IMF cảnh báo nợ công toàn cầu tăng cao

Mức nợ công cao cùng những hệ lụy đáng báo động liên quan đến xu hướng gia tăng nợ công đã trở thành mối quan ngại chính của IMF trong nhiều năm gần đây, đặc biệt khi cú sốc năng lượng toàn cầu do xung đột tại Trung Đông đã buộc hàng loạt quốc gia châu Âu phải cắt giảm ngân sách.

Báo cáo Giám sát Tài chính mới nhất của IMF cho thấy, tình hình nợ công toàn cầu không cải thiện đáng kể trong năm 2025, trong khi xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran đã tạo thêm áp lực tài chính mới. Theo báo cáo, nợ chính phủ toàn cầu đã chiếm gần 94% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) năm ngoái và đang trên đà vượt 100% vào năm 2029, chủ yếu là do thâm hụt ngân sách ngày càng lớn tại Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản.

Báo cáo lưu ý, Mỹ đang gánh chịu thâm hụt ngân sách chính phủ từ 7 đến 8% GDP và vẫn chưa có kế hoạch tái cấu trúc nợ khả thi, trong khi chính sách tài khóa hiện tại vốn được định hướng bởi đạo luật One Big Beautiful Bill Act (OBBBA) của Tổng thống Donald Trump đang đẩy nợ công lên mức 142% GDP vào năm 2031. Giám đốc phụ trách các vấn đề tài chính của IMF Rodrigo Valdes cho biết, Washington cần một kế hoạch củng cố đáng tin cậy để có thể thu hẹp thâm hụt ngân sách thêm 4 điểm phần trăm.

Nợ chính phủ càng lớn sẽ khiến chi phí lãi suất ngày một cao, dẫn đến việc các quốc gia phải chuyển hướng doanh thu thuế khỏi các khoản chi cho y tế, giáo dục và lương hưu. Vấn đề này càng trở nên nghiêm trọng hơn kể từ khi các ngân hàng trung ương như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) ngừng mua trái phiếu quy mô lớn để hỗ trợ nền kinh tế trong đại dịch Covid-19. Sự thay đổi này đồng nghĩa những người mua trái phiếu chính phủ hiện nay yêu cầu được trả đủ tiền để bù đắp rủi ro.

IMF cũng lo ngại việc chính phủ nhiều quốc gia châu Âu đã kích hoạt các điều khoản hạn chế vay nợ để tài trợ cho mức tăng mạnh trong chi tiêu quốc phòng, đồng thời cảnh báo động thái này sẽ khiến việc cân bằng giữa các ưu tiên chi tiêu truyền thống ngày càng khó khăn.

Quỹ này đã tái khẳng định tính cấp thiết của việc giải quyết các vấn đề liên quan đến tình trạng già hóa dân số, trong bối cảnh mức nợ công và lãi suất cao đang buộc các quốc gia phải chi ngày càng nhiều tiền thuế chỉ để trả lãi.

Báo cáo chỉ ra rằng, các cam kết củng cố tài chính là chưa đủ đối với những quốc gia nợ nhiều nhất. Báo cáo cũng kêu gọi Mỹ kiểm soát tốc độ tăng chi tiêu cho chương trình bảo hiểm y tế quốc gia Medicare và an sinh xã hội, trong khi Pháp, quốc gia với hệ thống lương hưu hào phóng nhất thế giới, cần nhất quán trong cải cách tuổi nghỉ hưu và loại bỏ dần các phương án nghỉ hưu sớm.