Chứng khoán đang chịu áp lực khi lãi suất tăng, kỳ vọng cuối năm sẽ dần cải thiện

Trong thư gửi nhà đầu tư mới đây, ông Petri Deryng - người đứng đầu quỹ ngoại PYN Elite Fund đánh giá việc lãi suất tăng thời gian qua đã thúc đẩy một bộ phận nhà đầu tư bán bớt cổ phiếu, trong khi kỳ vọng lạm phát và điều kiện thanh khoản tại Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức. Một phần áp lực đến từ việc triển khai các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng quy mô lớn.

Ông Petri Deryng cho rằng, tỷ giá, thanh khoản, cán cân thương mại, kỳ vọng lạm phát và lãi suất có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Những tháng đầu năm, bên cạnh hoạt động đầu tư, cán cân thương mại cũng đang gây áp lực lên thanh khoản.

Đầu tiên là sự tăng mạnh của giá chip DRAM. Theo ông, các ngành sản xuất phục vụ xuất khẩu phải nhập khẩu lượng lớn chip với mức giá cao hơn trước, qua đó tạo sức ép lên cán cân thương mại.

PYN Elite ước tính riêng tác động từ hoạt động mua chip trong 7 tháng đầu năm có thể lên tới khoảng 25 tỷ USD , và đây là nguyên nhân lớn nhất khiến cán cân thương mại nhanh chóng chuyển sang trạng thái thâm hụt trong giai đoạn này.

Tuy nhiên, người đứng đầu quỹ này cho rằng tác động trên có thể mang tính thời điểm. Giá bán của các sản phẩm xuất khẩu sử dụng chip cũng sẽ tăng theo, nhưng ảnh hưởng tích cực lên cán cân thương mại thường xuất hiện với độ trễ khoảng 6 tháng.

Theo đó, các khoản thặng dư thương mại trong những giai đoạn tiếp theo có thể dần bù đắp phần thâm hụt phát sinh trước đó.

Yếu tố thứ hai là giá dầu nhập khẩu , vốn đạt mức cao vào mùa xuân năm 2026. Dù vậy, theo tính toán của PYN Elite, ảnh hưởng từ việc nhập khẩu chip DRAM vẫn lớn hơn và là tác nhân đáng chú ý nhất đối với sự suy giảm nhanh của cán cân thương mại trong 7 tháng đầu năm.

“Chúng tôi đã kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ tại Việt Nam sẽ kéo giá cổ phiếu tăng mạnh, nhưng rõ ràng tình trạng thanh khoản đã khiến giá cổ phiếu chỉ có thể nhích lên chậm chạp”, ông Petri Deryng nhận định.

Nhìn về những tháng còn lại của năm, PYN Elite Fund dự báo thanh khoản sẽ dần được cải thiện. Dù vậy, quỹ lưu ý hiện vẫn chưa có dấu hiệu rõ ràng về thời điểm căng thẳng địa chính trị tại Iran kết thúc. Điều này đồng nghĩa giá dầu nhập khẩu nhiều khả năng tiếp tục duy trì ở mức tương đối cao và vẫn là một biến số cần theo dõi.

Cũng cho rằng lãi suất tăng ảnh hưởng đến thanh khoản thị trường chứng khoán, trong báo cáo mới đây, SGI Capital nhận định thị trường tài chính gặp khó khi lợi suất trái phiếu chính phủ tiệm cận đỉnh năm 2022 và các ngân hàng âm thầm đẩy mạnh cuộc đua tăng lãi suất tiền gửi.

"Tâm lý nhà đầu tư đang chuyển dần từ lo ngại, băn khoăn sang chối bỏ và sẽ chuyển sang pha sợ hãi nếu lãi suất tiền gửi vượt 10% một năm trong thời gian tới", SGI Capital cho biết.

Điều này đã được thể hiện trong tháng 7 khi VN-Index giảm hơn 124 điểm, tương đương 6,68%. Sang tháng 8, chỉ số chung tích lũy trở lại. Tuy nhiên, ngoại trừ tuần cuối tháng, thị trường vẫn trong tình trạng rung lắc, thường xuyên trong tình trạng "xanh vỏ, đỏ lòng". Trong khi đó, thanh khoản luôn ở mức thấp. Điều này cho thấy động lực tăng điểm chưa bền vững.

Trên thực tế, ngoài việc thanh khoản bị ảnh hưởng do lãi suất tăng thì thời gian qua, thị trường phụ thuộc quá lớn vào nhóm cổ phiếu trụ cũng đã làm giảm tính đa dạng và suy giảm mức độ quan tâm của nhà đầu tư.

Tuy nhiên, theo nhiều nhận định mặt bằng lãi suất có thể không còn dư địa tăng thêm trong thời gian tới với chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, cùng với đó là các động thái hỗ trợ thanh khoản từ Ngân hàng Nhà nước.

Dù vậy, trong bối cảnh nhu cầu tín dụng lớn cộng thêm chênh lệch ngày càng rộng giữa cho vay và huy động, đà giảm của lãi suất sẽ bị hạn chế, mặt bằng lãi suất sẽ vẫn neo cao trong một thời gian tương đối dài nữa.