Hoa vạn thọ giữ sắc xuân phương Nam

Những ngày giáp Tết, khi tiết trời phương Nam se se mát vào sáng sớm rồi nhanh chóng ấm lên trong nắng trưa, phố phường TP.HCM lại khoác lên mình gam màu quen thuộc của mùa xuân.

Trên những tuyến đường, công viên hay các khu chợ hoa truyền thống , sắc vàng rực rỡ trải dài từ những chậu mai, cúc cho đến loài hoa mộc mạc mà thân quen: hoa vạn thọ.

Không cầu kỳ, không kiêu sa, vạn thọ vẫn lặng lẽ giữ vị trí riêng trong đời sống Tết của người Nam Bộ, một sắc xuân bình dị nhưng bền bỉ, gắn chặt với ký ức quê nhà và những ước mong an lành đầu năm.

Sắc vàng không thể thiếu của Tết phương Nam

Ngày Tết ở miền Nam dường như luôn gắn liền với sắc vàng rực rỡ. Đó là màu của nắng xuân ấm áp, của những cành mai khoe sắc trước hiên nhà, của những chậu cúc tròn đầy mang theo niềm vui và hy vọng năm mới.

Giữa nhiều loài hoa ấy, hoa vạn thọ vẫn lặng lẽ hiện diện với dáng vẻ khiêm nhường, mộc mạc nhưng rất riêng, tạo nên một sắc xuân quen thuộc, khó trộn lẫn trong đời sống Tết phương Nam.

Loài hoa thân thảo này mang một mùi hương rất riêng, thơm nồng từ lá đến nụ, phảng phất hương cúc nhưng đậm hơn, như níu người ta chậm lại giữa nhịp sống hối hả. Với nhiều người, chỉ cần thoang thoảng mùi vạn thọ những ngày cuối tháng Chạp là đã cảm nhận rất rõ Tết đang về.

Mùi hương ấy gợi lại trong ký ức ông Ba Tường (62 tuổi, ngụ phường Bình Trưng, TP.HCM) những cái Tết của mấy chục năm về trước. Ông bảo, hồi còn nhỏ ở miền quê Nam Bộ, trước sân nhà nào cũng có vài luống vạn thọ, cứ đến tháng Chạp là cả xóm nhuộm vàng.

“ Ngày đó nghèo, không có nhiều hoa đẹp như bây giờ, nhưng Tết mà thiếu vạn thọ thì buồn lắm. Mùi vạn thọ trộn với mùi bánh tét, mùi khói bếp là biết xuân đã về ”, ông Ba chậm rãi kể.

Lên thành phố làm bảo vệ ở một nhà giữ xe của chung cư, Tết năm nay ông không về quê. Và mỗi lần như thế, ông lại tìm mua vài chậu vạn thọ đặt ở chỗ làm. Không chỉ để làm đẹp, với ông, đó là cách giữ lại một phần Tết xưa giữa phố thị hôm nay, một sắc hoa giản dị giúp ông sống chậm lại, nhớ về quê nhà, về những mùa xuân ấm áp bên gia đình.

Vạn thọ thường có các gam màu vàng và cam với nhiều sắc độ: vàng tươi, vàng rực, cam, cam nâu… Hoa nhiều cánh, tròn đầy, mọc thành bụi, nở liên tục từ giữa tháng Chạp cho đến qua hết tháng Giêng. Chính độ bền ấy khiến vạn thọ trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều gia đình.

Tại khu vực Bến Bình Đông (TP.HCM) những ngày cận Tết, chợ hoa ven kênh nhộn nhịp từ sáng sớm. Người mua kẻ bán chen nhau giữa hàng trăm chậu hoa xếp dọc bờ kênh. Trong dòng người ấy, chị Hương (ngụ phường Bình Đông) cẩn thận chọn từng cặp vạn thọ đặt lên xe máy.

“ Nhà tôi năm nào cũng có vạn thọ. Chồng tôi rất thích loài hoa này, bảo rằng Tết mà thiếu vạn thọ thì chưa trọn vẹn. Tôi cũng mua thêm hoa giấy, nhưng vạn thọ vẫn là chính ”, chị Hương chia sẻ.

Theo chị, ngoài nét đẹp truyền thống, vạn thọ còn có ưu điểm lớn là bền, chơi được lâu suốt mấy ngày Tết. Quan trọng hơn, cái tên “vạn thọ” mang ý nghĩa phong thủy tốt lành, như lời chúc sức khỏe, sống lâu và bình an cho cả gia đình trong năm mới.

Còn với các nhà vườn, mỗi chậu vạn thọ là kết quả của cả một quá trình canh tác kéo dài nhiều tháng, gửi gắm bao hy vọng vào vụ Tết.

Từ ruộng hoa miền Tây lên phố

Ngồi bên gian hàng hoa đủ sắc màu tại một chợ hoa xuân truyền thống ở TP.HCM, chị Lê Thị Kim Thoa (quê ở Chợ Lách, tỉnh Vĩnh Long) thoăn thoắt sắp xếp lại những chậu vạn thọ vừa được khách xem qua.

Đã 5 năm bán hoa Tết tại TP.HCM, chị Thoa hiểu rõ thị hiếu của người mua phố thị cũng như những rủi ro mà người trồng hoa phải đối mặt.

“Năm nay thời tiết thất thường lắm. Hoa cúc nở sớm, nhiều lứa không kịp giữ đến Tết nên tụi tôi không dám mang lên nhiều. Với vạn thọ, nhờ đặc tính dễ trồng và chịu được điều kiện khắc nghiệt, tình hình đỡ vất vả hơn, nhưng chi phí đầu vào lại tăng mạnh ”.

Theo chị Thoa, giá bán vạn thọ năm nay là 160.000 đồng/cặp, tức 80.000 đồng/chậu, mức giá được xem là bình dân, thậm chí rẻ hơn năm trước.

Hoa vạn thọ thường được gieo hạt từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 11 âm lịch (khoảng ngày 20/10 - 5/11 âm lịch) để đảm bảo nở đúng dịp Tết Nguyên Đán, tính từ lúc gieo đến khi ra hoa khoảng 60-70 ngày. Từng công đoạn đều phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Chỉ cần mưa nắng thất thường, hoa có thể nở sớm hoặc không đạt dáng đẹp.

Một ưu điểm lớn của vạn thọ là độ bền. Nếu được chăm sóc đúng cách, hoa có thể tươi tới 20 ngày. Tuy vậy, không phải ai cũng biết cách giữ hoa lâu tàn. Theo chị Thoa, người chơi hoa chỉ nên tưới nước vào gốc, tuyệt đối không tưới lên cánh hoa vì dễ làm hoa bị thối hoặc nhanh tàn. Đặt chậu hoa nơi thoáng mát, tránh gió mạnh và nắng gắt cũng giúp hoa giữ màu đẹp suốt những ngày đầu năm.

Chính sự bền bỉ ấy khiến vạn thọ được nhiều gia đình lựa chọn trưng trước nhà, hai bên lối đi hoặc đặt gần bàn thờ gia tiên. Không ít người mua theo cặp, với quan niệm “có đôi có cặp”, mong một năm mới đủ đầy, sum vầy.

Giữa đô thị ngày càng hiện đại, những chậu vạn thọ ven bến, ven đường không chỉ là hàng hóa Tết mà còn là mảnh ghép văn hóa. Đó là sự nối dài của ký ức làng quê, là nhịp cầu gắn kết giữa người trồng hoa miền Tây và người mua nơi phố thị, giữa quá khứ và hiện tại.

Nhiều người nói rằng hoa vạn thọ tháng Chạp giống như tiếng gọi quen thuộc báo hiệu Tết cổ truyền đang đến rất gần. Nếu thiếu đi sắc vàng mộc mạc ấy, phong vị Tết phương Nam dường như chưa tròn đầy.

Tết rồi sẽ qua, hoa rồi cũng tàn, nhưng sắc vàng của vạn thọ vẫn kịp để lại trong lòng người một cảm giác an yên rất Nam Bộ. Giữa muôn vàn đổi thay, loài hoa giản dị ấy vẫn lặng lẽ giữ sắc xuân phương Nam , bền bỉ, chân thành như chính con người nơi đây.

NGUYỄN LIẾN