Giao thương quốc tế nhiều rủi ro do chiến sự Trung Đông, DN Việt Nam cần làm gì?

Cục Xuất nhập khẩu nhận định, việc Mỹ và Israel tấn công Iran ngày 28/2 và các bên chuẩn bị cho một kịch bản chiến tranh kéo dài đã tạo ra môi trường rủi ro cao đối với hoạt động vận tải, giao thương quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu. Dự báo, giá các mặt hàng tiêu dùng, giá nhiên liệu, giá dầu thế giới sẽ có biến động theo chiều hướng gia tăng trong thời gian tới, gây ra tác động tiêu cực gián tiếp và đa chiều đến hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu của Việt Nam nói chung cũng như với khu vực Trung Đông nói riêng.

Đối với dịch vụ logistics , giá nhiên liệu tăng sẽ đẩy giá cước vận tải biển, vận tải hàng hóa đường hàng không tiếp tục gia tăng, đồng thời ảnh hưởng tới tuyến vận tải hàng hóa cho các nước tại vùng Vịnh.

Nhiều quốc gia tại khu vực Trung Đông đã hạn chế hoặc đóng cửa không phận do an ninh chiến sự, khiến các chuyến bay vận tải và hàng hóa phải chuyển hướng, kéo dài thời gian bay và gây tăng chi phí hiệu quả logistics. Việc vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như đình trệ sau các cuộc không kích nhằm vào Iran của Mỹ và Israel. Iran đã phát đi cảnh báo về sự mất an toàn khi đi qua Hormuz, buộc các hãng tàu phải tránh xa khu vực chiến sự hoặc thay đổi lộ trình, gây tăng thời gian vận chuyển và chi phí nhiên liệu.

Trước tình hình này, Cục Xuất nhập khẩu đề nghị các hiệp hội ngành hàng xuất nhập khẩu và hiệp hội hoạt động trong lĩnh vực logistics theo dõi sát diễn biến, thường xuyên trao đổi với các cơ quan quản lý Nhà nước để cập nhật thông tin kịp thời đến các hội viên, giúp chủ động kế hoạch sản xuất, phương án tổ chức xuất nhập khẩu và vận tải hàng hóa, tránh để phát sinh ùn tắc và giảm thiểu các tác động tiêu cực do căng thẳng từ cuộc xung đột.

Đồng thời góp phần cải thiện sự linh hoạt và khả năng chống chịu với các biến động của môi trường kinh doanh quốc tế liên quan đến doanh nghiệp Việt Nam khi xảy ra các sự cố không mong muốn phát sinh trong tương lai.

Theo đó, các doanh nghiệp cần đa dạng hóa nguồn cung ứng hàng hóa cũng như tìm kiếm các thị trường khác có nhu cầu tương tự để lựa chọn phương án thay thế, giảm thiểu ảnh hưởng khi hoạt động xuất khẩu hàng hóa sang Israel, Iran và khu vực Trung Đông gặp khó khăn, lâu dài có phương án chủ động ứng phó với sự cố tương tự trong tương lai.

Khi đàm phán, ký kết các hợp đồng mua bán, doanh nghiệp cần quan tâm và chú trọng tới hợp đồng (hoặc điều khoản) về logistics, vận chuyển, giao hàng và bảo hiểm nhằm bảo vệ doanh nghiệp trước rủi ro và tổn thất khi có sự cố, đảm bảo rằng các hợp đồng vận chuyển có điều khoản về tình huống bất khả kháng, bồi thường và phân chia chi phí khi hàng hóa gặp rủi ro. Đồng thời, cần mua bảo hiểm đầy đủ cho hàng hóa để phòng ngừa rủi ro và giảm thiểu tổn thất khi phát sinh sự cố tại thị trường nhập khẩu.

Doanh nghiệp cũng cần thường xuyên, chủ động phân tích và phối hợp trao đổi thông tin với các Bộ, ngành liên quan về số liệu xuất nhập khẩu hàng hóa, tình hình biến động địa chính trị có thể ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu và vận tải của doanh nghiệp Việt Nam, cũng như tình hình vận tải hàng hóa, giá cước, chi phí, phụ phí... Mục đích là để kịp thời thống nhất phương án ứng phó với các tình huống tương tự trong tương lai.

Doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kế hoạch phòng ngừa và thích ứng nhằm giảm thiểu nguy cơ rủi ro, tổn thất từ các sự cố trong thương mại, vận chuyển quốc tế và các vấn đề liên quan, chuẩn bị phương án phản ứng kịp thời đế hạn chế ảnh hưởng đối với chuối cung ứng.

Thường xuyên trao đồi với các cơ quan quản lý Nhà nước có liên quan như Cục Xuất nhập khẩu, Cục Xúc tiến thương mại, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, các Thương vụ, Chi nhánh Thương vụ của Việt Nam tại nuớc ngoài để tìm kiếm những đơn hàng mới, thị trường mới có tiềm năng. Từ đó có phương án thay thế hoặc ưu tiên khai thác, tận dụng tối đa các cơ hội.