Chứng khoán những tháng cuối năm diễn biến thế nào?

Theo các chuyên gia, diễn biến thị trường chứng khoán những tháng cuối năm phụ thuộc lớn vào chi phí vốn của nền kinh tế, đặc biệt là lãi suất huy động và cho vay.

Ông Đặng Trần Phục, Chủ tịch HĐQT kiêm nhà sáng lập Công ty Cổ phần AZFin Việt Nam, cho rằng lãi suất sẽ là yếu tố quyết định diễn biến thị trường trong thời gian tới.

Đáng chú ý, dù GDP quý III/2026 tăng 9,95%, đưa mức tăng trưởng 9 tháng lên 9,01%, VN-Index vẫn điều chỉnh. Theo ông Phục, các số liệu vĩ mô có độ trễ và phần nào được phản ánh vào giá cổ phiếu từ trước, trong khi biến động lãi suất, tỷ giá và tình hình kinh tế quốc tế tác động nhanh hơn đến tâm lý nhà đầu tư.

Thanh khoản suy yếu cũng là lực cản đáng kể. Trong tháng 9, giá trị giao dịch bình quân trên HoSE chỉ đạt khoảng 16.400 tỷ đồng/phiên. Cùng kỳ, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng khoảng 4.800 tỷ đồng, nâng tổng giá trị bán ròng 9 tháng đầu năm lên hơn 98.300 tỷ đồng.

Với dòng tiền từ cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài đều hạn chế, ông Phục dự báo VN-Index nhiều khả năng tiếp tục đi ngang trong quý IV, khó xuất hiện xu hướng tăng mạnh.

“Nếu Ngân hàng Nhà nước cải thiện thanh khoản hệ thống và đưa mặt bằng lãi suất huy động, cho vay giảm ngay trong quý cuối năm, thị trường mới có điều kiện thuận lợi để thu hút dòng tiền trở lại”, ông Phục dự báo.

Ông Đinh Quang Hinh, đại diện Khối Phân tích và Tư vấn đầu tư VNDIRECT, nhận định giá nhiều cổ phiếu đã giảm đáng kể sau giai đoạn điều chỉnh. Tuy nhiên, mức giá thấp chưa đồng nghĩa với cơ hội đầu tư hấp dẫn khi chi phí vốn vẫn cao.

Theo số liệu tính đến ngày 5/10, thị trường giao dịch ở mức P/E khoảng 13,4 lần lợi nhuận dự phóng năm 2027. Tuy nhiên, chỉ số này chịu ảnh hưởng lớn từ 5 cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup, với P/E khoảng 71,6 lần.

Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu này, P/E của phần còn lại thị trường giảm từ khoảng 14,1 lần vào tháng 10/2025 xuống 10,1 lần trong tháng 9/2026.

“Dù định giá đã hấp dẫn hơn, lợi suất lợi nhuận của nhóm cổ phiếu ngoài Vingroup hiện khoảng 9,6%/năm, chỉ cao hơn khoảng 1,5 điểm phần trăm so với lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn một năm bình quân tháng 9, ở mức 8,1%. Trong khi đó, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tại nhiều ngân hàng tư nhân đã lên khoảng 7-7,5%/năm.

Điều này khiến phần bù lợi suất khi đầu tư cổ phiếu chưa đủ lớn, nhất là với nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính hoặc ưu tiên các kênh đầu tư ít rủi ro hơn. Thị trường cần thêm dư địa chiết khấu hoặc sự cải thiện rõ rệt của mặt bằng lãi suất để gia tăng sức hấp dẫn đối với dòng tiền”, ông Hinh cho biết.

Lãi suất cao tiếp tục gây sức ép

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng áp lực lãi suất chưa có dấu hiệu giảm rõ rệt.

Ông Minh nhận định: “Nếu lãi suất kỳ hạn một năm giảm 1 điểm phần trăm, P/E của nhóm cổ phiếu ngoài Vingroup có thể tăng khoảng 6%. Tuy nhiên, với áp lực lạm phát trong nước và mặt bằng lãi suất quốc tế hiện nay, khả năng lãi suất sớm hạ nhiệt vẫn chưa rõ ràng”.

Triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp cũng chưa đủ tạo động lực cho toàn thị trường. Yuanta dự báo lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết năm 2026 tăng khoảng 17%, nhưng sang năm 2027, lợi nhuận nhóm doanh nghiệp ngoài Vingroup có thể gần như đi ngang do các khoản lợi nhuận đột biến trong lĩnh vực dầu khí, phân bón và khai khoáng giảm.

Vì vậy, kết quả kinh doanh quý III có thể tạo ra sự phân hóa giữa các nhóm cổ phiếu, nhưng khó thúc đẩy một đợt tăng bền vững khi áp lực lãi suất và dòng vốn chưa được giải tỏa.

Ông Minh khuyến nghị nhà đầu tư duy trì tỷ trọng cổ phiếu ở mức vừa phải, kiên nhẫn chờ cơ hội có mức định giá đủ hấp dẫn thay vì vội vàng giải ngân.

Ở chiều tích cực, Chứng khoán Tiên Phong (TPS) đánh giá triển vọng tăng trưởng kinh tế, giải ngân đầu tư công và kỳ vọng dòng vốn sau nâng hạng vẫn là những yếu tố hỗ trợ thị trường trong quý IV/2026.

Theo TPS, khoảng 573.474 tỷ đồng vốn đầu tư công còn phải giải ngân trong 4 tháng cuối năm. Nếu tiến độ được đẩy nhanh, nguồn vốn này có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đồng thời hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp liên quan.

Bên cạnh đó, TPS ước tính dòng vốn thụ động có thể vượt 2,2 tỷ USD khi quá trình nâng hạng thị trường hoàn tất. Tuy nhiên, quy mô và thời điểm dòng vốn thực tế giải ngân còn phụ thuộc vào tiến độ triển khai, cơ cấu danh mục của các quỹ và diễn biến thị trường quốc tế.

Tỷ giá tương đối ổn định cũng là yếu tố thuận lợi. Ngược lại, giá dầu, lạm phát và áp lực huy động vốn có thể tiếp tục gây sức ép lên lãi suất. Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, đến ngày 28/8/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 21 triệu tỷ đồng, trong khi tiền gửi dân cư đạt trên 19 triệu tỷ đồng.

Trên cơ sở các yếu tố đan xen, TPS dự báo thị trường chứng khoán trong 3 tháng cuối năm vận động theo hướng tích lũy và phân hóa, dù triển vọng dài hạn vẫn tích cực.

Công ty chứng khoán này cũng cho rằng mặt bằng định giá đã giảm sâu, tạo vùng đệm đáng chú ý cho dòng vốn đầu tư dài hạn. Tuy nhiên, định giá thấp chưa đủ bảo đảm thị trường phục hồi nhanh nếu chi phí vốn vẫn cao và dòng tiền chưa quay trở lại.

Nhìn chung, lãi suất tiếp tục là biến số quan trọng nhất đối với chứng khoán Việt Nam trong những tháng cuối năm. Đầu tư công, triển vọng tăng trưởng và kỳ vọng nâng hạng có thể hỗ trợ thị trường, nhưng khó tạo ra đợt tăng mạnh nếu thanh khoản và dòng vốn ngoại chưa cải thiện.

Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư cần ưu tiên chất lượng doanh nghiệp, triển vọng lợi nhuận và khả năng chống chịu trước chi phí vốn cao. Cơ hội dài hạn có thể xuất hiện khi định giá trở nên hấp dẫn hơn, nhưng việc giải ngân vẫn cần thận trọng, thay vì chỉ dựa vào mức giảm giá của cổ phiếu.