Cô đơn khiến người cao tuổi dễ sập bẫy 'hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ'

Theo TS Nguyễn Thị Phương Mai, Trưởng phòng Sức khỏe tâm thần người cao tuổi, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, những người có điều kiện kinh tế hoặc sở hữu khoản tiền tích lũy lớn thường là mục tiêu mà các đối tượng lừa đảo nhắm tới. Các chiêu trò ngày càng đa dạng, từ bán hàng khuyến mại, thực phẩm chức năng cho tới các hình thức đầu tư tài chính, hợp đồng nghỉ dưỡng hay sở hữu kỳ nghỉ.

Lý giải nguyên nhân người cao tuổi dễ sập bẫy, chuyên gia cho rằng đây là giai đoạn họ mong muốn được nghỉ ngơi, tận hưởng cuộc sống sau nhiều năm lao động, đồng thời có nhu cầu duy trì sự gắn kết với gia đình, bạn bè và cộng đồng.

"Nếu được giới thiệu rằng một sản phẩm hay dịch vụ có thể cải thiện sức khỏe, giúp thay đổi môi trường sống, nghỉ dưỡng ở nơi không khí trong lành hoặc hỗ trợ điều trị bệnh tật, nhiều người sẵn sàng bỏ ra khoản tiền lớn với hy vọng có cuộc sống tốt hơn", bà Mai cho biết.

Bên cạnh đó, theo bà, nhiều người cao tuổi vẫn muốn khẳng định vai trò của mình trong gia đình, không chỉ về mặt kinh tế mà còn trong việc đưa ra các quyết định quan trọng. Tâm lý muốn chứng minh bản thân vẫn minh mẫn, vẫn có khả năng tự quyết khiến họ không muốn phụ thuộc hoặc tham khảo ý kiến con cháu.

Sự kết hợp giữa nhu cầu được quan tâm, mong muốn tận hưởng tuổi già và cảm giác cần khẳng định giá trị bản thân vô tình tạo ra những "điểm yếu" để các chiêu trò thương mại, đầu tư hoặc nghỉ dưỡng khai thác.

Theo TS Phương Mai, tâm lý chung của các nạn nhân là mong muốn lấy lại số tiền đã mất. Các đối tượng lừa đảo thường lợi dụng chính tâm lý này để tiếp tục dụ dỗ họ đóng thêm tiền với lời hứa sẽ được hoàn vốn hoặc thu hồi khoản đầu tư trước đó.

"Càng muốn gỡ, họ càng bị cuốn sâu hơn và tiếp tục mất thêm tiền. Nhiều người giấu gia đình nên thiệt hại ngày càng lớn. Khi phát hiện sự việc, họ rơi vào trạng thái stress nghiêm trọng, mất tự tin, tự trách bản thân. Một số trường hợp xuất hiện các dấu hiệu trầm cảm", bà Mai cho biết.

Vì tin lời quảng cáo, bà Thủy đi vay thêm để đủ 1,7 tỷ đồng cho 4 quyển hợp đồng kỳ nghỉ ở tuổi 70. (Ảnh chụp màn hình từ chương trình của VTV)

Nghiên cứu tại nhiều quốc gia phát triển cho thấy khoảng một phần ba người cao tuổi đang phải đối mặt với cảm giác cô đơn. Tỷ lệ này còn cao hơn ở những người mắc các bệnh lý mạn tính như tim mạch, lo âu, sa sút trí tuệ hoặc trầm cảm.

Cô đơn là cảm nhận chủ quan khi một người thấy thiếu hụt các kết nối xã hội hoặc cảm xúc có ý nghĩa. Một người sống một mình nhưng vẫn duy trì các mối quan hệ bạn bè, thường xuyên tham gia các hoạt động cộng đồng chưa chắc đã cô đơn. Ngược lại, có những người sống cùng con cháu trong gia đình đông đúc nhưng vẫn cảm thấy lạc lõng, không được lắng nghe hoặc chia sẻ.

Đây cũng một trong những nguyên nhân người cao tuổi dễ trở thành nạn nhân của các hình thức lừa đảo tài chính.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), trong các giai đoạn phát triển của cuộc đời, tuổi già là thời điểm con người dễ trải qua cảm giác cô đơn sâu sắc nhất.

"Trong bối cảnh xã hội thay đổi nhanh chóng, cô đơn ở người cao tuổi không còn đơn thuần là một trạng thái cảm xúc mà trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng cần được quan tâm và can thiệp sớm", PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn nhận định.

Người cao tuổi thường phải đối mặt cùng lúc với nhiều mất mát như sức khỏe suy giảm, nghỉ hưu, khó khăn tài chính, mất người thân và thu hẹp các mối quan hệ xã hội. "Ngay cả người trẻ cũng gặp khó khăn trong việc thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của xã hội hiện đại. Với người cao tuổi, áp lực này còn lớn hơn rất nhiều", ông nói.

Các chuyên gia khuyến cáo gia đình cần đặc biệt lưu ý khi người cao tuổi có những biểu hiện như ít giao tiếp, hạn chế ra khỏi nhà, từ bỏ các sở thích từng yêu thích, buồn bã kéo dài, dễ tủi thân, mất ngủ, chán ăn hoặc thường xuyên nói rằng bản thân là gánh nặng cho con cháu.

Đây có thể là những tín hiệu sớm của tình trạng cô đơn kéo dài hoặc trầm cảm. Việc nhận biết sớm, dành thời gian lắng nghe và đồng hành cùng người cao tuổi không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe tinh thần mà còn là cách để họ tránh trở thành nạn nhân của những lời mời gọi tưởng như hấp dẫn nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro.