Chiến đấu cơ Mỹ liên tiếp 'phơi xác': Iran đã bắn hạ thế nào?

Trong diễn biến mới nhất liên quan cuộc xung đột tại Trung Đông, máy bay chiến đấu của Mỹ đã bị Iran bắn rơi trên lãnh thổ nước này và các máy bay khác cũng bị trúng đạn trong nhiệm vụ tìm kiếm - cứu hộ, đánh dấu bước ngoặt mới tiềm ẩn nhiều nguy hiểm trên chiến trường.

Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với đài NBC News, Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh tin tức về vụ bắn rơi máy bay chiến đấu sẽ không ảnh hưởng đến cuộc đàm phán với Iran.

Máy bay HC-130J Combat King II cùng hai chiếc HH-60G Pave Hawk. (Ảnh: Defence-blog)

Ưu thế trên không của Mỹ

Vụ việc hai máy bay chiến đấu của Mỹ bị phòng không Iran bắn hạ trong 1 ngày xảy ra sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cùng nhiều quan chức khác tuyên bố năng lực quân sự của Iran bị suy yếu nghiêm trọng và Mỹ có "quyền thống trị hoàn toàn trên không" đối với Iran.

Trong bài phát biểu trực tiếp trên truyền hình quốc gia hôm 1/4, ông Trump cho rằng Mỹ đang "gần hoàn thành" mục tiêu quân sự của mình và khả năng phòng không của Tehran bị suy yếu nghiêm trọng.

"Chúng ta đã làm tất cả rồi. Hải quân của họ đã biến mất. Không quân của họ cũng biến mất. Tên lửa của họ gần như cạn kiệt hoặc bị đánh bại. Họ không có thiết bị phòng không nào cả. Hệ thống radar của họ bị phá hủy hoàn toàn. Chúng ta là lực lượng quân sự bất khả chiến bại", ông Trump nói.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng đưa ra một số tuyên bố về việc máy bay Mỹ bị bắn hạ, nhưng Mỹ lập tức bác bỏ những tuyên bố đó.

Theo quan chức Mỹ, Iran vẫn duy trì ít nhất một số khả năng tiếp tục cuộc tấn công nhắm vào cơ sở của Mỹ ở Trung Đông và nhiều quốc gia khác trong khu vực, làm bị thương hơn 300 binh sĩ Mỹ. Dữ liệu do ABC News xem xét cho thấy số người bị thương đang tăng lên với tốc độ tương đối mỗi tuần. Theo dữ liệu của Lầu Năm Góc, 13 binh sĩ thiệt mạng trong chiến đấu kể từ khi cuộc chiến bắt đầu cách đây 5 tuần.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf chế giễu Mỹ về thành viên phi hành đoàn mất tích trong bài đăng trên mạng xã hội hôm 3/4. Ông Ghalibaf cho rằng nỗ lực chiến đấu của Mỹ chuyển từ việc theo đuổi "thay đổi chính quyền" sang việc tìm kiếm và giải cứu phi công bị bắn rơi.

“Sau khi đánh bại Iran 37 lần liên tiếp, cuộc chiến không có chiến lược xuất sắc mà họ phát động giờ đây bị hạ cấp từ 'thay đổi chính quyền' xuống thành: 'Này! Có ai tìm thấy phi công của chúng tôi không? Làm ơn?'”, ông Ghalibaf viết.

Theo nhà quan sát quân sự Trung Quốc Song Zhongping, nếu Iran tìm thấy phi công mất tích còn sống trước khi đội cứu hộ của Mỹ đến, điều đó "chắc chắn" sẽ gây áp lực rất lớn và dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng đối với chính quyền ông Trump, tương tự như cuộc khủng hoảng con tin Iran năm 1979.

Tuy nhiên, việc máy bay Mỹ bị bắn rơi "không có gì đáng ngạc nhiên", ông Song nói: "Xung đột về bản chất là cuộc chơi tiêu hao vũ khí và trang thiết bị. Bất kỳ trang thiết bị nào cũng nên được coi là vật dùng một lần".

Trong khi chuyên gia quân sự khác có tên Fu Qianshao cho biết Chiến dịch Epic Fury cho đến nay đã thể hiện rõ những điểm mạnh của quân đội Mỹ, bao gồm cuộc tấn công bất ngờ và đòn đánh tiêu diệt mục tiêu chính xác. Tuy nhiên, ông cũng nói thêm chiến dịch này bộc lộ một điểm yếu chí mạng: năng lực phòng thủ yếu kém.

“Về cơ bản, tất cả các căn cứ của Mỹ triển khai khắp Trung Đông đều bị tấn công và tàu sân bay buộc phải rút lui 1.000 km. Điều này cho thấy, trong khi Mỹ sở hữu năng lực tấn công đáng gờm, năng lực phòng thủ của nước này vẫn còn chưa đủ", ông Qianshao nhận định.

Đòn hạ bệ "tuyệt đối" từ Iran

Dù Mỹ luôn khẳng định ưu thế phòng thủ trên không nổi trội hơn so với Iran nhưng phía Tehran cũng được đánh giá là đối thủ đáng gờm khi nhìn vào số lượng máy bay có người lái của Washington bị bắn hạ trong suốt Chiến dịch Epic Fury.

Tờ New York Times trích các báo cáo của tình báo Mỹ thông tin Iran vẫn đang duy trì lượng đáng kể tên lửa và bệ phóng di động. Điều này làm dấy lên nghi ngờ về mức độ hiệu quả trong nỗ lực của Washington nhằm phá hủy năng lực tên lửa của Tehran.

Các báo cáo đều chỉ ra Mỹ gặp khó khăn trong việc xác định chính xác số bệ phóng bị phá hủy, do Iran sử dụng nhiều mục tiêu giả để đánh lừa. Ngoài ra, ngay cả khi những hầm ngầm và kho chứa bị hư hại, các bệ phóng vẫn có thể được nhanh chóng phục hồi và đưa trở lại hoạt động.

Trực thăng UH-60 Black Hawk. (Ảnh: AP)

Theo CNN, chỉ huy quân sự cấp cao của Iran cho biết lực lượng nước này đang "săn lùng" máy bay Mỹ bằng phương pháp và thiết bị mới. Phát biểu của ông được đưa ra ngay sau khi hai máy bay quân sự Mỹ bị bắn rơi cùng ngày 3/4.

Thiếu tướng Alireza Elhami, chỉ huy Căn cứ Phòng không Liên hợp của Iran nhấn mạnh đây là “kết quả của chiến thuật hợp lý, việc sử dụng trang thiết bị hiện đại và những cải tiến trong hệ thống phòng không”. Tuy nhiên, ông không tiết lộ cụ thể các nâng cấp này.

Theo Thiếu tướng Alireza Elhami, những thay đổi này khiến phía đối phương rơi vào trạng thái “hoang mang và bối rối”. "Điều này gây ra sự hoang mang và bối rối cho kẻ thù", ông Elhami nói.

Và vụ tấn công tiêm kích F15 cùng máy bay cường kích A-10 của Mỹ đánh dấu hệ thống phòng không Iran đã có thể tấn công và bắn hạ các máy bay chiến đấu hiện đại sâu bên trong lãnh thổ đối phương bất chấp nhiều tuần liên quân tiến hành chiến dịch tìm kiếm và tiêu diệt.

Ngoài ra, hệ thống tên lửa phòng không Majid do Iran tự sản xuất được cho có thể đã tham gia vào một số vụ tấn công máy bay của Mỹ. Hệ thống này sử dụng công nghệ dẫn đường hồng ngoại thụ động và theo dõi quang điện tử để phát hiện mục tiêu ở khoảng cách lên đến 15 km mà không cần phát xạ radar, đảm bảo khả năng tàng hình và sống sót.

Hiện tại, Iran được cho đang duy trì nhịp độ tấn công đáng kể với khoảng 15 - 30 tên lửa đạn đạo và 50 - 100 máy bay không người lái cảm tử được phóng mỗi ngày trên toàn khu vực.