Chi tiết ít ai để ý giúp bác sĩ tìm ra căn bệnh suýt cướp mạng sống hai người

Hai bệnh nhân liên tiếp được chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng hôn mê, suy đa tạng, nguy cơ tử vong rất cao.

Bệnh nhân đầu tiên là người đàn ông 51 tuổi (quê Hà Tĩnh), nhập Viện Y học nhiệt đới ngày 6/7 với biểu hiện sốt cao, rối loạn ý thức. Kết quả xét nghiệm cho thấy người bệnh suy đa tạng, tổn thương não, gan, thận, phổi và phải hồi sức tích cực, lọc máu để duy trì sự sống.

Ban đầu, việc xác định nguyên nhân gặp rất nhiều khó khăn bởi sốt cao, rối loạn ý thức và suy đa tạng có thể do nhiều bệnh lý khác nhau gây ra. Trong cuộc hội chẩn khẩn với sự tham gia của nhiều chuyên khoa, các bác sĩ rà soát lại toàn bộ bệnh sử và phát hiện người bệnh từng sang Angola thăm người thân gần nửa tháng trước khi nhập viện.

Chính yếu tố dịch tễ này đã “mở nút thắt”, giúp các bác sĩ nghĩ ngay đến khả năng mắc sốt rét ác tính. Kết quả soi máu sau đó xác định người bệnh nhiễm ký sinh trùng Plasmodium falciparum - tác nhân gây thể sốt rét nguy hiểm nhất, có thể diễn biến rất nhanh và gây tử vong nếu chậm điều trị.

Bệnh nhân thứ hai là nam bệnh nhân quốc tịch Trung Quốc. Theo bệnh sử, người này từng sinh sống và làm việc hơn một năm tại Guinea (Tây Phi), sau đó sang Việt Nam. Người bệnh được phát hiện hôn mê tại khách sạn ở Bắc Ninh và chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng nguy kịch.

Từ kinh nghiệm ở ca bệnh trước và yếu tố dịch tễ rõ ràng, các bác sĩ nhanh chóng chỉ định xét nghiệm tìm ký sinh trùng sốt rét. Kết quả cho thấy người bệnh nhiễm Plasmodium falciparum với mật độ rất cao.

Bệnh nhân rơi vào sốt rét ác tính nặng, biến chứng não, gan, thận, viêm phổi, thiếu máu, giảm tiểu cầu, nguy cơ xuất huyết tiêu hóa và nhiễm khuẩn huyết. Người bệnh phải đặt nội khí quản, thở máy và lọc máu liên tục.

Chạy đua tìm thuốc cứu bệnh nhân

Khó khăn vô cùng lớn sau khi phát hiện 2 bệnh nhân mắc sốt rét là tại Bệnh viện Bạch Mai thời điểm đó thuốc đặc hiệu trị sốt rét ác tinh là artesunate, đường tiêm lại chỉ còn đủ để điều trị cho một bệnh nhân.

Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Giám đốc Bệnh viện, Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai và khoa Dược đã khẩn trương liên hệ các đơn vị liên quan trên cả nước: Viện Sốt rét ký sinh trùng và côn trùng, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương…, đồng thời báo cáo khẩn lên Bộ Y tế để tìm phương án hỗ trợ và điều tiết thuốc trong thời gian sớm nhất.

Theo các bác sĩ, hiện sốt rét không còn lưu hành phổ biến tại Việt Nam nên bệnh rất dễ bị bỏ sót, đặc biệt nếu người bệnh không khai báo hoặc bác sĩ không khai thác kỹ lịch sử đi lại. Khi xuất hiện các biến chứng như hôn mê, suy gan, suy thận hay suy đa tạng, người bệnh đã bước vào giai đoạn sốt rét ác tính.

Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã điều phối artesunate từ nước ngoài về Việt Nam bàn giao cho Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai. Chính nguồn thuốc quý giá này giúp tình trạng của người bệnh Trung Quốc dần cải thiện. Ký sinh trùng trong máu được kiểm soát; chức năng gan, thận và các cơ quan từng bước hồi phục.

Song song với thuốc đặc hiệu, các chuyên gia thuộc nhiều chuyên khoa của Bệnh viện Bạch Mai liên tục hội chẩn, điều chỉnh phác đồ hồi sức, kiểm soát nhiễm khuẩn, rối loạn đông máu và bảo vệ chức năng các cơ quan.

Sau nhiều ngày điều trị tích cực, ký sinh trùng trong máu của cả hai bệnh nhân được kiểm soát, chức năng gan, thận và hô hấp dần hồi phục. Từ tình trạng hôn mê sâu, phụ thuộc hoàn toàn vào máy thở và lọc máu, cả hai đã tỉnh táo trở lại.

Ngày 22/7, hai bệnh nhân được xuất viện.

Các bác sĩ khuyến cáo, những người từng sinh sống, làm việc hoặc trở về từ các quốc gia có sốt rét lưu hành, đặc biệt ở châu Phi, nếu xuất hiện sốt, rét run, đau đầu, mệt mỏi cần đến cơ sở y tế ngay và chủ động thông báo lịch sử đi lại. Chỉ một chi tiết tưởng như nhỏ trong bệnh sử cũng có thể là “chìa khóa” giúp bác sĩ chẩn đoán đúng bệnh, điều trị kịp thời và cứu sống người bệnh.