Quốc tế
12/08/2026 12:22Châu Âu lo mất điện vì nhật thực toàn phần
Ngày 12/8 (rạng sáng 13/8, giờ Việt Nam), Mặt Trăng sẽ che khuất Mặt Trời trên phần lớn Tây Âu. Nhiều khu vực của Tây Ban Nha, cùng một phần Bồ Đào Nha, Greenland và Iceland có thể quan sát được nhật thực toàn phần.
Hiện tượng kéo dài khoảng hai giờ có thể gây xáo trộn hệ thống điện khi năng lượng mặt trời ngày càng đóng vai trò lớn trong cơ cấu năng lượng châu Âu. Năm 2025, nguồn năng lượng mặt trời đóng góp khoảng 13% sản lượng điện của Liên minh châu Âu (EU).
Theo Mạng lưới các nhà vận hành hệ thống truyền tải điện châu Âu (ENTSO-E), sản lượng điện mặt trời trên toàn khu vực có thể giảm tới 9,7 GW trong thời gian nhật thực.
Tây Ban Nha nằm trong nhóm chịu ảnh hưởng đáng kể do điện mặt trời chiếm 21 - 22% cơ cấu năng lượng và phần lớn lãnh thổ sẽ trải qua nhật thực toàn phần.
Đơn vị vận hành lưới điện Tây Ban Nha Red Eléctrica de España (REE) dự báo sản lượng điện trên bán đảo Iberia có thể giảm tới 5 GW, tương đương khoảng 13% nhu cầu điện cao điểm của một ngày thứ Tư điển hình trong tháng 8.
Tuy nhiên, nhật thực diễn ra vào đầu buổi tối, khi sản lượng điện mặt trời vốn bắt đầu giảm theo chu kỳ tự nhiên. REE nhận định tác động đối với hệ thống điện sẽ “hạn chế và tạm thời”.
Đơn vị này đang phối hợp với các cơ quan chức năng, trung tâm điều độ điện trong nước và các nhà vận hành hệ thống truyền tải tại châu Âu. REE cũng tăng nguồn điện dự phòng, mở rộng biên độ an toàn và liên tục theo dõi lưới điện.
Thách thức lớn nhất không nằm ở tổng lượng điện thiếu hụt mà ở tốc độ sản lượng điện mặt trời giảm và phục hồi trong thời gian ngắn. Lưới điện phải liên tục duy trì cân bằng giữa lượng điện sản xuất và tiêu thụ để đảm bảo tần số ổn định, tránh sự cố hoặc mất điện.
Anh khuyến khích người dân giảm dùng điện
Tại Anh, nhà cung cấp điện Octopus Energy khuyến khích các hộ gia đình cùng giảm áp lực lên lưới điện trong thời gian nhật thực.
Công ty kêu gọi khách hàng sử dụng ít điện hơn bình thường khi Mặt Trời bị che khuất. Đổi lại, những người tham gia sẽ được sử dụng điện miễn phí trong một giờ vào Chủ nhật, với mức tối đa 16 kWh.
Sáng kiến nhằm giảm nhu cầu điện đúng thời điểm sản lượng năng lượng tái tạo đi xuống. Điều này có thể hạn chế việc phải huy động các nhà máy điện khí để bù đắp phần thiếu hụt.
Octopus lo ngại một phần đáng kể nguồn điện mặt trời tại Anh sẽ suy giảm đúng thời điểm hàng triệu người trở về nhà và nhu cầu điện thường tăng. Nước này cũng đang trải qua đợt nắng nóng thứ năm trong năm nay, có thể khiến nhu cầu sử dụng thiết bị làm mát tăng cao.
Tuy nhiên, Cơ quan Vận hành Hệ thống Năng lượng Quốc gia Anh (NESO) dự báo nhu cầu điện trong thời gian nhật thực có thể thấp hơn bình thường do hàng triệu người ra ngoài quan sát hiện tượng.
Tại một số khu vực của Anh, Mặt Trăng có thể che khuất tới 95% Mặt Trời vào tối 12/8.
Huy động thủy điện, nhiệt điện dự phòng
Bồ Đào Nha cũng chuẩn bị bổ sung nguồn điện để ứng phó với sự sụt giảm của năng lượng mặt trời.
Đơn vị vận hành lưới điện Redes Energéticas Nacionais (REN) dự báo sản lượng điện mặt trời giảm khoảng 450 MW trong thời gian nhật thực, tương đương 7% nhu cầu tiêu thụ điện của nước này.
Mức giảm cũng tương đương khoảng 45% sản lượng điện mặt trời trung bình dự kiến trong khung giờ 18h30-20h30.
Để bù đắp, REN dự kiến huy động thêm thủy điện hoặc nhiệt điện, vừa cân bằng cung - cầu trong nước, vừa duy trì ổn định kết nối giữa lưới điện Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha.
Mức độ che phủ Mặt Trời tại Bồ Đào Nha dự kiến đạt 92% ở Algarve và lên tới 100% tại Bragança.
Việc nhiều quốc gia đồng loạt chuẩn bị nguồn điện dự phòng cho thấy một thách thức mới khi tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng tăng. Những hiện tượng tự nhiên diễn ra trong thời gian ngắn như nhật thực có thể khiến nguồn điện mặt trời biến động nhanh, đòi hỏi hệ thống phải có khả năng điều chỉnh nguồn cung kịp thời.
