Coi chừng "Tiền mất tật mang" khi tự ý dùng thuốc nam

Biến chứng vì dùng thuốc không rõ nguồn gốc

Thông tin từ Bệnh viện Bạch Mai cho biết, Khoa Hồi sức tích cực Thần kinh - Viện Thần kinh của đơn vị đã tiếp nhận bệnh nhân L.T.T. (40 tuổi) trong tình trạng nguy kịch sau thời gian tự ý sử dụng thuốc nam không rõ nguồn gốc. Trước đó, người phụ nữ này hoàn toàn khỏe mạnh nhưng đã tự ý dùng thuốc nam truyền miệng trong khoảng 2 tháng. Ban đầu, bệnh nhân có những biểu hiện mệt mỏi, da xanh xao, tiểu ít, bầm tím dưới da. Sau đó, bệnh nhanh chóng tiến triển thành rối loạn ý thức, thiếu máu nặng, suy thận cấp. Các bác sĩ xác định đây là trường hợp mắc ban xuất huyết giảm tiểu cầu huyết khối (TTP), nghi ngờ khởi phát liên quan đến thuốc nam không rõ thành phần.

Bệnh nhân được chỉ định trao đổi huyết tương - phương pháp lọc máu ngoài cơ thể nhằm loại bỏ huyết tương chứa kháng thể bất thường, thay bằng huyết tương lành. Sau hai lần trao đổi huyết tương, tiểu cầu tăng lên, ý thức cải thiện rõ rệt, chức năng thận dần hồi phục. Sau 10 ngày điều trị và theo dõi, bệnh nhân đủ điều kiện xuất viện.

Theo bác sĩ Hồng Sơn, Khoa Hồi sức tích cực Thần kinh - Viện Thần kinh, Bệnh viện Bạch Mai, TTP là bệnh lý rối loạn đông máu hiếm gặp, nếu không điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 90%. Nhưng nếu bệnh được can thiệp sớm, tỷ lệ này giảm xuống còn khoảng 10-15%. Tuy nhiên, trong TTP không nên truyền tiểu cầu trừ khi có xuất huyết đe dọa tính mạng, vì có thể làm tăng nguy cơ tắc mạch.

Trong những năm gần đây, nhiều bệnh viện tuyến trung ương thường xuyên tiếp nhận các trường hợp suy thận cấp, sau một thời gian sử dụng thuốc nam không rõ nguồn gốc. Điểm chung của các ca bệnh này là người bệnh hoàn toàn không được thăm khám, không có chỉ định chuyên môn, tự ý uống lá cây, rễ cây hoặc các loại bột thảo dược được quảng cáo là mát gan, bổ thận, giải độc, tiêu viêm.

Thận là cơ quan rất lặng lẽ khi bị tổn thương. Người bệnh có thể uống thuốc nam trong nhiều ngày, thậm chí vài tuần mà không hề cảm thấy bất thường. Tuy nhiên, các bác sĩ Bệnh viện Thận Hà Nội cho biết, khi các độc tố trong thảo dược liên tục được đưa vào cơ thể, thận phải làm việc quá tải để xử lý những hợp chất lạ. Hậu quả là thận dễ bị viêm ống kẽ thận cấp hoặc hoại tử ống thận cấp. Người bệnh có thể không thấy triệu chứng ngay nhưng chỉ sau vài ngày, vài tuần, sẽ xuất hiện tiểu ít, phù mặt, chân, buồn nôn, mệt mỏi. Điều đáng lo ngại, không ít người bệnh khi nhập viện vẫn tin rằng thuốc nam mình sử dụng là bổ thận, không nghĩ đó là nguyên nhân gây bệnh.

Đừng để “tiền mất tật mang”

Thực tế, không ít bệnh nhân đã phải trả giá đắt khi tự ý bỏ lộ trình điều trị của bác sĩ. Minh chứng là Bệnh viện Nhi Trung ương đã tiếp nhận bé trai M.H (13 tuổi, ở Thanh Hóa) mắc hội chứng thận hư nhập viện trong tình trạng nguy kịch, phải lọc máu cấp cứu do gia đình tự ý bỏ điều trị theo phác đồ của bệnh viện và sử dụng thuốc nam không rõ nguồn gốc, chưa được kiểm chứng về thành phần và hiệu quả. Tại đây, trẻ được chẩn đoán mắc hội chứng thận hư có biến chứng nặng. Đặc biệt, chức năng thận của trẻ suy giảm nghiêm trọng, mức lọc cầu thận giảm sâu. Bệnh nhi đã được chạy thận nhân tạo, lọc máu điều trị hội chứng thận hư…

Theo bác sĩ Nguyễn Ngọc Huy, Khoa Thận và Lọc máu, Bệnh viện Nhi Trung ương, có khoảng 80% trẻ mắc hội chứng thận hư có khả năng hồi phục hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Hiệu quả điều trị đạt được khi trẻ dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian, kết hợp tái khám định kỳ trong suốt quá trình theo dõi, điều trị bệnh (thường từ 3 đến 6 tháng).

Không chỉ với những bệnh mạn tính mà ngay cả những bệnh nhân ung thư cũng không ngoại lệ, mặc dù đã được làm sinh thiết chẩn đoán khẳng định mắc ung thư nhưng nhiều bệnh nhân vẫn bỏ điều trị và tự dùng thuốc nam, dẫn đến phải nhập viện cấp cứu.

Tại Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, các bác sĩ thường xuyên tiếp nhận những bệnh nhân sử dụng thuốc đông y để điều trị ung thư gây ra những hậu quả nghiêm trọng. “Khi đã được chẩn đoán mắc ung thư nhưng người bệnh lại không nhập viện điều trị một cách bài bản mà tự đi điều trị bằng thuốc nam hay những bài thuốc gia truyền, truyền miệng, không có cơ sở khoa học... sẽ khiến người bệnh mất đi cơ hội vàng trong điều trị”, PGS.TS Phạm Văn Bình, Phó Giám đốc Bệnh viện K cho hay.

Từ thực tế điều trị, các bác sĩ Bệnh viện Thận Hà Nội khuyến cáo người dân cần thay đổi nhận thức về thuốc nam. Để sử dụng thuốc nam một cách đúng đắn, dược liệu cần được bào chế theo quy trình chuẩn, được kiểm nghiệm thành phần và độc tính và quan trọng nhất là phải được kê đơn, theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa y học cổ truyền có chứng chỉ hành nghề. Việc tự ý sử dụng lá cây, nước sắc, bột thảo dược không nhãn mác, không có hướng dẫn rõ ràng là vô cùng nguy hiểm.

Các chuyên gia y tế cũng khuyến cáo, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý ngừng thuốc tây đang điều trị để thay thế bằng các bài thuốc nam chưa được xác minh, không nên đánh đổi sức khỏe chỉ vì những lời quảng cáo hấp dẫn hoặc niềm tin truyền miệng thiếu kiểm chứng. Khi có nhu cầu khám, tư vấn hoặc tầm soát các bệnh lý về thận - tiết niệu, người dân nên đến các cơ sở y tế chuyên khoa uy tín để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng khôn lường.