Kinh tế
17/11/2026 15:21Kiểm soát lạm phát trước những áp lực cuối năm
![]() |
| Các chính sách giảm thuế xăng, giảm giá điện và yêu cầu giữ ổn định giá cả các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý đang tạo điều kiện thuận lợi cho kiểm soát lạm phát cuối năm Ảnh: TL |
Áp lực điều hành, quản lý giá vẫn hiện hữu
Bức tranh lạm phát đang phản ánh sự đan xen giữa những yếu tố gây sức ép tăng giá và các điều kiện thuận lợi cho công tác điều hành. Theo báo cáo của Cục Thống kê, CPI tháng 10/2026 tăng 0,2% so với tháng trước, tăng 5,09% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 10 tháng, CPI bình quân tăng 4,57%, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,24%. Đây là những chỉ dấu cho thấy việc kiểm soát lạm phát trong hai tháng cuối năm tiếp tục đòi hỏi sự chủ động và thận trọng trong điều hành chính sách.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận, mặt bằng giá tăng liên tục trong năm tháng đầu năm, giảm trong tháng 6 và tháng 7, sau đó tăng trở lại từ tháng 8 đến tháng 10 vừa qua. Nguyên nhân chủ yếu đến từ yếu tố mùa vụ, biến động giá nhiên liệu thế giới và chi phí nguyên liệu đầu vào. Đáng chú ý, giá xăng dầu trong nước tăng theo thị trường thế giới là yếu tố chính khiến CPI tháng 10 tiếp tục đi lên.
Xét theo cơ cấu, áp lực lạm phát tập trung ở những nhóm hàng hóa, dịch vụ thiết yếu, có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong 10 tháng qua, giá hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,61%, đóng góp 1,65 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung. Nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,66%, đóng góp 1,51 điểm phần trăm. Đáng chú ý, nhóm giao thông tăng 6,98%, trong đó giá nhiên liệu tăng tới 13,09%, phản ánh sức ép từ giá năng lượng đối với nền kinh tế.
Sức ép trong kiểm soát mặt bằng giá thời gian còn lại của năm vẫn lớn. Bộ Tài chính nhận định nhu cầu tiêu dùng cuối năm, biến động giá năng lượng, nguyên vật liệu, lương thực, thực phẩm và nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ đầu tư công đều có thể tạo thêm áp lực. Cùng với đó, xung đột tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn vận chuyển năng lượng qua các tuyến hàng hải chiến lược tiếp tục tiềm ẩn rủi ro đối với giá nhiên liệu, chi phí vận tải quốc tế và lạm phát nhập khẩu.
Giảm chi phí đầu vào, tạo dư địa kiềm chế lạm phát
Việc Chính phủ triển khai các biện pháp giảm giá năng lượng ngay từ đầu tháng 11 được xem là yếu tố hỗ trợ quan trọng cho công tác kiểm soát lạm phát. Từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân được điều chỉnh giảm 2%, xuống khoảng 2.159,9 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng; Đồng thời, theo Nghị quyết số 45/2026/NQ-CP, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại được áp dụng thống nhất ở mức 0%, có hiệu lực từ ngày 1/11/2026 và kéo dài đến hết ngày 31/3/2027. Đây là hai biện pháp có ý nghĩa lớn bởi điện và xăng dầu vừa là hàng hóa thiết yếu đối với tiêu dùng, vừa là đầu vào của nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Tác động của các chính sách đã được cơ quan quản lý lượng hóa. Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 10, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết theo ước tính, việc giảm giá điện và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% có thể góp phần làm mức biến động CPI tháng 11 so với tháng 10 giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm, đồng thời làm CPI bình quân năm 2026 giảm khoảng 0,08 điểm phần trăm.
Việc đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% được dự kiến làm giảm thu ngân sách gần 7.000 tỷ đồng trong thời gian áp dụng. Đổi lại, biện pháp này hướng đến giảm chi phí cho người dân, doanh nghiệp, góp phần duy trì hoạt động sản xuất và sức mua của nền kinh tế.
Hiệu quả bước đầu của chính sách, cùng với diễn biến giá dầu thế giới giảm gần đây đã thể hiện qua các kỳ điều hành giá xăng dầu. Từ 0 giờ ngày 1/11, giá xăng E5RON92 giảm 1.804 đồng/lít, xăng E10RON95-III giảm 1.575 đồng/lít. Đến kỳ điều hành ngày 5/11, giá hai loại xăng này tiếp tục giảm lần lượt 2.305 đồng/lít và 2.075 đồng/lít. Diễn biến giảm giá đã góp phần giảm bớt sức ép chi phí nhiên liệu, dù triển vọng giá xăng dầu thời gian tới vẫn phụ thuộc đáng kể vào thị trường năng lượng thế giới.
Vấn đề quan trọng hơn là bảo đảm lợi ích từ chính sách giảm giá thực sự được chuyển đến các khâu sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng. Tại phiên họp Ban Chỉ đạo điều hành giá ngày 9/11, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu theo dõi biến động chi phí đầu vào và giá bán hàng hóa, dịch vụ trước và sau khi giảm thuế xăng, giảm giá điện. Đối với lĩnh vực vận tải, Bộ Xây dựng được giao tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá cước, yêu cầu điều chỉnh giảm phù hợp khi chi phí nhiên liệu giảm.
Điều này có ý nghĩa thiết thực bởi chi phí đầu vào giảm không đồng nghĩa giá bán hàng hóa, dịch vụ sẽ tự động giảm tương ứng. Mức giảm hàng hoá khi đến tay người tiêu dùng còn phụ thuộc vào cơ cấu chi phí, điều kiện cạnh tranh và diễn biến cung cầu từng thị trường. Vì vậy, bên cạnh chính sách thuế và giá năng lượng, việc giám sát thực thi, khuyến khích doanh nghiệp tiết giảm chi phí, điều chỉnh giá bán hợp lý có vai trò quan trọng để các biện pháp hỗ trợ phát huy hiệu quả thực chất.
Chủ động điều hành, giữ ổn định mặt bằng giá
Kiểm soát lạm phát những tháng cuối năm đang đặt ra yêu cầu phối hợp đồng bộ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và quản lý thị trường. Trên cơ sở cập nhật diễn biến kinh tế trong và ngoài nước, Bộ Tài chính dự báo CPI bình quân năm 2026 tăng khoảng 4,5 - 4,7%. NHNN cũng đưa ra khoảng dự báo tương tự. Mức dự báo này cho thấy áp lực kiểm soát lạm phát rất lớn, nhất là khi những rủi ro từ giá năng lượng và nhu cầu tiêu dùng cuối năm vẫn hiện hữu.
Phó Thủ tướng yêu cầu điều hành giá các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá theo lộ trình phù hợp; đánh giá kỹ sự cần thiết, thời điểm và mức độ điều chỉnh, tác động đến CPI và khả năng chi trả của người dân, hạn chế điều chỉnh tập trung vào thời điểm cuối năm và dịp Tết Nguyên đán. Phó Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần của Chính phủ là giữ ổn định giá cả của tất cả hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý đến hết năm 2026.
Cùng với chính sách giá, việc bảo đảm cung cầu hàng hóa thiết yếu tiếp tục giữ vai trò then chốt. Bộ Công Thương được yêu cầu theo dõi sát thị trường năng lượng, bảo đảm nguồn cung xăng dầu, điện và triển khai các chương trình bình ổn thị trường. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ động phương án bảo đảm nguồn cung lương thực, thực phẩm. Các địa phương tăng cường dự trữ, kết nối cung cầu, kiểm soát tình trạng đầu cơ, găm hàng và tăng giá bất hợp lý.
Đối với NHNN, điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa, theo dõi sát diễn biến tỷ giá, lãi suất tín dụng, cung tiền và dòng vốn quốc tế. Chủ động các giải pháp ổn định thị trường tiền tệ, tỷ giá, hạn chế tác động của lạm phát nhập khẩu. Điều tiết tín dụng hợp lý, ưu tiên cho sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực, dự án ưu tiên.
Một yêu cầu khác là nâng cao năng lực dự báo và phản ứng chính sách trước những diễn biến bất thường. Bộ Tài chính tiếp tục cập nhật các kịch bản lạm phát, theo dõi biến động chi phí đầu vào, trong khi các địa phương có CPI tăng cao hơn mức bình quân cả nước phải phân tích nguyên nhân, xác định nhóm hàng đóng góp chủ yếu để có giải pháp phù hợp. Công tác công khai thông tin, kiểm tra kê khai, niêm yết giá cũng cần được tăng cường nhằm hạn chế những kỳ vọng tăng giá không có cơ sở.
Nhìn chung, các chính sách giảm thuế xăng, giảm giá điện và yêu cầu giữ ổn định giá cả các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý đang tạo điều kiện thuận lợi cho kiểm soát lạm phát cuối năm. Tuy nhiên, khả năng giữ ổn định mặt bằng giá còn phụ thuộc vào hiệu quả truyền dẫn chính sách, sự phối hợp điều hành và khả năng ứng phó với các cú sốc bên ngoài. Kiểm soát tốt những yếu tố này sẽ góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, củng cố sức mua và tạo nền tảng thuận lợi hơn cho tăng trưởng trong năm 2027.
