Đề xuất cấm thế hệ sinh sau năm 2010 mua, hút thuốc lá

Ngày 22/5, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá tổ chức hội thảo hưởng ứng Ngày Thế giới Không thuốc lá 2026 với nhiều cảnh báo về xu hướng trẻ hóa người nghiện nicotine và sự gia tăng nhanh của thuốc lá điện tử trong giới trẻ.

Thông tin tại hội thảo, cả nước hiện có hơn 15 triệu người hút thuốc và nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao nhất thế giới. Mỗi năm, khoảng 103.000 người Việt tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó 18.800 trường hợp do hút thuốc thụ động.

Dù công tác phòng, chống tác hại thuốc lá đạt một số kết quả bước đầu, người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, vẫn dễ dàng tiếp cận các sản phẩm thuốc lá. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp bách phải tăng cường kiểm soát mạng lưới bán lẻ thuốc lá nhằm giảm nguồn cung và hạn chế khả năng tiếp cận sản phẩm.

Bộ Y tế đề xuất cấm thế hệ sinh sau năm 2010 mua, hút thuốc lá

Tại hội thảo, bà Trần Thị Vân Ngọc, Phó Chánh Văn phòng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh cho biết Bộ Y tế đang đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá với nhiều biện pháp mạnh tay hơn.

Trong đó, Bộ Y tế đề xuất cấm hoàn toàn việc sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các sản phẩm thuốc lá mới khác. Ngoài ra, cơ quan này cũng đề xuất cấm các cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức nhằm hạn chế sự tiếp cận và kích thích tiêu dùng.

Đáng chú ý, Bộ Y tế kiến nghị Chính phủ xem xét thêm chính sách “cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau mua và sử dụng thuốc lá” để hướng tới xây dựng một thế hệ Việt Nam không khói thuốc.

Theo bà Ngọc, Bộ Y tế đánh giá tác động của chính sách này và nhận thấy nếu được triển khai hiệu quả, quy định có thể giúp giảm nhanh tỷ lệ hút thuốc, hạn chế người hút thuốc thụ động, đồng thời giảm gánh nặng chi phí y tế và tổn thất năng suất lao động.

Tuy nhiên, để chính sách khả thi, cần sự đồng thuận của Quốc hội, Chính phủ và các bộ ngành liên quan như Bộ Công an, Bộ Công Thương, cùng sự ủng hộ từ người dân. Các giải pháp được đề xuất gồm tăng cường truyền thông cho người bán và người mua, xác minh độ tuổi tại điểm bán, giảm số lượng điểm bán lẻ và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Song song đó là duy trì các chương trình hỗ trợ cai nghiện thuốc lá.

Theo Bộ Y tế, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện cơ bản đã hoàn tất xây dựng chính sách và đang chờ Chính phủ ban hành nghị quyết thông qua.

Chủ đề Ngày Thế giới Không thuốc lá 2026 năm nay là “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”, tập trung cảnh báo các chiến lược tiếp thị mới đang lôi kéo giới trẻ sử dụng sản phẩm chứa nicotine dưới hình ảnh “hiện đại”, “ít độc hại” hay “thời thượng”.

Theo Bộ Y tế, các hình thức quảng bá trá hình trên mạng xã hội, tiếp thị qua người nổi tiếng và hoạt động tài trợ đang khiến tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở thanh thiếu niên tăng nhanh.

Nếu năm 2019, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm 13-17 tuổi là 2,6% thì đến năm 2023 đã tăng lên 8,1%. Ở nữ giới từ 11-18 tuổi, tỷ lệ sử dụng lên 4,3%; còn nhóm 15-24 tuổi ghi nhận mức 7,3%.

Tổ chức Y tế Thế giới cảnh báo việc thanh thiếu niên tiếp xúc sớm với nicotine có thể gây rối loạn nhận thức, giảm khả năng học tập, ảnh hưởng cảm xúc và làm gia tăng nguy cơ các vấn đề sức khỏe tâm thần.