Iran tung đòn mới, buộc Mỹ tiêu tốn tên lửa phòng không

Đánh vào điểm yếu

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) được cho là đã liên tục điều chỉnh phương thức sử dụng tên lửa và UAV trong 5 tháng đầu xung đột với Mỹ, nhằm khai thác những điểm hạn chế của hệ thống phòng không đối phương và buộc Washington tiêu hao lượng lớn tên lửa đánh chặn.

Theo các nguồn tin được The New York Times dẫn lại, Iran không chỉ phóng số lượng lớn tên lửa về phía mục tiêu mà ngày càng sử dụng những tổ hợp đòn đánh phức tạp, kết hợp nhiều loại tên lửa và UAV để gây khó khăn cho quá trình phát hiện, phân loại và đánh chặn.

Trong một đợt tấn công kéo dài 5 ngày trong tháng 6, Iran liên tiếp phóng UAV và tên lửa nhằm vào lực lượng Mỹ tại 3 căn cứ ở Jordan. Cách thức này được cho là nhằm tạo ra số lượng lớn mục tiêu đồng thời, khiến hệ thống phòng không phải phân bổ nguồn lực để đối phó với nhiều mối đe dọa khác nhau.

Một yếu tố đáng chú ý khác là Iran sử dụng các tên lửa có khả năng thay đổi hướng bay trong quá trình tiếp cận. Khác với tên lửa đạn đạo có quỹ đạo tương đối dễ dự đoán sau giai đoạn tăng tốc, tên lửa có khả năng cơ động khiến hệ thống phòng không khó xác định chính xác điểm rơi và giảm thời gian phản ứng của lực lượng phòng thủ.

Bài toán tiêu hao

Điểm cốt lõi trong phương thức mới của Iran nằm ở bài toán chi phí. UAV tấn công một chiều của nước này có giá thành thấp hơn đáng kể so với các tên lửa đánh chặn như Patriot. Khi được phóng cùng tên lửa đạn đạo và các loại vũ khí khác, UAV có thể buộc đối phương phải sử dụng những tên lửa phòng không đắt tiền để xử lý các mục tiêu có giá trị thấp hơn nhiều.

Theo logic tác chiến này, bên tấn công không nhất thiết phải khiến mọi vũ khí vượt qua lưới phòng thủ. Chỉ cần tạo ra đủ số lượng mục tiêu có vẻ đáng tin cậy, lực lượng phòng thủ đã có thể bị buộc phải tiêu hao tên lửa đánh chặn để bảo đảm an toàn cho các mục tiêu quan trọng.

Iran cũng được cho là đã sử dụng nhiều loại tên lửa khác nhau tùy theo giá trị mục tiêu. Với những mục tiêu có mức độ ưu tiên cao, Tehran triển khai các loại vũ khí phức tạp hơn, trong đó có Fattah-2, được Military Watch mô tả là kết hợp phương tiện lướt siêu vượt âm và có khả năng gây khó khăn lớn cho hệ thống đánh chặn.

Bên cạnh việc tạo áp lực lên cơ số tên lửa phòng không, IRGC còn tập trung vào các radar cảnh giới có giá trị cao. Iran cũng đã phá hủy radar AN/FPS-132 tại Qatar cùng hai radar AN/TPY-2 tại Jordan và UAE. Nếu các tuyên bố này được xác nhận, việc loại bỏ những cảm biến quan trọng có thể làm suy giảm năng lực phát hiện và chỉ thị mục tiêu của toàn bộ mạng lưới phòng không, qua đó tạo điều kiện cho các đợt tấn công tiếp theo.

Hiệu quả của phương thức này được dẫn chứng bằng một cuộc tập kích ngày 17/7 nhằm vào một khu nhà ở tại căn cứ Mỹ ở Jordan, gây thương vong, trong đó có người thiệt mạng. Một số nguồn tin cho rằng, hồi cuối tháng 3 khoảng 80% tên lửa Iran phóng vào các mục tiêu tại Israel đã đánh trúng mục tiêu, trong bối cảnh xuất hiện nhiều hình ảnh cho thấy một số tên lửa vượt qua hệ thống phòng thủ tên lửa của Israel và Mỹ.

Tuy nhiên, bài toán của Mỹ không chỉ nằm ở khả năng đánh chặn từng quả tên lửa. Washington còn phải đối mặt với việc phá hủy các cơ sở tên lửa Iran trên mặt đất. Việc Iran củng cố các kho tên lửa, nhân sự, nhà máy và căn cứ dưới lòng đất khiến nhiệm vụ này trở nên khó khăn, trong khi khả năng nhanh chóng khôi phục các cơ sở bị tấn công giúp Tehran duy trì năng lực đáp trả.

Nếu những đánh giá trên phản ánh đúng diễn biến thực tế, phương thức tác chiến mới của Iran đang chuyển trọng tâm từ việc đơn thuần tìm cách xuyên thủng phòng không sang làm thay đổi bài toán tiêu hao của cả hai bên. Khi một UAV giá rẻ có thể buộc đối phương sử dụng tên lửa đánh chặn đắt tiền, lợi thế không còn chỉ được quyết định bởi số mục tiêu bị bắn hạ, mà còn bởi lượng đạn phòng không còn lại sau mỗi đợt giao chiến.