất lượng cao. Đây cũng là giải pháp bảo tồn động, giúp di sản làng nghề tiếp tục “sống” và tỏa sáng dưới ánh đèn đêm, thu hút thế hệ trẻ và du khách quốc tế.

Đối với lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, để khai thác có hiệu quả kinh tế ban đêm, các nhà hát của thành phố ra mắt nhiều chương trình, vở diễn mới hướng tới hoạt động thường kỳ, phục vụ khán giả và đưa vào các tour, tuyến du lịch như: “Người con gái Hà thành”, “Nét duyên chèo Hà thành”, “Chuyện Hà Nội - Một ngày rất Hà Nội”, “Những lớp phù sa”.

Trong lĩnh vực di sản, Trung tâm Hoạt động văn hóa, khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám sau khi khai thác thành công các tour “Tinh hoa đạo học”, “Sử đá lưu danh”, đã ra mắt phim 3D Mapping “Vun đắp hiền tài”. Sản phẩm được giới thiệu trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội năm 2026, tái hiện quá trình hình thành, phát triển của Quốc Tử Giám thông qua nghệ thuật trình chiếu.

Giám đốc Trung tâm Hoạt động văn hóa, khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cho biết, bằng việc kết hợp công nghệ 3D Mapping với hình ảnh, ánh sáng và âm nhạc, “Vun đắp hiền tài” đã biến không gian di sản thành một sân khấu kể chuyện lịch sử, đưa công chúng đến gần hơn với ký ức về Quốc Tử Giám và truyền thống trọng học, trọng tài của dân tộc.

“Việc sử dụng các ứng dụng công nghệ để xây dựng sản phẩm tour đêm đã được trung tâm phối hợp với các đơn vị triển khai từ nhiều năm nay và từng bước nâng cấp, đổi mới để tăng sức hấp dẫn với du khách. Đây cũng là cách làm để các di sản của Văn Miếu - Quốc Tử Giám đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ”, ông Lê Xuân Kiêu chia sẻ.

Theo lộ trình giai đoạn 2026-2027, thành phố tiếp tục triển khai các sản phẩm di sản - văn hóa - nghệ thuật. Trong đó có chuỗi sản phẩm “Ký ức Thăng Long”, kết nối các điểm di sản trọng điểm thành “Vòng cung Di sản đêm Hà Nội” với những sản phẩm riêng tại Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Nhà tù Hỏa Lò, hồ Hoàn Kiếm - đền Ngọc Sơn, Cổ Loa, Bát Tràng, phố cổ Hà Nội, Đường Lâm... Cùng với đó là hệ thống tour du lịch đêm theo chủ đề như: Tour Di sản Hoàng thành, Văn Miếu, Cổ Loa; Tứ Trấn, phủ Tây Hồ, đền Ngọc Sơn về đêm; tour Nghề xưa phố cổ; tour sông Hồng, tour làng nghề về đêm.

Tại Bảo tàng Hà Nội, thành phố định hướng phát triển tổ hợp sản phẩm trải nghiệm đêm như “Chuyến tàu xuyên không”, tuyến kho mở kết hợp trưng bày hiện vật, làng nghề với công nghệ, phòng trải nghiệm đêm và các chương trình ca nhạc.

Tại Di tích Nhà tù Hỏa Lò, các chương trình trải nghiệm đêm như “Đêm thiêng liêng 4 - Ngọn đèn không bấc”, “Đêm thiêng liêng 5 - Ánh sáng không tắt” tiếp tục được triển khai, hướng tới giáo dục truyền thống lịch sử, cách mạng và lan tỏa các giá trị lịch sử, nhân văn đến công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Thành phố cũng xây dựng đề án “Sân khấu sáng đèn”, hướng tới hình thành các sân khấu đêm di sản phi vật thể tại không gian di sản hoặc thiết chế phù hợp, với các chương trình ca trù, hát xẩm, chèo truyền thống kết hợp đương đại, có lịch biểu diễn cố định và bán vé trực tuyến...

Những nhiệm vụ, sản phẩm trên đã tạo thêm không gian để khai thác giá trị văn hóa, di sản, nghệ thuật và dịch vụ về đêm, đồng thời mở rộng các hoạt động trải nghiệm cho người dân và du khách. Đây là cơ sở để Hà Nội tiếp tục hoàn thiện mô hình kinh tế đêm, đúc rút kinh nghiệm, từng bước nhân rộng những mô hình phù hợp và góp phần thúc đẩy kinh tế dịch vụ phát triển bền vững.