'Hộ linh tráng sĩ' và ván cược 100 tỷ đồng: Thất bại vì đâu?

Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh là một trong những dự án điện ảnh Việt quy mô đầu tư lớn nhất năm nay, được kỳ vọng tạo dấu ấn cho dòng phim huyền sử. Tuy nhiên, sau khi ra rạp dịp Quốc khánh 2/9, tác phẩm không tạo được hiệu ứng như kỳ vọng.

Theo Box Office, tính đến ngày 16/9, phim thu hơn 37 tỷ đồng, trong khi kinh phí được cho là khoảng 100 tỷ đồng và mức doanh thu cần thiết để hòa vốn có thể lên tới khoảng 200 tỷ đồng.

Thất bại vì kịch bản và kỳ vọng quá lớn

Chia sẻ với PV Báo Điện tử VTC News, nhà phê bình Nguyễn Phong Việt cho rằng vấn đề đầu tiên cần nhìn nhận là kỳ vọng dành cho bộ phim được đẩy lên quá cao ngay từ trước khi công chiếu.

Với kinh phí cao, thời gian tiền kỳ dài, diễn viên tập luyện võ thuật, đầu tư phục trang, bối cảnh và thời gian quay kéo dài, nhà sản xuất đã đặt tham vọng lớn vào dự án.

Không chỉ ê-kíp, khán giả cũng hình thành kỳ vọng riêng sau quá trình quảng bá. Họ chờ đợi bộ phim huyền sử về vua Đinh Tiên Hoàng, một câu chuyện mang màu sắc Việt Nam và gắn với giai đoạn đầu của quá trình lập quốc. Vì vậy, khi trải nghiệm thực tế không tương xứng với những gì họ hình dung, phản ứng của khán giả trở nên mạnh hơn.

“Khi kỳ vọng càng cao thì thất vọng cũng càng lớn”, nhà phê bình Nguyễn Phong Việt nhận định.

Điều đáng tiếc, Hộ linh tráng sĩ không phải bộ phim thiếu sự đầu tư, nhưng tất cả những yếu tố đó không thể bù đắp cho điểm yếu lớn nhất là kịch bản. Phim quá ôm đồm khi cùng lúc muốn kể hành trình bảo vệ linh cữu vua Đinh, tình yêu của các nhân vật, và những âm mưu khác... Khi quá nhiều tuyến nội dung cùng được triển khai, câu chuyện trung tâm bị loãng.

Theo ông, bộ phim đáng lẽ có thể tập trung hơn vào hành trình 7 tráng sĩ. Đó là tiền đề điện ảnh đủ mạnh để tạo ra câu chuyện về lòng trung thành, lý tưởng và sự hy sinh.

“Nếu ngay từ đầu chỉ tập trung vào việc 7 tráng sĩ hợp lại rồi quyết định đưa những cỗ quan tài về 7 hướng khác nhau, hành trình ấy dù có hơi viễn tưởng, võ hiệp nhưng tập trung đúng vào câu chuyện thì sẽ rất tốt. Họ không biết trong quan tài có gì, nhưng chiến đấu vì lý tưởng, vì đất nước. Còn chuyện tình yêu, nếu có, chỉ nên là một lát cắt rất nhỏ”, chuyên gia Nguyễn Phong Việt phân tích.

Một vấn đề khác mà nhà phê bình Nguyễn Phong Việt lưu ý là logic nội tại của câu chuyện. Theo ông, điện ảnh có thể cường điệu hóa hành động, nhưng vẫn phải để người xem tin vào luật vận hành của thế giới mà bộ phim tạo ra. Ông lấy chi tiết 7 tráng sĩ được giao đi theo 7 hướng khác nhau để bảo vệ bí mật về nơi an táng vua Đinh làm ví dụ.

“Nếu họ đi về 7 hướng khác nhau, không ai biết người còn lại đi đâu để phân tán lực lượng của đối phương, vậy tại sao trong phim họ cứ gặp nhau?”, ông đặt vấn đề.

Theo nhà phê bình, những chi tiết như vậy khiến khán giả bắt đầu mất niềm tin vào hành trình của nhân vật. Một khi niềm tin bị phá vỡ, người xem sẽ tiếp tục soi xét những vấn đề khác và ngày càng cảm thấy câu chuyện thiếu thuyết phục. “Đây là câu chuyện mà khán giả rất muốn tin, nhưng cuối cùng bộ phim lại làm cho nó không trở nên đáng tin cậy”, ông nói.

Nguyễn Phong Việt ví toàn bộ tác phẩm như một “nồi lẩu” có rất nhiều nguyên liệu đắt tiền. Từng nguyên liệu có thể đều tốt, nhưng khi kết hợp lại, món ăn cuối cùng không mang đến một hương vị mà người thưởng thức cảm thấy ngon.

Bài toán không chỉ nằm ở kinh phí

Từ trường hợp Hộ linh tráng sĩ, nhà sản xuất Cao Tùng cho rằng thách thức của phim lịch sử không chỉ nằm ở việc huy động nguồn vốn mà còn ở toàn bộ quá trình biến chất liệu lịch sử thành một tác phẩm điện ảnh hấp dẫn.

Phim lịch sử là thể loại đòi hỏi mọi bộ phận phải làm tốt cùng lúc. Chỉ cần một mắt xích yếu, toàn bộ tính thuyết phục của bộ phim sẽ bị ảnh hưởng.

Đạo diễn, nhà sản xuất Cao Tùng

“Nếu chỉ chính xác về lịch sử nhưng thiếu cảm xúc, khán giả sẽ khó bỏ tiền mua vé. Ngược lại, nếu quá chạy theo yếu tố giải trí mà làm sai tinh thần lịch sử, bộ phim cũng khó được đón nhận”, nhà sản xuất hân tích.

Sau kịch bản là hàng loạt yêu cầu về phục dựng bối cảnh, phục trang, đạo cụ, kỹ xảo và nghiên cứu tư liệu. Chỉ riêng việc tái hiện một con phố hay ngôi làng đúng với một giai đoạn lịch sử cũng đòi hỏi nhiều thời gian và nguồn lực.

“Phim lịch sử là thể loại đòi hỏi mọi bộ phận phải làm tốt cùng lúc. Chỉ cần một mắt xích yếu, toàn bộ tính thuyết phục của bộ phim sẽ bị ảnh hưởng”, anh nhấn mạnh.

Theo nhà sản xuất Cao Tùng, điện ảnh Việt đang có nhu cầu kể nhiều hơn những câu chuyện mang bản sắc dân tộc. “Lịch sử là kho tư liệu vô cùng lớn mà trước đây chúng ta chưa khai thác tương xứng”, Cao Tùng nói.

Theo nhà sản xuất, khán giả hiện nay cũng muốn nhiều hơn một bộ phim chỉ cung cấp kiến thức lịch sử. Họ tìm kiếm một câu chuyện hay, có cảm xúc và tạo niềm tự hào về văn hóa, con người Việt Nam. Vì thế, kịch bản vẫn là yếu tố quan trọng.

“Mưa đỏ” không phải thước đo cho mọi phim lịch sử

Nhà phê bình Nguyễn Phong Việt cho rằng thành công của Mưa đỏ cũng góp phần đẩy kỳ vọng đối với những bộ phim lịch sử, chiến tranh ra mắt sau đó lên cao hơn.

Theo ông, việc một tác phẩm thành công lớn trong mùa Quốc khánh 2025 dễ khiến nhà sản xuất và khán giả tiếp tục tìm kiếm một Mưa đỏ thứ hai. Nhưng đó là kỳ vọng nguy hiểm.

“Mưa đỏ không thể lặp lại kỳ tích lần thứ hai. Đó là câu chuyện trăm năm có một”, ông nhận định.

Theo nhà phê bình Nguyễn Phong Việt, thành công của Mưa đỏ là kết quả của nhiều yếu tố cùng lúc, từ thời điểm phát hành, bối cảnh xã hội đến tâm lý khán giả và dòng cảm xúc đặc biệt của công chúng trong một năm có nhiều sự kiện gắn với lịch sử, lòng yêu nước.

Vì vậy, không thể chỉ nhìn vào doanh thu của Mưa đỏ rồi suy ra rằng cứ đầu tư lớn cho một bộ phim lịch sử, huyền sử là có thể tạo ra một hiện tượng phòng vé tương tự. “Không thể dùng ‘Mưa đỏ’ để làm thước đo cho những bộ phim lịch sử khác”, ông nói.

Hiệu ứng thị trường là có thật, Mưa đỏ có thể tạo ra một cú hích cho dòng phim lịch sử, nhưng không thể cung cấp một “công thức thành công” cho những bộ phim đi sau. Ngược lại, người xem đặt ra yêu cầu cao hơn về câu chuyện, cảm xúc và mức độ thuyết phục của bộ phim.

Dù Hộ linh tráng sĩ có thể là cú sốc đối với nhà đầu tư, các chuyên gia nhìn nhận thất bại này là bài học cần thiết để các nhà làm phim thận trọng hơn.

Theo chuyên gia Nguyễn Phong Việt, điều các nhà làm phim cần thay đổi là cách kiểm chứng tác phẩm trước khi đưa ra thị trường. Ông đề xuất tổ chức các buổi chiếu thử với nhóm khán giả mục tiêu hoặc những người có chuyên môn để phát hiện sớm những vấn đề về câu chuyện, nhịp phim và logic.

“Nếu ‘Hộ linh tráng sĩ’ có những buổi chiếu thử với một số nhóm khán giả, thậm chí phải tốn thêm tiền và mất thêm thời gian để chỉnh sửa, khả năng bộ phim sẽ tốt hơn và doanh thu cao hơn cũng sẽ lớn hơn”, ông nói.

Thất bại của Hộ linh tráng sĩ là lời nhắc nhở tham vọng, ngân sách và chất liệu lịch sử chỉ là điều kiện ban đầu; để chinh phục phòng vé, bộ phim vẫn cần một câu chuyện đủ hấp dẫn và thuyết phục khán giả.