Hà Nội đề xuất di dời hơn 860.000 người dân nội đô để tái cấu trúc đô thị

UBND TP Hà Nội vừa có báo cáo về các nội dung chính của Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, trình HĐND thành phố xem xét theo thẩm quyền tại kỳ họp thứ 31.

Theo UBND TP Hà Nội, các quy hoạch gồm Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065 hiện không còn phù hợp. Những quy hoạch này cần được rà soát, điều chỉnh để thống nhất với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng và các quy hoạch ngành, lĩnh vực liên quan, bảo đảm tính đồng bộ trong tổ chức phát triển không gian và hạ tầng.

Trên cơ sở đó, Hà Nội đề xuất định hướng phát triển không gian và hạ tầng đô thị theo cấu trúc chiến lược mới. Thành phố xác định rõ các không gian di sản văn hóa, lịch sử và cảnh quan dọc các trục sông lớn như sông Đà, sông Hồng, sông Đuống, coi đây là những yếu tố nền tảng trong tổ chức không gian Thủ đô. Cùng với đó là các nhiệm vụ mang tính đột phá nhằm xử lý những tồn tại kéo dài, như ngập úng, ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường.

Để giải quyết vấn đề văn minh, trật tự đô thị và phát triển đô thị, Hà Nội đề xuất tái cấu trúc mô hình phát triển Thủ đô theo hướng đô thị đa cực - đa trung tâm, gắn với cấu trúc đô thị đa tầng - đa lớp, nhằm phân bố hợp lý dân cư, không gian sản xuất, dịch vụ và hạ tầng, giảm áp lực cho khu vực đô thị lõi.

Hà Nội nêu rõ mục tiêu tái cấu trúc đô thị là tạo ra cuộc cách mạng về kiến trúc - cảnh quan đô thị, cách mạng về nhà ở, cách mạng về di sản và bảo tồn (chuyển từ tư duy “bảo tồn - cải tạo” sang tư duy “tái thiết giá trị”).

Đồng thời, tạo ra một cấu trúc quy hoạch mới, giải phóng nguồn lực đất đai và kiến tạo các giá trị mới; giải quyết tận gốc các điểm nghẽn hạ tầng, hướng tới một đô thị phát triển xanh, thông minh và bền vững.

Phạm vi tái cấu trúc đô thị dự kiến tập trung từ Vành đai 3 trở vào, trong đó ưu tiên các khu vực nằm trong Vành đai 1 và Vành đai 2.

Những khu vực được xác định gắn tái cấu trúc với bảo tồn, tôn tạo gồm trung tâm chính trị - hành chính Ba Đình; khu vực hồ Gươm và phụ cận; khu phố cổ, khu phố cũ; khu vực hồ Tây và vùng phụ cận; cùng không gian hai bên sông Hồng gắn với trục cảnh quan chủ đạo của Thủ đô.

Liên quan đến tổ chức lại dân cư, Hà Nội đề xuất thực hiện giãn dân nội đô nhằm giảm tải áp lực hạ tầng và cải thiện chất lượng sống. Theo phương án này, người dân thuộc diện giải tỏa, di dời sẽ được bố trí tái định cư theo hai hướng. Một phần được sắp xếp tái định cư tại chỗ, phần còn lại được bố trí tại các khu đô thị mới ở những cực tăng trưởng như Đông Anh, Gia Lâm và Hòa Lạc.

Các khu vực tái định cư này được định hướng đầu tư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, bao gồm hệ thống giao thông, trường học, bệnh viện, công viên và các tiện ích thiết yếu khác, với yêu cầu bảo đảm điều kiện sống của người dân tốt hơn so với nơi ở cũ.

Về nguồn lực thực hiện, UBND TP Hà Nội cho biết tổng nhu cầu vốn để điều chỉnh tổng thể hai quy hoạch trong giai đoạn 2026-2045 ước tính khoảng 64,84 triệu tỷ đồng.

Trong giai đoạn 2026-2035, nhu cầu vốn khoảng 14,5 triệu tỷ đồng, trong đó ngân sách thành phố dự kiến đầu tư công gần 1,97 triệu tỷ đồng cho phát triển hạ tầng và giải quyết các vấn đề dân sinh bức xúc. Khoảng 8,8 triệu tỷ đồng được huy động từ khu vực doanh nghiệp tư nhân và người dân, phục vụ phát triển hạ tầng đô thị mới, khu công nghiệp, khoa học - công nghệ, y tế, giáo dục, văn hóa và tái cấu trúc đô thị. Phần còn lại đến từ khu vực nhà nước và doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn.

Trong giai đoạn này, Hà Nội dự kiến di dời khoảng 200.000 người dân khu vực sông Hồng, 200.000 người tại khu vực hồ Tây và phụ cận, cùng 42.000 người tại một số tuyến phố trong phạm vi Vành đai 3.

Sang giai đoạn 2036-2045, nhu cầu vốn tăng lên khoảng 50,34 triệu tỷ đồng. Thành phố dự kiến tiếp tục di dời 26.730 người tại khu phố cổ, 23.000 người tại khu phố cũ và khoảng 370.000 người tại các khu vực còn lại trong Vành đai 3.

Tính chung cả giai đoạn 2026-2045, Hà Nội đề xuất di dời hơn 860.000 người dân để phục vụ mục tiêu tái cấu trúc đô thị, tạo lập không gian phát triển mới và hướng tới xây dựng Thủ đô xanh, thông minh, bền vững trong dài hạn.