Để cải thiện chất lượng không khí, Hà Nội xác định cần kiểm soát chặt nguồn thải, ứng dụng dữ liệu để “đánh đúng, đánh trúng” các điểm nóng gây ô nhiễm.
Ô nhiễm không khí đang trở thành một trong những thách thức môi trường nghiêm trọng nhất đối với Hà Nội và các tỉnh lân cận. Những ngày chỉ số chất lượng không khí (AQI) ở mức xấu, rất xấu xuất hiện ngày càng dày đặc, đặc biệt vào mùa khô, cho thấy vấn đề không còn mang tính cục bộ mà đã trở thành bài toán dài hạn, đòi hỏi các giải pháp can thiệp quyết liệt và đồng bộ.
Trong bối cảnh đó, ngày 6/1/2026, báo Tiền phong phối hợp với Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, Sở Xây dựng Hà Nội tổ chức Hội thảo “Kiểm soát ô nhiễm không khí Hà Nội: Thách thức và Hành động”. tế.
Hà Nội chìm trong lớp sương mù và bụi mịn dày đặc hồi đầu tháng 12/2025.
Năm nhóm giải pháp “đảo ngược xu thế”
Phát biểu tại hội thảo, ông Trương Mạnh Tuấn, Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết ô nhiễm không khí hiện nay tập trung chủ yếu tại Hà Nội và các tỉnh lân cận, trong đó bụi mịn PM2.5 thường xuyên vượt ngưỡng cho phép, đặc biệt nghiêm trọng vào mùa khô.
“Ô nhiễm không khí đang ở xu thế gia tăng và chúng ta phải tìm cách kìm hãm, đảo ngược xu thế này”, ông Tuấn nói, đồng thời nhấn mạnh Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045 được ban hành với các mục tiêu rất tham vọng.
Ông Trương Mạnh Tuấn, Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường,Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phát biểu tại hội thảo.
Theo kế hoạch, đến năm 2030, Hà Nội đặt mục tiêu giảm 20% nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm so với mức đo năm 2024, đưa chỉ số này xuống dưới 40 µg/m³. Các tỉnh vệ tinh như Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh… cũng phấn đấu giảm trên 10%. Đồng thời, tỷ lệ ngày có chất lượng không khí tốt và trung bình tại Hà Nội được nâng lên tối thiểu 80%.
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Kế hoạch hành động quốc gia đưa ra năm nhóm giải pháp trọng tâm, bao gồm: Hoàn thiện thể chế, chính sách. Kiểm soát nguồn thải công nghiệp, quản lý giao thông. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ. Huy động nguồn lực và hợp tác. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ.
Trong đó, theo ông Trương Mạnh Tuấn, hai nhóm giải pháp được đặc biệt chú trọng là giao thông và xây dựng, những lĩnh vực đóng góp tỷ trọng lớn vào phát thải bụi mịn và khí ô nhiễm tại các đô thị lớn.
Một trong những dự án ưu tiên là thí điểm xây dựng vùng phát thải thấp (Low Emission Zone - LEZ) tại Hà Nội và TP.HCM. Tại các khu vực này, phương tiện giao thông và các nguồn phát sinh ô nhiễm sẽ bị kiểm soát chặt chẽ hơn, song song với việc triển khai các chính sách ưu đãi để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch.
Ngoài ra, Hà Nội cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 có tối thiểu 200 công trình xanh; thí điểm công nghệ phun sương giảm bụi tại các khu vực trọng điểm như công trường xây dựng, trục giao thông lớn.
“Chúng ta hướng tới quản lý dựa trên dữ liệu và công nghệ đo đạc chính xác. Khi dữ liệu phản ánh đúng thực tế, các giải pháp mới có thể ‘đánh trúng, đánh đúng’ vào những điểm nóng ô nhiễm lớn”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Hà Nội triển khai vùng phát thải thấp theo lộ trình rõ ràng
Ở góc độ Thủ đô nói riêng, bà Lê Thanh Thủy, Phó trưởng Phòng Quản lý môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, cho biết ô nhiễm không khí tại Thủ đô đang ở mức đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân. Các nguồn phát thải chính gồm giao thông, công nghiệp, xây dựng, đốt rơm rạ và rác thải.
Bà Lê Thanh Thủy, Phó trưởng Phòng Quản lý môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.
Theo bà Thủy, Hà Nội xác định không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế, mà sẽ triển khai các giải pháp toàn diện, mang tính chiến lược và dài hạn. Việc HĐND TP Hà Nội ban hành nghị quyết về thực hiện vùng phát thải thấp tại khu vực trung tâm là bước đi quan trọng trong lộ trình này.
Ba tiêu chí xác định vùng phát thải thấp gồm: thuộc vùng bảo vệ nghiêm ngặt và vùng hạn chế phát thải theo Quy hoạch Thủ đô 2021 - 2030, tầm nhìn 2050; khu vực thường xuyên ùn tắc giao thông ở mức D-F; chất lượng không khí trung bình năm ở mức kém theo số liệu quan trắc chuẩn.
Việc triển khai LEZ tại Hà Nội được thực hiện theo lộ trình nhiều bước đến năm 2031. Giai đoạn 2026 - 2027, thành phố sẽ thí điểm tại Vành đai 1 và một số phường trọng điểm; từ năm 2028 mở rộng ra toàn bộ Vành đai 1 và một phần Vành đai 2; đến năm 2030 triển khai từ vành đai 3 trở vào, bao phủ phần lớn khu vực trung tâm.
Trong vùng phát thải thấp, thành phố sẽ phát triển hạ tầng giao thông xanh, ưu tiên vận tải công cộng; cho phép lưu thông đối với xe không phát thải, xe sử dụng năng lượng sạch; giám sát bằng camera AI và hệ thống quan trắc không khí. Một số phương tiện gây ô nhiễm cao sẽ bị hạn chế hoặc cấm lưu thông, đi kèm chính sách hỗ trợ chuyển đổi và ưu đãi thuế, phí.
Lãnh đạo và chuyên gia các ban ngành trao đổi trong phiên tọa đàm tại hội nghị.
Theo các chuyên gia, kiểm soát ô nhiễm không khí không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà còn là phép thử đối với năng lực quản trị đô thị và sự đồng thuận xã hội. Các chính sách đã được ban hành, lộ trình đã được xác định, song hiệu quả cuối cùng sẽ được đo bằng những con số cụ thể: Nồng độ PM2.5 giảm thực chất, số ngày không khí xấu ít đi và sức khỏe cộng đồng được cải thiện.
Hội thảo được kỳ vọng sẽ góp phần kết nối các bên liên quan, thúc đẩy việc chuyển từ quyết tâm chính sách sang hành động cụ thể, vì mục tiêu xây dựng một Hà Nội xanh hơn, đáng sống hơn, với bầu không khí trong lành hơn trong những năm tới.
