Chi tiết thỏa thuận lịch sử Mỹ - Iran: Ai quản lý eo biển Hormuz?

Hôm 16/6, kênh truyền hình Channel 12 của Israel đưa tin chi tiết mới được tiết lộ về bản ghi nhớ bí mật giữa Mỹ và Iran cho thấy thỏa thuận này sẽ mở rộng lệnh ngừng bắn sang Lebanon, cho phép Iran quản lý eo biển Hormuz, tạm thời miễn trừ lệnh trừng phạt dầu mỏ đối với Iran và thiết lập lộ trình hướng tới thỏa thuận hòa bình toàn diện.

Văn bản này không đưa ra lời hứa cụ thể về chương trình hạt nhân của Iran ngoài cam kết không bao giờ sản xuất hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân cũng như sẵn sàng thảo luận thêm về những chi tiết khác trong thời gian đàm phán 60 ngày bắt đầu sau lễ ký kết văn kiện vào 19/6.

Khung thỏa thuận này, vốn dĩ là cơ sở cho các cuộc đàm phán rộng hơn giữa Washington và Tehran, vạch ra cam kết về vấn đề hạt nhân, nới lỏng trừng phạt, an ninh hàng hải và việc rút quân Mỹ khỏi khu vực trong tương lai.

1. Iran, Mỹ và đồng minh ngừng giao tranh trên khắp khu vực, bao gồm cả ở Lebanon.

2. Tehran tái khẳng định cam kết không bao giờ chế tạo vũ khí hạt nhân.

3. Mỹ và Iran cùng nhau giải quyết vấn đề về lượng uranium làm giàu mà Tehran đang dự trữ.

4. Hai bên mở cuộc đàm phán về hoạt động làm giàu uranium và nhu cầu hạt nhân trong tương lai của Iran.

5. Iran sẽ duy trì "hiện trạng" chương trình hạt nhân của mình - vốn bị thu hẹp đáng kể trong khi các cuộc đàm phán vẫn tiếp diễn.

6. Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân, tạm hoãn lệnh trừng phạt mới và không điều thêm quân đến khu vực này.

7. Iran đảm bảo tàu thương mại được đi lại an toàn và miễn phí qua eo biển Hormuz trong 60 ngày.

8. Washington giải phóng một lượng tài sản bị đóng băng của Iran chưa được xác định sau khi bản ghi nhớ có hiệu lực.

9. Một thỏa thuận cuối cùng đạt được sau 60 ngày sẽ chứng kiến Mỹ rút quân trong vòng 30 ngày và dỡ bỏ tất cả lệnh trừng phạt đối với Iran.

10. Điều đó sẽ mở đường cho quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD cho Iran.

11. Mỹ cho phép Iran nối lại hoạt động bán dầu thông qua việc tạm thời miễn trừ lệnh trừng phạt.

12. Iran, Oman và các quốc gia vùng Vịnh sẽ đàm phán thỏa thuận mới về vận tải biển và an ninh hàng hải cho khu vực Vịnh.

Hiện tại, Nhà Trắng chưa xác nhận các chi tiết của thỏa thuận. Tổng thống Trump cho biết chi tiết sẽ được công bố sau lễ ký kết vào 19/6 tại Thụy Sĩ. Theo thỏa thuận được đề xuất, Iran - Mỹ và đồng minh sẽ chấm dứt mọi hành động thù địch trong khu vực, bao gồm cả Lebanon, nơi đồng minh của Mỹ là Israel và lực lượng ủy nhiệm của Iran là Hezbollah hiện đang giao tranh.