Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Trung: Kỳ vọng ổn định quan hệ thương mại song phương

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Phó Chủ tịch nước Trung Quốc Hàn Chính tại lễ đón ở Sân bay quốc tế Thủ đô Bắc Kinh (Trung Quốc), ngày 13-5. Ảnh: Reuters

Chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ thứ hai, đồng thời là chuyến công du Bắc Kinh đầu tiên của một tổng thống Mỹ kể từ năm 2017, được giới quan sát kỳ vọng sẽ giúp ổn định quan hệ thương mại song phương và ngăn căng thẳng tiếp tục leo thang.

Khác với chuyến thăm Bắc Kinh năm 2017 với các thỏa thuận trị giá hơn 250 tỷ USD cùng phái đoàn doanh nghiệp Mỹ hùng hậu, Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Trung lần này được giới doanh nghiệp và các nhà phân tích đánh giá chủ yếu nhằm duy trì đối thoại và kiểm soát cạnh tranh.

Reuters dẫn nguồn thạo tin cho biết, Bắc Kinh muốn kéo dài thỏa thuận đình chiến thương mại thêm ít nhất 1 năm, trong khi phía Mỹ đề xuất thời hạn 6 tháng. Trung Quốc cũng kỳ vọng chính quyền Tổng thống Donald Trump cam kết không áp thêm các biện pháp hạn chế thương mại mới, đồng thời nới lỏng một phần các biện pháp kiểm soát xuất khẩu liên quan tới thiết bị sản xuất chip và chip nhớ tiên tiến.

Ở chiều ngược lại, Washington muốn Bắc Kinh nối lại xuất khẩu đất hiếm và khoáng sản chiến lược sang Mỹ. Các biện pháp kiểm soát đất hiếm của Trung Quốc thời gian qua đã gây gián đoạn đáng kể đối với ngành ô tô và hàng không vũ trụ Mỹ.

Một nội dung khác được giới doanh nghiệp Mỹ đặc biệt quan tâm là xuất khẩu thịt bò sang Trung Quốc. Các nhà sản xuất và chế biến thịt bò Mỹ kỳ vọng, hội nghị sẽ mở đường cho việc gia hạn giấy phép xuất khẩu, vốn bị đình trệ trong bối cảnh căng thẳng thương mại kéo dài.

Xuất khẩu thịt bò Mỹ sang Trung Quốc từng đạt đỉnh 1,7 tỷ USD vào năm 2022 trước khi suy giảm mạnh. Theo dữ liệu hải quan Trung Quốc, hơn 400 nhà máy chế biến thịt bò Mỹ đã mất quyền xuất khẩu trong năm qua do giấy phép giai đoạn 2020-2021 hết hiệu lực, tương đương khoảng 65% số cơ sở từng được đăng ký.

Reuters dẫn nguồn tin cho biết, Washington và Bắc Kinh dự kiến đồng ý thành lập các diễn đàn thúc đẩy thương mại và đầu tư song phương, trong khi Trung Quốc có thể công bố các thương vụ mua máy bay Boeing, nông sản và năng lượng của Mỹ.

Tháp tùng Tổng thống Donald Trump có một số lãnh đạo doanh nghiệp lớn như: Elon Musk của Tesla, Tim Cook của Apple, dù quy mô phái đoàn doanh nghiệp nhỏ hơn đáng kể so với chuyến thăm Bắc Kinh năm 2017. Phái đoàn lần này chủ yếu gồm các công ty muốn tháo gỡ những vướng mắc kinh doanh cụ thể tại Trung Quốc. Điều đó cho thấy, ưu tiên của doanh nghiệp Mỹ hiện không còn là mở rộng mạnh mẽ tại thị trường này như trước, mà là bảo vệ chuỗi cung ứng và giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt.

Tesla hiện kỳ vọng được cấp phép mở rộng hệ thống hỗ trợ lái tự động Full Self-Driving tại Trung Quốc, trong khi BlackRock đang đối mặt với sự giám sát liên quan tới thương vụ mua cảng trị giá 23 tỷ USD gần kênh đào Panama. Mastercard và Visa cũng hy vọng tận dụng hội nghị để cải thiện vị thế tại thị trường thanh toán Trung Quốc.

Giới đầu tư cho biết, họ kỳ vọng Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ giảm căng thẳng thương mại trong cuộc gặp tại Bắc Kinh, thay vì tiếp tục đẩy mạnh các biện pháp đối đầu. Nhiều nhà đầu tư hiện tập trung theo dõi các tín hiệu liên quan tới trí tuệ nhân tạo và khả năng Mỹ nới lỏng một phần kiểm soát xuất khẩu chip.

Goldman Sachs nhận định, hội nghị có thể trở thành động lực ngắn hạn hỗ trợ đồng nhân dân tệ và đánh dấu giai đoạn ổn định hơn trong quan hệ thương mại Mỹ - Trung. Tuy nhiên, phần lớn giới đầu tư vẫn kỳ vọng thận trọng. Xét rộng hơn, cuộc gặp lần này phản ánh giai đoạn cạnh tranh Mỹ - Trung đang chuyển sang trạng thái thực dụng hơn. Bất chấp các đối đầu về công nghệ, địa chính trị và an ninh, cả Washington và Bắc Kinh đều có động lực tránh để căng thẳng vượt ngoài tầm kiểm soát trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang nhiều bất ổn.

Các cuộc trao đổi cũng được dự báo mở rộng sang những chủ đề như: Iran, vũ khí hạt nhân, trí tuệ nhân tạo. Giới phân tích nhận định, ông Donald Trump có thể tận dụng cơ hội này để thúc đẩy Trung Quốc gây ảnh hưởng nhằm đưa Tehran trở lại bàn đàm phán với Washington.

Xung đột tại Trung Đông không chỉ làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu mà còn đe dọa trực tiếp lợi ích năng lượng của Trung Quốc tại khu vực vùng Vịnh. Cuộc gặp tại Bắc Kinh vì vậy được xem là nỗ lực của cả Washington và Bắc Kinh nhằm giữ ổn định cho thương mại, công nghệ và an ninh năng lượng toàn cầu trong giai đoạn cạnh tranh chiến lược ngày càng sâu sắc.