Cô giáo vùng cao thành thạc sĩ Đại học Sydney, mang AI về lớp học Việt

Khoác trên mình bộ lễ phục tốt nghiệp tại Đại học Sydney (Australia), Nguyễn Thị Minh Hiển khép lại hành trình đặc biệt: từ cô giáo giảng dạy ở trường THPT vùng cao đến học viên cao học của một trong những trường đại học hàng đầu thế giới.

Với cô, tấm bằng thạc sĩ không phải là đích đến, mà là sự khởi đầu cho mục tiêu mang những nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo (AI) trở lại lớp học Việt Nam, nhất là ở những nơi còn nhiều khó khăn.

“Tôi đi du học không phải để ‘đi cho biết’, mà để tìm lời giải cho câu hỏi làm thế nào công nghệ có thể thu hẹp khoảng cách giáo dục cho học sinh vùng khó khăn”, Minh Hiển tâm sự.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống nhà giáo tại Quảng Ngãi, Hiển sớm lựa chọn con đường sư phạm. Giai đoạn 2015-2019, cô theo học ngành Sư phạm Tiếng Anh - Trường Đại học Phạm Văn Đồng và tốt nghiệp với vị trí á khoa của khoa, xếp thứ hai trong số 96 sinh viên.

Ngay từ khi còn là sinh viên, Hiển đã quan tâm đến việc ứng dụng công nghệ trong dạy và học ngoại ngữ thông qua các nghiên cứu về sử dụng nền tảng Internet trong học tập. Sau khi tốt nghiệp, cô giảng dạy tại các trung tâm Anh ngữ trước khi trúng tuyển viên chức năm 2022 và được phân công công tác tại Trường THPT Tây Trà, huyện Trà Bồng, nơi phần lớn học sinh là người dân tộc thiểu số.

Ba năm đứng lớp ở vùng cao trở thành bước ngoặt quan trọng trong hành trình nghề nghiệp của cô giáo trẻ. “Điều khiến tôi trăn trở nhất là khoảng cách về cơ hội học tập giữa học sinh vùng cao và thành thị. Tôi bắt đầu thử nghiệm các ứng dụng học ngoại ngữ, công cụ AI trong lớp học và nhận ra công nghệ có thể tạo ra khác biệt nếu được sử dụng đúng cách”.

Những trải nghiệm thực tế ấy cũng trở thành nền tảng cho các báo cáo của Hiển tại hội thảo quốc tế VietTESOL và là động lực để cô theo đuổi con đường nghiên cứu chuyên sâu. Năm 2024, Hiển giành học bổng toàn phần Australia Awards của Chính phủ Australia để theo học chương trình Thạc sĩ Giáo dục (TESOL) tại Đại học Sydney.

Theo cô, những tháng đầu tại Australia là quãng thời gian nhiều thử thách nhất. Hiển tâm sự, từ một giáo viên phổ thông bước vào môi trường nghiên cứu, cô phải học lại gần như từ đầu cách đọc tài liệu, viết học thuật và tư duy phản biện. Có những bài viết chỉ vài trăm từ nhưng phải sửa đi sửa lại rất nhiều lần.

Ngoài giờ học, cô phải tự cân bằng cuộc sống, từ nấu ăn, quản lý chi tiêu đến vượt qua cảm giác cô đơn khi xa gia đình. “Điều đưa tôi đến ngày hôm nay không phải là chưa từng muốn bỏ cuộc, mà là mỗi lần muốn bỏ cuộc, tôi lại tìm được một lý do để đi tiếp”, cô nói.

Lý do ấy, theo Hiển, luôn là những học trò ở Tây Trà: “Mỗi khi mệt mỏi, tôi lại nghĩ đến những học sinh từng đi bộ nhiều cây số để đến lớp. So với các em, khó khăn của tôi ở Sydney chưa là gì cả”.

Những nỗ lực ấy mang lại kết quả tích cực. Ngay học kỳ đầu tiên, Hiển đạt WAM 82/100, đủ điều kiện theo định hướng nghiên cứu và được giảng viên nhận hướng dẫn thực hiện luận văn. Đề tài của cô tập trung nghiên cứu cách giáo viên tiếng Anh tại Việt Nam bản địa hóa nội dung liên văn hóa trong giáo trình với sự hỗ trợ của AI. Theo Hiển, đây là vấn đề xuất phát từ chính thực tiễn giảng dạy, khi nhiều học liệu quốc tế chưa thực sự phù hợp với bối cảnh văn hóa của học sinh Việt Nam.

Song song với nghiên cứu, cô đảm nhiệm vai trò trưởng dự án tại cuộc thi “Oceania EduX Hackathon 2026” do Cambridge EdTech Society phối hợp Microsoft tổ chức tại Sydney. Nhóm của Hiển phát triển ContextBridge AI, công cụ hỗ trợ giáo viên tìm kiếm nội dung tương đồng trong văn hóa bản địa, đánh giá độ tin cậy và chuyển hóa thành học liệu phù hợp với chương trình giảng dạy. Theo cô, AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ, còn giáo viên vẫn là người quyết định cuối cùng.

Bên cạnh học tập, Hiển tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng. Cô là Trưởng nhóm Sinh viên cao học của Hội Sinh viên Việt Nam tại Đại học Sydney, mentor hỗ trợ sinh viên Việt Nam mới sang Australia và tích cực kết nối cộng đồng học bổng Australia Awards.

Năm học 2025-2026, cô được trao danh hiệu “Sinh viên 5 tốt” cấp Australia và được chọn phát biểu đại diện tại lễ tuyên dương. Cô cũng là một trong tám diễn giả chính của Diễn đàn Trí thức trẻ Việt Nam tại Australia 2026, chia sẻ về ứng dụng AI trong giáo dục và đổi mới phương pháp giảng dạy.

Cô Trần Thị Mai Đào, chủ tịch Hội đồng trường ĐH Phạm Văn Đồng đánh giá Hiển chủ động, bền bỉ, có nền tảng học thuật vững chắc, tinh thần đổi mới và khả năng ứng dụng công nghệ nổi bật trong giảng dạy.

“Quá trình công tác tại Trường THPT Tây Trà cho thấy Minh Hiển luôn kiên trì theo đuổi mục tiêu giảm bất bình đẳng giáo dục, đặc biệt với học sinh dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa”, cô Mai Đào viết tỏng thư giới thiệu.

Sau khi hoàn thành chương trình tại Đại học Sydney, Hiển sẽ trở về Việt Nam theo đúng cam kết của học bổng. Trước mắt, cô mong muốn tiếp tục phát triển các công cụ AI hỗ trợ giáo viên tiếng Anh, chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ trong dạy học và theo đuổi nghiên cứu ở bậc tiến sĩ về AI trong giáo dục.

“Đi để trở về luôn là kim chỉ nam của tôi. Tôi muốn mang về không chỉ kiến thức hay một tấm bằng, mà là năng lực tạo ra những giải pháp để giáo viên và học sinh Việt Nam có thêm cơ hội học tập tốt hơn”, cô chia sẻ.

Nhìn lại hành trình từ cô giáo vùng cao đến ngày nhận bằng thạc sĩ tại Đại học Sydney, Hiển cho rằng điều quý giá nhất không phải là những danh hiệu hay thành tích, mà là sự thay đổi trong cách nhìn về nghề giáo. Trước đây, Hiển áp dụng kết quả nghiên cứu của người khác. Hôm nay, cô đang học cách tự đặt câu hỏi, tự nghiên cứu và tự tạo ra giải pháp.

“Nếu những điều mình học được có thể giúp một giáo viên dạy tốt hơn hay một học sinh vùng khó có thêm cơ hội học tập, đó mới là thành công lớn nhất”, nữ thạc sĩ nói.