Khủng hoảng Hormuz phơi bày chuỗi cung ứng mong manh, Trung Quốc ứng phó ra sao?

Trước những gián đoạn tại eo biển Hormuz trong bối cảnh xung đột Mỹ - Israel với Iran, Trung Quốc đang đánh giá lại mức độ sẵn sàng của nền kinh tế và khẩn trương củng cố các “lá chắn” an ninh chiến lược, từ năng lượng đến chuỗi cung ứng, theo South China Morning Post.

Ông Zheng Shanjie, Chủ nhiệm Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC), cảnh báo rủi ro bên ngoài đang gia tăng nhanh chóng, trong khi môi trường quốc tế ngày càng bất định. Viết trên Nhân Dân Nhật Báo, ông cho rằng Trung Quốc đang bước vào giai đoạn mà “cơ hội chiến lược đan xen với rủi ro và thách thức”.

Theo ông, các xung đột địa chính trị không chỉ gia tăng về tần suất mà còn dễ bùng phát hơn, đi kèm với sự nổi lên của chủ nghĩa cường quyền và cạnh tranh tài nguyên.

“Các quốc gia giàu tài nguyên siết chặt chính sách khai thác, cạnh tranh năng lượng và khoáng sản then chốt ngày càng gay gắt. Trong khi đó, gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz càng phơi bày mức độ mong manh của chuỗi công nghiệp và cung ứng toàn cầu”, ông nhận định.

Dù vậy, Trung Quốc đến nay vẫn cơ bản kiểm soát được tác động từ chiến sự Iran. Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tăng trưởng 5% trong quý I, vượt kỳ vọng của thị trường, phần nào nhờ việc chủ động tích trữ dầu trước xung đột, qua đó giảm thiểu cú sốc đối với doanh nghiệp và đời sống. Tuy nhiên, giới hoạch định chính sách vẫn duy trì tâm thế thận trọng trước nguy cơ lan rộng.

Để giảm thiểu rủi ro trong thời gian tới, Bắc Kinh xác định phải mở rộng quy mô dự trữ chiến lược, nâng cao năng lực ứng phó khẩn cấp và đẩy mạnh hợp tác năng lượng.

“Chúng ta tăng cường bảo đảm an ninh lương thực và năng lượng, ưu tiên thăm dò khoáng sản, gia tăng dự trữ dầu khí. Đồng thời, chúng ta tiếp tục củng cố vai trò của than như ‘tuyến phòng thủ cuối cùng’ của an ninh năng lượng, song song với mở rộng hợp tác dầu khí với Nga”, ông Zheng nhấn mạnh.

Ông nói thêm, Trung Quốc cũng cần bảo vệ các chuỗi công nghiệp và cung ứng then chốt, cũng như các hành lang vận tải chiến lược – trong đó có eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch đối với nhập khẩu dầu của Trung Quốc. Cùng với đó, ông cam kết sẽ nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm, tăng cường giám sát và xử lý kịp thời các rủi ro mới nổi.

Ông Zheng cũng phát tín hiệu về kế hoạch hoàn thiện các hệ thống kiểm soát xuất khẩu và rà soát an ninh, đồng thời tái khẳng định quyết tâm của Bắc Kinh trong việc bảo vệ công dân, doanh nghiệp và lợi ích ở nước ngoài.

Ở trong nước, NDRC sẽ duy trì các biện pháp thúc đẩy tiêu dùng, ổn định việc làm và bảo đảm lưu thông kinh tế thông suốt; đồng thời xử lý rủi ro nợ chính quyền địa phương và hỗ trợ thị trường bất động sản. Về dài hạn, Trung Quốc được kêu gọi kiên trì giảm phụ thuộc vào công nghệ phương Tây, đặc biệt trong lĩnh vực chip tiên tiến, đồng thời tận dụng trí tuệ nhân tạo đi đôi với quản lý tác động đến việc làm và quản trị.